CALITODAY (03/5/2026): Tổng thống Donald Trump hôm nay đã công bố “Dự án Tự do” vào Chủ nhật, theo đó quân đội Mỹ sẽ bắt đầu dẫn các tàu của những quốc gia khác ra khỏi eo biển một cách an toàn từ thứ Hai.
Ông cho biết quá trình này là một nỗ lực nhân đạo nhằm giúp đỡ những người dân vô tội, doanh nghiệp và các quốc gia đang chịu ảnh hưởng từ việc phong tỏa dù không liên quan.
Thông báo được đưa ra trong bối cảnh Trump bày tỏ nghi ngờ về kế hoạch hòa bình 14 điểm do Iran đề xuất vào cuối tuần.
“Các quốc gia trên khắp thế giới, hầu hết không liên quan đến cuộc xung đột Trung Đông đang diễn ra rất rõ ràng và dữ dội, đã hỏi Mỹ liệu chúng tôi có thể giúp giải phóng các tàu của họ đang bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz hay không — trong khi họ hoàn toàn không liên quan,” Trump viết trên Truth Social.
“Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Hoa Kỳ, chúng tôi đã nói với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn tàu của họ ra khỏi vùng nước hạn chế một cách an toàn để họ có thể tiếp tục hoạt động bình thường.”
Trump nhấn mạnh rằng các tàu này đến từ những khu vực không liên quan đến tình hình Trung Đông.
“Tôi đã chỉ đạo đại diện của mình thông báo rằng chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức để đưa tàu và thủy thủ đoàn của họ ra khỏi eo biển an toàn.
Trong mọi trường hợp, họ nói sẽ không quay lại cho đến khi khu vực an toàn cho hàng hải.
Quá trình này, Dự án Tự do, sẽ bắt đầu vào sáng thứ Hai theo giờ Trung Đông,” ông nói.
Ông cũng cho biết các cuộc thảo luận với Iran đang diễn ra tích cực và có thể dẫn đến kết quả tốt.
“Việc di chuyển tàu chỉ nhằm giúp những người, công ty và quốc gia không làm gì sai — họ là nạn nhân của hoàn cảnh. Đây là cử chỉ nhân đạo từ phía Mỹ, các nước Trung Đông và đặc biệt là Iran.
Nhiều tàu đang thiếu lương thực và các nhu yếu phẩm cần thiết để duy trì điều kiện sống cho thủy thủ đoàn,” Trump nói thêm.
Trump cũng cảnh báo rằng nếu hoạt động này bị can thiệp, sẽ phải đáp trả mạnh mẽ.
CENTCOM triển khai 15.000 binh sĩ và tàu khu trục để hỗ trợ “Dự án Tự do”
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận sẽ hỗ trợ Dự án Tự do bằng việc cung cấp lực lượng quân sự và hàng nghìn binh sĩ.
Hoạt động này nhằm khôi phục tự do hàng hải cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
CENTCOM cho biết: “Lực lượng sẽ bắt đầu hỗ trợ từ ngày 4/5 để đảm bảo tuyến thương mại quốc tế quan trọng này hoạt động trở lại.”
Khoảng 1/4 lượng dầu giao dịch bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển này, cùng với nhiều sản phẩm nhiên liệu và phân bón.
Đô đốc Brad Cooper cho biết nhiệm vụ này rất quan trọng đối với an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu.
Hỗ trợ của Mỹ sẽ bao gồm tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay, các hệ thống không người lái và 15.000 binh sĩ.
Iran cảnh báo vi phạm ngừng bắn nếu Mỹ can thiệp
Iran cảnh báo rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ vào “chế độ hàng hải” tại eo biển Hormuz sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cho rằng khu vực này không phải nơi để đưa ra những phát ngôn mang tính tuyên truyền.
“Mọi sự can thiệp của Mỹ vào chế độ hàng hải mới tại eo biển Hormuz sẽ bị xem là vi phạm lệnh ngừng bắn,” ông nói.
Ông cũng chỉ trích các tuyên bố của Trump và nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz và Vịnh Ba Tư không phải nơi cho “lời nói suông”.
Những phát biểu này được đưa ra sau khi Trump công bố Dự án Tự do, dự kiến bắt đầu vào thứ Hai 04/5.
Donald Trump cho biết Mỹ sẽ triển khai một nỗ lực vào thứ Hai nhằm “dẫn đường” cho các tàu bị mắc kẹt tại Eo biển Hormuz do Iran kiểm soát, nhưng không cung cấp nhiều chi tiết về kế hoạch có thể rất lớn này nhằm hỗ trợ hàng trăm tàu và khoảng lên tới 20.000 thủy thủ.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm Chủ nhật hôm nay, ông Trump nói rằng các quốc gia “trung lập và vô tội” đã bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến với Iran, và “chúng tôi đã nói với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn dắt tàu của họ ra khỏi các tuyến đường thủy bị hạn chế này một cách an toàn, để họ có thể tự do tiếp tục công việc của mình.”
Ông cho biết “Dự án Tự do” sẽ bắt đầu vào sáng thứ Hai 04/5 tại Trung Đông, đồng thời nói thêm rằng đại diện của ông đang thảo luận với Iran và điều này có thể dẫn đến một kết quả “rất tích cực cho tất cả”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết chiến dịch này sẽ bao gồm các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay và ít nhất 15.000 quân nhân. Ngũ Giác Đài chưa trả lời ngay các câu hỏi về cách triển khai lực lượng.
Việc Iran thực tế đóng cửa eo biển — sau khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh vào ngày 28 tháng 2 — đã làm rung chuyển các thị trường toàn cầu.
Các tàu và thủy thủ, nhiều người trên các tàu chở dầu, khí đốt và tàu hàng, đã bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Thủy thủ đoàn mô tả với AP rằng họ đã chứng kiến máy bay không người lái và tên lửa bị đánh chặn nổ trên mặt nước, đồng thời đang dần cạn kiệt nước uống, thực phẩm và các nhu yếu phẩm khác.
Nhiều thủy thủ đến từ Ấn Độ và các quốc gia Nam và Đông Nam Á.
“Họ là nạn nhân của hoàn cảnh,” ông Trump viết, và mô tả nỗ lực này là một hành động nhân đạo “thay mặt cho Hoa Kỳ, các quốc gia Trung Đông nhưng đặc biệt là Iran.” Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo: “Nếu tiến trình nhân đạo này bị can thiệp theo cách nào, thì sự can thiệp đó sẽ phải được xử lý bằng vũ lực.”
Tuyên bố của ông Trump nhanh chóng được một số cơ quan truyền thông Iran đăng tải, mô tả đây là một “tuyên bố” không rõ ràng.
Ông Trump phát biểu chỉ vài giờ sau khi Iran cho biết họ đang xem xét phản hồi của Mỹ đối với đề xuất mới nhất nhằm chấm dứt chiến tranh và nhấn mạnh đây không phải là các cuộc đàm phán hạt nhân. Lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài ba tuần dường như vẫn đang được duy trì.
Tàu hàng bị tấn công gần eo biển Hormuz.
Vào sáng sớm Chủ nhật hôm nay 03/5, một tàu hàng gần eo biển Hormuz cho biết đã bị nhiều tàu nhỏ tấn công, theo Trung tâm Hoạt động Thương mại Hàng hải của quân đội Anh. Đây là một trong ít nhất hai chục vụ tấn công trong và xung quanh khu vực kể từ khi chiến tranh bắt đầu, cho thấy những rủi ro nếu kế hoạch mới của Mỹ được triển khai.
Toàn bộ thủy thủ đoàn trên con tàu hàng (chưa xác định danh tính) đều an toàn sau vụ việc ngoài khơi Sirik, Iran, phía đông eo biển Hormuz, theo tin từ Anh quốc. Các quan chức Iran khẳng định họ kiểm soát eo biển Hormuz và các tàu không liên quan đến Mỹ hoặc Israel có thể đi qua nếu trả phí, điều này thách thức quyền tự do hàng hải theo luật quốc tế.
Iran phủ nhận có vụ tấn công, cho rằng con tàu chỉ bị dừng lại để kiểm tra giấy tờ như một phần của hoạt động giám sát.
Đây là vụ tấn công đầu tiên được báo cáo trong khu vực kể từ ngày 22 tháng 4. Tehran đã thực tế đóng eo biển thông qua việc tấn công và đe dọa các tàu, và mức độ nguy hiểm trong khu vực vẫn ở mức cao.
Các tàu tuần tra Iran, một số chỉ được trang bị động cơ ngoài nhỏ, rất linh hoạt và khó phát hiện. Tháng trước, ông Trump đã ra lệnh cho quân đội Mỹ “bắn và tiêu diệt” các tàu nhỏ của Iran nếu chúng triển khai thủy lôi trong eo biển.
Quân đội Anh cũng cho biết các tàu gần Ras al-Khaimah (UAE) đã nhận được cảnh báo qua radio yêu cầu rời khỏi khu vực neo đậu, nhưng chưa rõ ai đã gửi thông điệp này.
Iran xem xét phản hồi của Mỹ
Tehran đang xem xét phản hồi của Mỹ đối với đề xuất mới nhất nhằm chấm dứt chiến tranh, theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran.
Tuy nhiên, “ở giai đoạn này, không có đàm phán hạt nhân,” phía Iran cho biết. Chương trình hạt nhân của Iran từ lâu là vấn đề trung tâm trong căng thẳng với Mỹ, nhưng Tehran muốn xử lý sau.
Đề xuất của Iran nhằm giải quyết các vấn đề khác trong vòng 30 ngày và kết thúc chiến tranh thay vì chỉ kéo dài lệnh ngừng bắn. Ông Trump cho biết ông đang xem xét đề xuất này nhưng nghi ngờ nó sẽ dẫn đến thỏa thuận.
Kế hoạch 14 điểm của Iran bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ trừng phạt, chấm dứt phong tỏa hải quân, rút lực lượng khỏi khu vực và chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả hoạt động của Israel tại Lebanon.
Các lãnh đạo Pakistan đang thúc đẩy Mỹ và Iran đối thoại trực tiếp và đã đóng vai trò trung gian chuyển thông điệp giữa hai bên.
Iran giữ lập trường về eo biển Hormuz
Ông Trump đã đề xuất kế hoạch mở lại eo biển Hormuz — nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu, cùng phân bón và các sản phẩm dầu mỏ khác.
Tuy nhiên, Iran khẳng định sẽ không thay đổi lập trường và sẽ không đưa eo biển trở lại trạng thái trước chiến tranh.
Mỹ đã cảnh báo các công ty vận tải rằng họ có thể bị trừng phạt nếu trả tiền cho Iran dưới bất kỳ hình thức nào để đi qua eo biển.
Trong khi đó, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ từ ngày 13 tháng 4 đang khiến Iran mất nguồn thu dầu mỏ quan trọng. Bộ Tài chính Mỹ cho biết Iran chỉ thu được rất ít phí quá cảnh so với doanh thu dầu trước đây, và các kho chứa dầu của nước này đang nhanh chóng đầy ắp không còn chỗ chứa.
Graham ủng hộ “Project Freedom” của Trump tại eo biển, nói Iran đang “khủng bố thế giới”
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham hôm Chủ nhật 03/5 đã bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với “Project Freedom” (Dự án Tự do) mới được Tổng thống Donald Trump công bố, kêu gọi hành động để khôi phục tự do hàng hải qua Eo biển Hormuz.
Graham cũng cáo buộc Iran “đang khủng bố thế giới” và kéo dài xung đột bằng cách “chơi trò trì hoãn”.
“Tôi hoàn toàn đồng ý với quyết định của Tổng thống Trump trong việc triển khai Project Freedom, nhằm khôi phục tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz — một tuyến đường huyết mạch của kinh tế toàn cầu đã bị tê liệt bởi chủ nghĩa khủng bố của Iran,” Graham viết trong một bài đăng trên X.
“Đối với tôi, rõ ràng Iran đang chơi trò trong các cuộc đàm phán, vì đề xuất gần đây nhất của họ nhằm chấm dứt xung đột là vô lý,” ông nói thêm.
“Một lần nữa, tôi hy vọng xung đột này có thể kết thúc bằng biện pháp ngoại giao, nhưng giờ là lúc phải giành lại tự do hàng hải và đáp trả mạnh mẽ Iran nếu họ tiếp tục khủng bố thế giới. Đủ rồi với hành vi của chế độ khủng bố này,” ông nói.
Merz khẳng định ủng hộ Mỹ về mối đe dọa hạt nhân từ Iran, không từ bỏ quan hệ với Trump
Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm Chủ nhật 03/5 đã tái khẳng định sự ủng hộ của Đức đối với Mỹ liên quan đến tham vọng hạt nhân của Iran, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo về cuộc chiến.
“Mỹ hiện là và sẽ tiếp tục là đối tác quan trọng nhất của Đức trong Liên minh Bắc Đại Tây Dương,” Merz viết trong một bài đăng trên X.
“Chúng tôi có chung một mục tiêu: không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân,” ông nói.
Merz cũng cho biết ông sẽ tiếp tục làm việc với Trump bất chấp những rạn nứt ngày càng gia tăng, đặc biệt sau khi Ngũ Giác Đài ra lệnh rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức.
“Tôi sẽ không từ bỏ việc duy trì quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Tôi cũng không từ bỏ việc hợp tác với Donald Trump,” ông nói với đài ARD trong một cuộc phỏng vấn.
Những phát biểu của ông cũng được đưa ra sau lời chỉ trích ngày 27 tháng 4, khi ông nói Washington đang bị “lãnh đạo Iran làm cho mất mặt” và bày tỏ hy vọng xung đột sẽ kết thúc “càng sớm càng tốt”.
Nhóm bảo tồn yêu cầu thẩm phán chặn kế hoạch cải tạo sân golf East Potomac của ông Trump
Một nhóm giám sát bảo tồn đã yêu cầu một thẩm phán liên bang vào Chủ nhật 03/5 chặn chính quyền Trump tiến hành các kế hoạch được cho là sẽ đóng cửa sân golf East Potomac để cải tạo.
Theo NOTUS đưa tin hôm thứ Sáu 01/5, các công việc như cải tạo cảnh quan, bảo trì bị trì hoãn và dọn dẹp cây cối sẽ bắt đầu vào thứ Hai 04/5 tại sân golf nằm ở Hains Point, bên ngoài Washington, D.C. Sân golf sẽ được cải tạo trong giai đoạn sau, với kiến trúc sư Tom Fazio dự kiến dẫn dắt dự án.
Liên đoàn Bảo tồn DC (DC Preservation League) và hai cư dân đã đệ đơn kiện chính quyền từ tháng Hai. Hồ sơ mới nhất của nhóm yêu cầu Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ Ana Reyes, người được cựu Tổng thống Biden bổ nhiệm, chặn chính quyền đổ đất, mảnh vỡ hoặc rác thải từ dự án xây dựng Cánh Đông Tòa Bạch Ốc xuống sân golf, cũng như ngăn chặn các bước khác nhằm cải tạo nơi này.
Trong nhiều tháng qua, các đội xây dựng đã đổ phế thải từ việc phá dỡ Cánh Đông xuống sân “white course” của East Potomac, với một đống lớn màu cam nằm giữa sân.
The Washington Post cũng đưa tin hôm thứ Bảy rằng một nhà gây quỹ hàng đầu cho Tổng thống Trump đang kêu gọi quyên góp cho một tổ chức phi lợi nhuận mới nhằm tài trợ cho việc cải tạo East Potomac, với các bản thiết kế cho thấy một sân golf được thiết kế lại.
“Bất chấp những cam kết trước tòa, chính quyền Trump-Vance dường như đang tích cực tiến hành đóng cửa sân golf công cộng lớn nhất của Washington, D.C. để theo đuổi một dự án ưa thích khác của tổng thống nhằm mang lại lợi ích cho chính ông,” Skye Perryman, Chủ tịch kiêm CEO của Democracy Forward, cho biết trong một thông cáo hôm Chủ nhật.
Democracy Forward đang đại diện cho các nguyên đơn trong vụ kiện.
“Chúng tôi yêu cầu tòa án hành động khẩn cấp để bảo vệ phần quan trọng này của hệ thống công viên quốc gia khỏi trở thành nạn nhân tiếp theo của một chính quyền liều lĩnh,” Perryman nói thêm. “Chúng tôi vinh dự được hợp tác với các nguyên đơn trong việc chống lại hành vi trái pháp luật này đối với các không gian công cộng quý giá, và mong chờ được tranh luận vụ việc.”
Hồ sơ này là diễn biến mới nhất trong một vụ việc kéo dài nhiều tháng, sau khi chính quyền vào tháng 12 đã chấm dứt hợp đồng thuê mà tổ chức phi lợi nhuận National Links Trust (NLT) ký với Cơ quan Công viên Quốc gia vào năm 2020 để vận hành các sân golf East Potomac, Langston và Rock Creek Park.
Tổ chức này mới chỉ thực hiện được 5 năm trong hợp đồng thuê kéo dài 50 năm. Kể từ khi hợp đồng bị chấm dứt, NLT vẫn tiếp tục vận hành các sân trên cơ sở tạm thời. Sân Rock Creek, vốn đang được cải tạo trước khi hợp đồng bị hủy, đã mở cửa trở lại vào thứ Sáu 01/5.
Hôm thứ Bảy hôm qua, NLT ra tuyên bố cho biết báo cáo của NOTUS là một “bất ngờ hoàn toàn.” Mặc dù có thông tin rằng chính quyền đang đề nghị gia hạn hợp đồng thuê cho Rock Creek, NLT cho biết họ chưa nhận được đề nghị nào và cũng không có “dấu hiệu nào về tương lai” của sân Langston.
Bộ Nội vụ gần đây đã đề nghị quỹ từ thiện của đội bóng NFL Washington Commanders giám sát sân Langston, theo WUSA9-TV đưa tin. Người phát ngôn của đội đã xác nhận điều này.
Trong khi đó, người chơi golf vẫn có thể đặt giờ chơi tại East Potomac, Langston và Rock Creek cho thứ Hai và các ngày sau đó.
62% người Mỹ được hỏi không đồng ý với cách Trump làm Tổng thống.
Cuộc xung đột với Iran đã kéo dài sang tháng thứ hai, với các cuộc thăm dò cho thấy nhiều người Mỹ phản đối cuộc chiến. Tỷ lệ không hài lòng với ông Trump gần đây đã đạt mức cao mới, với 62% người được hỏi không đồng ý với cách ông điều hành.
Vào Chủ nhật, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Tòa Bạch Ốc cho biết các cú sốc năng lượng từ xung đột với Iran sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận ngành hàng không ít nhất trong một quý.
“Chắc chắn điều đó sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của các hãng hàng không trong một hoặc hai quý, nhưng hiện tại họ đang rất mạnh,” Hassett nói sau khi hãng Spirit Airlines quyết định ngừng hoạt động.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp
