Từ việc nghiên cứu, mô phỏng năng lực hải quân Hoa Kỳ bằng những mô hình tàu chiến có kích thước thật giữa sa mạc, cho đến cuộc gặp cấp cao giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Bắc Hàn Pak Thae-song tại Bắc Kinh, những động thái mới này đang thu hút sự chú ý đặc biệt của giới quan sát quốc tế…
Ngày 10 tháng 7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc hội kiến với Thủ tướng Bắc Hàn Pak Thae-song tại thủ đô Bắc Kinh, trong lúc hai quốc gia chuẩn bị kỷ niệm 65 năm ngày ký kết Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Tương trợ Trung Quốc – Bắc Hàn được ký vào năm 1961. Đây là hiệp ước phòng thủ chung duy nhất mà Trung Quốc còn duy trì với một quốc gia khác cho đến hiện nay.
Theo truyền thông Trung Quốc, ông Pak Thae-song có chuyến viếng thăm Bắc Kinh kéo dài ba ngày. Cuộc gặp diễn ra chỉ khoảng một tháng sau chuyến công du Bình Nhưỡng của ông Tập Cận Bình, chuyến thăm này của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Bắc Hàn sau gần bảy năm. Điều này cho thấy quan hệ giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng đang có dấu hiệu được thúc đẩy trở lại sau một thời gian dài bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 cũng như những biến động mới trong tình hình an ninh khu vực.
Trong cuộc gặp, hai bên được cho là đã đồng thuận tăng cường hợp tác trên nhiều lãnh vực, bao gồm chính trị, kinh tế và văn hóa. Động thái này diễn ra trong lúc Bắc Hàn dưới sự lãnh đạo của ông Kim Jong-un ngày càng mở rộng quan hệ với Nga, đặc biệt trong các lãnh vực quân sự và kinh tế. Theo giới phân tích quốc tế, đây có thể là một trong những nguyên nhân khiến Bắc Kinh muốn củng cố lại vai trò ảnh hưởng lâu nay của mình đối với Bình Nhưỡng.
Ông Pak Thae-song, 70 tuổi, được bổ nhiệm giữ chức Thủ tướng Bắc Hàn vào tháng 12 năm 2024, sau nhiều năm đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong bộ máy lãnh đạo của đảng cầm quyền tại Bình Nhưỡng. Ông được xem là một nhân vật có quan hệ gần gũi với nhà lãnh đạo Kim Jong-un, dù từng ít xuất hiện trước công chúng trong giai đoạn Bắc Hàn áp dụng chính sách kiểm soát nghiêm ngặt trong thời kỳ đại dịch.
Chuyến đi của ông Pak Thae-song tới Bắc Kinh diễn ra trong lúc khu vực Đông Bắc Á đang chứng kiến nhiều thay đổi quan trọng. Quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc tiếp tục cạnh tranh gay gắt trên nhiều mặt trận, từ kỹ thuật, thương mại cho đến quốc phòng. Trong khi đó, sự hợp tác an ninh giữa Hoa Kỳ, Nhật Bản và Nam Hàn ngày càng được tăng cường nhằm đối phó với những thách thức xuất phát từ chương trình hỏa tiễn và tham vọng quân sự của Bắc Hàn.
Song song với những hoạt động ngoại giao, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh các chương trình nghiên cứu và chuẩn bị quốc phòng. Một trong những thông tin gây chú ý gần đây là việc Bắc Kinh được cho là đã xây dựng mô hình tàu chiến của Hoa Kỳ với kích thước gần như thật tại một khu vực sa mạc. Các chuyên gia nhận định mô hình này có thể được sử dụng nhằm nghiên cứu khả năng phát hiện, theo dõi và mô phỏng các mục tiêu quân sự của Hải quân Hoa Kỳ.
Việc sử dụng mô hình quân sự để nghiên cứu không phải là điều mới mẻ trong lĩnh vực quốc phòng. Nhiều quốc gia trên thế giới từng xây dựng các mục tiêu giả lập nhằm phục vụ việc huấn luyện, thử nghiệm hệ thống trinh sát, thu thập dữ liệu hoặc đánh giá phương án tác chiến. Tuy nhiên, khi một quốc gia dựng mô hình có kích thước tương đương với khí tài quân sự của đối thủ, điều đó thường phản ánh sự quan tâm đặc biệt đối với năng lực và chiến lược của phía bên kia.
Đối với Trung Quốc, động thái này được xem trong bối cảnh cuộc cạnh tranh giữa Bắc Kinh và Washington đang ngày càng mở rộng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Những vấn đề như Đài Loan, hoạt động của Hải quân Hoa Kỳ trong khu vực, cũng như cuộc chạy đua phát triển sức mạnh quân sự giữa hai cường quốc đang trở thành những điểm nóng trong quan hệ quốc tế.
Trong những năm gần đây, Hải quân Trung Quốc đã phát triển với tốc độ nhanh chóng, liên tục đưa vào hoạt động nhiều chiến hạm hiện đại, tàu sân bay và các hệ thống hỏa tiễn mới. Bắc Kinh nhiều lần tuyên bố mục tiêu xây dựng một lực lượng quân sự hiện đại, có khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia trong một môi trường quốc tế ngày càng phức tạp.
Tuy nhiên, sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc cũng khiến Hoa Kỳ và các đồng minh trong khu vực phải điều chỉnh chiến lược. Washington tiếp tục mở rộng hợp tác an ninh với Nhật Bản, Nam Hàn, Úc Châu và Philippines, đồng thời duy trì sự hiện diện quân sự tại khu vực Tây Thái Bình Dương nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược của mình.
Trong bàn cờ địa chính trị này, quan hệ Trung Quốc – Bắc Hàn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Đối với Bắc Kinh, Bắc Hàn không chỉ là một quốc gia láng giềng mà còn được xem là một vùng đệm chiến lược trong cấu trúc an ninh Đông Bắc Á. Ngược lại, Bình Nhưỡng vẫn cần sự hỗ trợ về kinh tế và ngoại giao từ Trung Quốc trong bối cảnh đang đối diện với nhiều biện pháp trừng phạt quốc tế.
Tuy nhiên, việc Bắc Hàn ngày càng xích lại gần Nga cũng tạo ra những tính toán mới cho Trung Quốc. Bắc Kinh có thể không muốn mất đi vai trò ảnh hưởng truyền thống đối với Bình Nhưỡng, nhất là khi sự cạnh tranh giữa các cường quốc đang bước vào giai đoạn quyết liệt hơn.
Cuộc gặp giữa ông Tập Cận Bình và ông Pak Thae-song vì vậy không chỉ đơn thuần là một hoạt động ngoại giao song phương, mà còn phản ánh những chuyển động sâu rộng hơn trong bàn cờ quyền lực tại Đông Bắc Á. Kết hợp giữa sức mạnh quân sự và các hoạt động ngoại giao, Trung Quốc đang cho thấy nỗ lực duy trì vị thế chiến lược của mình trong một khu vực ngày càng nhiều cạnh tranh.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
