Nhà hoạt động nổi tiếng Joshua Wong nhận tội trong một vụ án an ninh quốc gia tại Hồng Kông. Cùng lúc đó, Trung Quốc cảnh cáo Đài Loan sẽ phải đối mặt với “hậu quả” vì tham dự diễn đàn Thái Bình Dương. Hai diễn biến xảy ra tại hai nơi khác nhau, nhưng cùng làm cho tình hình trong vùng thêm phần căng thẳng…
Ngày 2/9/2026, Hồng Kông lại chứng kiến một biến chuyển đáng chú ý khi nhà hoạt động dân chủ nổi tiếng Joshua Wong, 29 tuổi, ra trước tòa và nhận tội với cáo buộc “thông đồng với các thế lực bên ngoài”, một tội danh theo Luật An ninh Quốc gia có mức án tối đa lên tới tù chung thân. Cùng lúc ấy, cách Hồng Kông hàng ngàn cây số, tại Palau thuộc vùng Thái Bình Dương, Trung Quốc lại gây áp lực vì sự hiện diện của Đài Loan tại Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương.
Cụ thể, Joshua Wong không phải là một cái tên xa lạ với thế giới. Anh nổi tiếng từ khi còn là một thiếu niên và trở thành một trong những khuôn mặt tiêu biểu của phong trào dân chủ Hồng Kông. Wong từng giữ vai trò lãnh đạo trong Demosisto, một tổ chức chánh trị sau đó đã giải thể. Theo Reuters ngày 2/9, công tố viên cáo buộc Demosisto từng tiến hành một chiến dịch truyền thông và vận động chánh trị quốc tế trong năm 2019 và 2020, nhằm thúc đẩy các chánh phủ và tổ chức ngoại quốc áp dụng những biện pháp trừng phạt đối với Hồng Kông và Trung Quốc.
Tại phiên tòa, Wong mặc áo sơ mi xanh đậm, đeo kính gọng đen, vẫy tay và gật đầu với những người có mặt trước khi nhận tội. Một số nhà ngoại giao Tây phương cũng tới theo dõi phiên xử. Luật sư của Wong đề nghị tòa cứu xét việc giảm nhẹ hình phạt, cho rằng trong gần sáu năm bị giam giữ, thân chủ của ông đã suy nghĩ lại về những hành động trước đây và mong muốn sau khi được trả tự do có thể chăm sóc cha mẹ đã lớn tuổi. Tòa chưa ấn định ngày tuyên án sau cùng.
Đây cũng không phải lần đầu Joshua Wong phải đối mặt với cảnh tù tội. Hiện anh đang thọ một bản án liên quan tới cáo buộc âm mưu lật đổ chánh quyền, bắt nguồn từ việc tham gia cuộc bầu cử sơ bộ không chánh thức của phe dân chủ năm 2020. Theo Reuters, bản án hiện tại dự trù chấm dứt vào tháng 1/2027. Như vậy, ngay cả khi vụ án mới chấm dứt bằng một bản án riêng, Wong vẫn đã phải trải qua nhiều năm trong hệ thống nhà tù Hồng Kông kể từ khi Luật An ninh Quốc gia được áp dụng năm 2020.
Điểm đáng chú ý trong vụ án mới là cáo buộc liên quan tới những hoạt động vận động quốc tế. Công tố viên cho rằng Wong cùng Nathan Law, một nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông hiện sống lưu vong, và những người khác đã tìm cách kêu gọi các quốc gia, tổ chức và cá nhân bên ngoài Trung Quốc áp dụng những biện pháp trừng phạt hoặc phong tỏa đối với Hồng Kông và Trung Quốc. Theo cáo trạng, những hoạt động bị cáo buộc diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 1/7 đến 23/11/2020.
Trong khi Joshua Wong đứng trước tòa ở Hồng Kông, một cuộc đấu khẩu ngoại giao khác lại diễn ra tại Palau, nơi Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương được tổ chức từ ngày 30/8 đến 4/9/2026. Trung Quốc phản đối sự hiện diện của Đài Loan tại những sinh hoạt bên lề diễn đàn. Bắc Kinh cho rằng Đài Loan không đủ tư cách tham dự theo cách này, trong khi Palau, quốc gia chủ nhà và là một trong số rất ít quốc gia còn duy trì bang giao chánh thức với Đài Bắc, vẫn tiếp đón Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Giai Long tại các cuộc họp và sinh hoạt liên hệ.
Ngày 31/8, đặc phái viên Trung Quốc về những vấn đề liên quan tới các quốc đảo Thái Bình Dương, ông Tiền Ba, cảnh cáo rằng sự hiện diện của Đài Loan sẽ có “hậu quả”. Ông nói đây không phải là một lời đe dọa, nhưng không giải thích cụ thể Trung Quốc có thể thực hiện những biện pháp nào. Bắc Kinh cho rằng việc Đài Loan tham dự là không thích hợp và nhấn mạnh lập trường của Trung Quốc rằng Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình.
Phía Úc và New Zealand lập tức bày tỏ quan điểm khác. Thủ tướng Úc Anthony Albanese nhấn mạnh rằng chính Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương mới là bên quyết định những gì diễn ra tại diễn đàn, chớ không phải bất cứ quốc gia nào ở bên ngoài. Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters cũng cho rằng diễn đàn không nhận chỉ thị từ các quốc gia khác. Những lời tuyên bố này cho thấy vấn đề Đài Loan đã trở thành một phép thử đối với khả năng tự quyết của các quốc đảo Thái Bình Dương trước áp lực của những cường quốc ở bên ngoài khu vực.
Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Giai Long ngày 31/8 khẳng định Đài Loan hãnh diện được giữ vai trò đối tác tại Thái Bình Dương và muốn tiếp tục hợp tác với các quốc đảo trong vùng. Tuy nhiên, địa vị của Đài Loan tại diễn đàn vẫn khác với Trung Quốc. Đài Bắc là đối tác phát triển chớ không phải đối tác đối thoại chánh thức. Trong khi đó, Trung Quốc nằm trong số những đối tác đối thoại của diễn đàn cùng với Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh, Canada, Ấn Độ và Liên hiệp Âu Châu.
Cuộc giằng co này đặc biệt đáng chú ý vì ảnh hưởng của Trung Quốc tại Thái Bình Dương đã gia tăng trong nhiều năm qua. Hiện chỉ còn Palau, Tuvalu và Quần đảo Marshall duy trì bang giao chánh thức với Đài Loan. Bắc Kinh đã từng bước mở rộng quan hệ với nhiều quốc đảo trong vùng thông qua đầu tư, thương mại, xây dựng cơ sở hạ tầng và những thỏa thuận chiến lược.
Ngày 2/9, Úc và Hoa Kỳ cũng công bố tổng cộng khoảng 580 triệu Mỹ kim hỗ trợ các quốc đảo Thái Bình Dương, trong đó Hoa Kỳ đóng góp 150 triệu Mỹ kim, còn Úc dành khoảng 600 triệu Úc kim. Reuters cho biết động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington và Canberra muốn gia tăng sự hiện diện tại khu vực trước sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc. Khoản tiền của Hoa Kỳ bao gồm 60 triệu Mỹ kim dành cho việc nâng cao khả năng dự trữ nhiên liệu và củng cố hệ thống điện, nhằm giảm bớt tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng.
Như vậy, từ Hồng Kông đến Palau, hai biến cố tưởng chừng không liên hệ với nhau lại cùng cho thấy một bức tranh rộng lớn hơn về cách Trung Quốc giải quyết những vấn đề mà Bắc Kinh xem là nhạy cảm. Ở Hồng Kông, một nhà hoạt động dân chủ như Joshua Wong phải nhận tội trong một vụ án an ninh quốc gia. Tại Thái Bình Dương, Đài Loan bị cảnh cáo sẽ phải đối mặt với “hậu quả” vì xuất hiện tại một diễn đàn khu vực.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
