WASHINGTON (AP) — Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba đã ký một sắc lệnh hành pháp để lập danh sách cử tri đủ điều kiện được xác minh trên toàn quốc và hạn chế bỏ phiếu qua thư, một động thái nhanh chóng vấp phải những lời đe dọa pháp lý từ các quan chức đảng Dân chủ tiểu bang trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay.
Sắc lệnh này, mà các chuyên gia luật bầu cử cho rằng vi phạm Hiến pháp vì cố gắng tước đoạt quyền điều hành bầu cử của các tiểu bang, là nỗ lực mới nhất trong hàng loạt nỗ lực của Trump nhằm can thiệp vào cách người dân Mỹ bỏ phiếu dựa trên những cáo buộc gian lận sai sự thật của ông. Tổng thống đã nhiều lần nói dối về kết quả chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2020 và tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử do tiểu bang tổ chức, khẳng định lại hôm thứ Ba rằng ông đã thắng “ba lần” và viện dẫn các cáo buộc gian lận cử tri mà nhiều cuộc kiểm toán, điều tra và tòa án đã bác bỏ.
Sắc lệnh được ký hôm thứ Ba yêu cầu Bộ An ninh Nội địa, phối hợp với Cơ quan An sinh Xã hội, lập danh sách cử tri đủ điều kiện ở mỗi tiểu bang. Sắc lệnh này cũng nhằm mục đích ngăn chặn Bưu điện Hoa Kỳ gửi phiếu bầu vắng mặt cho những người không có tên trong danh sách được phê duyệt của mỗi tiểu bang.
Theo sắc lệnh hành chính được Daily Caller đưa tin đầu tiên, ông Trump cũng kêu gọi các lá phiếu phải được đựng trong phong bì bảo mật có mã vạch duy nhất để theo dõi. Nguồn tài trợ liên bang có thể bị cắt giảm đối với các tiểu bang và địa phương không tuân thủ.
“Tình trạng gian lận trong bỏ phiếu qua thư đã trở thành chuyện thường tình. Những gì đang xảy ra thật kinh khủng”, ông Trump nói, lặp lại những cáo buộc sai sự thật của mình về phiếu bầu qua thư khi ký sắc lệnh. “Tôi nghĩ điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho cuộc bầu cử.”
Các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo nhanh chóng đe dọa kiện tụng và không tuân thủ.
Chỉ vài phút sau khi Trump ký sắc lệnh, các quan chức bầu cử hàng đầu ở Oregon và Arizona, hai tiểu bang phụ thuộc rất nhiều vào phiếu bầu qua thư, đã tuyên bố sẽ kiện, cho rằng tổng thống đang xâm phạm bất hợp pháp quyền của các tiểu bang trong việc tổ chức bầu cử.
Thư ký bang Arizona, Adrian Fontes, cho biết hệ thống bỏ phiếu qua thư của bang được thiết kế bởi đảng Cộng hòa và hiện đang được 80% cử tri sử dụng. Ông nói rằng Arizona không cần chính phủ liên bang chỉ đạo ai được bỏ phiếu, và dữ liệu liên bang không phải lúc nào cũng đáng tin cậy.
“Việc một tổng thống Hoa Kỳ giả vờ như mình có thể tự chọn cử tri là hoàn toàn sai lầm,” Fontes nói với hãng tin AP. “Nước Mỹ không vận hành theo cách đó.”
Thư ký bang Maine, Shenna Bellows, nói với AP rằng lệnh này “vi hiến một cách nực cười” và cho biết bang của bà sẽ không tuân thủ. Hơn một phần tư cử tri Maine đã bỏ phiếu qua thư trong cuộc bầu cử năm 2024.
Thư ký bang Nevada, Francisco Aguilar, cho biết sắc lệnh của Trump sẽ làm tê liệt các quan chức bầu cử địa phương chịu trách nhiệm thực thi và bịt miệng những cử tri đang trông chờ vào việc bỏ phiếu qua thư.
“Việc này không mang lại lợi ích cho ai ở đất nước này ngoài chính bản thân ông ta,” Aguilar nói.
Các chuyên gia pháp lý đã chỉ ra những điểm yếu tiềm tàng khác của sắc lệnh này. David Becker, một cựu luật sư của Bộ Tư pháp, người đứng đầu Trung tâm Đổi mới và Nghiên cứu Bầu cử, cho biết Bưu điện được điều hành bởi một hội đồng quản trị, và tổng thống không có quyền chỉ đạo bưu điện loại thư nào được phép và không được phép vận chuyển.
Người phát ngôn của USPS cho biết hôm thứ Ba rằng cơ quan này sẽ xem xét sắc lệnh. Ông Trump đã tìm cách đưa cơ quan độc lập này nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ hơn của tổng thống, đề xuất sáp nhập nó vào Bộ Thương mại – mà Bộ trưởng Howard Lutnick đã có mặt trong buổi ký kết hôm thứ Ba.
Trump từ lâu đã cố gắng can thiệp vào các cuộc bầu cử do tiểu bang tổ chức.
Sắc lệnh hành pháp của Trump về cuộc bầu cử tháng 3 năm 2025 đã tìm cách thay đổi sâu rộng cách thức tổ chức bầu cử, bao gồm việc bổ sung yêu cầu chứng minh quốc tịch vào mẫu đăng ký cử tri liên bang và yêu cầu các lá phiếu gửi qua đường bưu điện phải được nhận tại các văn phòng bầu cử trước Ngày bầu cử. Phần lớn sắc lệnh này đã bị chặn lại thông qua các thách thức pháp lý do các nhóm bảo vệ quyền bầu cử và các tổng chưởng lý bang thuộc đảng Dân chủ đưa ra, họ cáo buộc đây là một hành động thâu tóm quyền lực vi hiến, sẽ tước quyền bầu cử của một lượng lớn cử tri.
Ông cũng nói với một người dẫn chương trình podcast bảo thủ hồi tháng Hai rằng ông muốn “nắm quyền” kiểm soát các cuộc bầu cử ở những khu vực do đảng Dân chủ điều hành.
Các cuộc bầu cử ở Mỹ rất độc đáo vì chúng không được tập trung hóa. Thay vì do chính phủ liên bang điều hành, chúng được tiến hành bởi các quan chức bầu cử và tình nguyện viên tại hàng ngàn khu vực pháp lý trên khắp đất nước, từ những thị trấn nhỏ bé đến những quận đô thị rộng lớn với số cử tri nhiều hơn dân số của một số tiểu bang. Điều khoản Bầu cử trong Hiến pháp trao cho Quốc hội quyền “ban hành hoặc sửa đổi” các quy định bầu cử, ít nhất là đối với các chức vụ liên bang, nhưng không đề cập đến quyền hạn của tổng thống đối với việc quản lý bầu cử.
“Đây là việc Donald Trump biến Bộ An ninh Nội địa thành bộ phận kiểm soát an ninh nội địa”, Maya Wiley, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Hội nghị Lãnh đạo về Quyền Công dân và Nhân quyền, cho biết.
Chính quyền Trump đã phát động một chiến dịch quy mô lớn mà họ cho là nhằm mục tiêu vào các cáo buộc gian lận bầu cử, vốn là chủ đề của những tuyên bố sai sự thật từ Trump và các đồng minh của ông trong nhiều năm qua. Bộ Tư pháp trong nhiều tháng đã yêu cầu các tiểu bang cung cấp danh sách đăng ký cử tri chi tiết, mà họ mô tả là nỗ lực nhằm đảm bảo an ninh bầu cử, và đã khởi kiện khi các quan chức tiểu bang từ chối giao nộp các danh sách này.
Vào tháng Giêng, FBI đã thu giữ các lá phiếu từ văn phòng bầu cử của một quận ở Georgia, nơi được coi là tâm điểm của các thuyết âm mưu cánh hữu về thất bại của ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2020. Và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi gần đây đã bổ nhiệm một “luật sư đặc biệt” với quyền điều tra và truy tố các vụ án trên khắp cả nước “liên quan đến tính toàn vẹn của các cuộc bầu cử liên bang”, theo một bản sao của sắc lệnh.
Các nhóm bảo vệ quyền bầu cử bày tỏ lo ngại về hệ thống xác minh hiện tại.
Hệ thống SAVE của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ dùng để xác minh quốc tịch và tình trạng nhập cư đang bị giám sát chặt chẽ vì cho ra kết quả sai lệch từ các bộ dữ liệu không đáng tin cậy, cũng như vì những lo ngại về quyền riêng tư. Một ví dụ là các tiểu bang có thể thực hiện tìm kiếm hàng loạt trên hệ thống bằng số An sinh Xã hội, nhưng theo Trung tâm Tư pháp Brennan, rất ít tiểu bang thu thập đầy đủ số An sinh Xã hội như một phần của quá trình đăng ký cử tri.
Chính quyền Trump đã tiến hành cải tổ hệ thống này vào năm ngoái, nhưng vẫn phải đối mặt với những thách thức pháp lý cho rằng việc dựa vào hệ thống này có thể dẫn đến sai sót trong việc xác định tình trạng công dân và ảnh hưởng đến những cử tri đủ điều kiện.
Ít nhất một quan chức bầu cử thuộc đảng Cộng hòa hôm thứ Ba đã bảo vệ hệ thống SAVE đồng thời hạ thấp khả năng gian lận cử tri trên diện rộng.
Robert Sinners, người phát ngôn của Thư ký bang Georgia Brad Raffensperger, cho biết các khuyến nghị của họ gửi đến chính quyền Trump đã tăng cường xác minh cử tri và nhấn mạnh rằng “một số ít người bị đánh dấu là có khả năng không phải công dân sẽ không thể bỏ phiếu qua thư hoặc trực tiếp cho đến khi họ cung cấp bằng chứng quốc tịch.”
“Quyết định về sắc lệnh hành pháp sẽ được đưa ra tại tòa án, nhưng ở Georgia, chúng tôi đã xác minh quốc tịch và sẽ tiếp tục làm như vậy bất kể kết quả ra sao,” Sinners nói thêm.
Tổng thống là người chỉ trích mạnh mẽ hình thức bỏ phiếu qua thư, cho rằng hình thức này đầy rẫy gian lận và ông đang thúc đẩy các nhà lập pháp thông qua một dự luật bầu cử sâu rộng nhằm siết chặt quy định về hình thức này. Một báo cáo năm 2025 của Viện Brookings cho thấy gian lận trong bỏ phiếu qua thư chỉ xảy ra ở 0,000043% tổng số phiếu bầu qua thư, tương đương khoảng bốn trường hợp trên 10 triệu phiếu.
Bản thân ông Trump cũng đã sử dụng hình thức bỏ phiếu qua thư, gần đây nhất là tuần trước trong cuộc bầu cử địa phương ở Florida. Nhà Trắng cho biết ông Trump phản đối việc bỏ phiếu qua thư trên diện rộng, mà chỉ phản đối việc áp dụng phương thức bỏ phiếu thay thế này cho từng cử tri vì những lý do như đi du lịch hoặc nghĩa vụ quân sự.
Ny (Theo AP)
