(AP) — Thứ Ba vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã kịch liệt công kích các đồng minh không sẵn lòng hỗ trợ Mỹ trong chiến dịch quân sự chống lại Iran. Ông thẳng thừng tuyên bố họ hãy “tự đi mà lấy dầu” và việc bảo vệ Eo biển Hormuz không còn là trách nhiệm của Hoa Kỳ.
Tổng thống cho biết quân đội Mỹ có thể kết thúc cuộc tấn công trong vòng 2 đến 3 tuần tới, và Washington “sẽ không can dự” vào những gì diễn ra sau đó tại eo biển hiện đang bị Cộng hòa Hồi giáo Iran phong tỏa. Trao đổi với báo giới, ông nhấn mạnh trách nhiệm duy trì tuyến hàng hải huyết mạch này thuộc về các quốc gia phụ thuộc vào nó.
“Chẳng có lý do gì chúng ta phải làm việc đó,” ông Trump nói sau khi ký một sắc lệnh hành pháp về hạn chế bỏ phiếu qua thư. “Đó không phải việc của chúng ta. Đó là việc của Pháp, hay bất cứ ai đang sử dụng eo biển này.”
Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng thống Trump sẽ có bài phát biểu quan trọng trên truyền hình vào tối thứ Tư để cập nhật tình hình chiến sự cho công chúng.
Giá nhiên liệu tăng vọt, thị trường toàn cầu chao đảo
Việc Iran siết chặt kiểm soát Eo biển Hormuz — cửa ngõ vận chuyển 1/5 lượng dầu thô toàn cầu — đã đẩy giá dầu thế giới tăng phi mã. Cùng với đó là các cuộc tấn công của Tehran vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực.
Giá dầu thô Brent tiêu chuẩn quốc tế duy trì ở mức khoảng 107 USD/thùng vào thứ Ba, tăng hơn 45% kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã vượt ngưỡng 4 USD/gallon.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump nhắm mũi dùi vào các đồng minh như Anh và Pháp — những quốc gia từ chối tham gia một cuộc chiến không rõ hồi kết và không được tham vấn trước.
“Các người sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình. Mỹ sẽ không ở đó để giúp đỡ nữa, cũng giống như các người đã không ở bên chúng tôi. Iran về cơ bản đã bị tàn phá. Phần khó khăn nhất đã xong. Hãy tự đi mà lấy dầu của mình!” — Donald Trump viết.
Ông đặc biệt chỉ trích Pháp vì không cho phép máy bay chở khí tài quân sự cho Israel bay qua không phận. Hiện tại, Pháp chỉ cho phép Không quân Mỹ sử dụng căn cứ Istres ở miền Nam với cam kết các máy bay này không trực tiếp tham gia không kích.
Sự rạn nứt trong khối đồng minh
Tây Ban Nha, quốc gia chỉ trích cuộc chiến mạnh mẽ nhất tại châu Âu, hôm thứ Hai tuyên bố đóng cửa không phận đối với các máy bay Mỹ tham gia xung đột.
Tại Ý, một quan chức giấu tên xác nhận nước này vừa từ chối cho phép khí tài quân sự Mỹ sử dụng căn cứ không quân Sigonella ở Sicily cho một chiến dịch liên quan đến cuộc tấn công. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto sau đó đã viết trên X rằng Ý vẫn cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ và quan hệ giữa hai nước không hề “nguội lạnh”.
Chiến sự leo thang dữ dội
Sau hơn một tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch, cường độ xung đột đang ở mức cực kỳ nghiêm trọng. Cuộc chiến đã khiến hơn 3.000 người thiệt mạng, làm gián đoạn nguồn cung dầu khí và đẩy chi phí hàng hóa cơ bản lên cao.
Tại Iran: Các nhân chứng ghi lại nhiều vụ nổ lớn tại Isfahan — nơi đặt căn cứ không quân và các cơ sở hạt nhân quan trọng. Xác tên lửa và đống đổ nát trải dài từ Tehran đến Zanjan.
Tại Lebanon: Israel tuyên bố đã hạ sát một chỉ huy cấp cao của Hezbollah tại Beirut. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz khẳng định kế hoạch kiểm soát khu vực phía nam sông Litani.
Tại Iraq: Một nữ nhà báo tự do người Mỹ, Shelly Kittleson, đã bị bắt cóc tại Baghdad vào thứ Ba. Quan chức Mỹ cáo buộc nhóm dân quân Kataib Hezbollah do Iran hậu thuẫn đứng sau vụ việc này.
Mỹ tăng cường hiện diện quân sự
Hàng không mẫu hạm USS George H. W. Bush đã rời Norfolk, Virginia vào thứ Ba để tiến về Trung Đông. Đây là tàu sân bay thứ ba được triển khai cho cuộc chiến này, bên cạnh tàu USS Abraham Lincoln và tàu USS Gerald R. Ford (hiện đang được sửa chữa).
Ông Trump cảnh báo nếu một lệnh ngừng bắn không được thiết lập sớm và eo biển không được mở lại, Mỹ sẽ mở rộng quy mô tấn công, nhắm vào đảo Kharg — trung tâm xuất khẩu dầu của Iran — và có thể cả các nhà máy khử mặn nước biển.
Tính đến thứ Ba, Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ xác nhận 13 binh sĩ Mỹ đã tử trận và 348 người khác bị thương kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Chiến sự leo thang: Iran tấn công tàu dầu, Israel đánh mạnh vào Lebanon
Sáng sớm thứ Tư, Israel xác nhận hạ sát hai lãnh đạo cấp cao của Hezbollah tại Beirut và tuyên bố kế hoạch kiểm soát khu vực phía nam sông Litani. Cuộc tiến quân vào miền Nam Lebanon của Israel đang làm dấy lên lo ngại về một giai đoạn chiếm đóng kéo dài.
Trong khi đó, UAE đã chính thức cấm vận hành khách Iran nhập cảnh hoặc quá cảnh qua các hãng hàng không lớn như Emirates và Etihad.
Thống kê thương vong tính đến hiện tại:
- Iran: Hơn 1.900 người thiệt mạng.
- Lebanon: Hơn 1.200 người chết, 1 triệu người phải di dời.
- Israel: 19 người thiệt mạng (trong đó có 10 binh sĩ tử trận tại Lebanon).
- Khu vực khác: 24 người chết tại các nước vùng Vịnh và Bờ Tây.
