Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có chuyến công tác tới Hoa Kỳ và Canada, với một loạt cuộc tiếp xúc cấp cao tại New York, Washington và Ottawa. Đằng sau chương trình ngoại giao được sắp xếp dầy đặc là nhiều vấn đề đáng chú ý, từ thương mại, đầu tư, kỹ thuật, quốc phòng cho tới vị thế chiến lược của Việt Nam trong lúc tình hình quốc tế đang có nhiều biến chuyển…
Ngày 17 tháng 9 năm 2026, tại cuộc họp báo thường lệ của Bộ Ngoại giao Việt Nam, phát ngôn viên Phạm Thu Hằng cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam – Tô Lâm sẽ có chuyến công tác tới Hoa Kỳ và Canada từ ngày 20 đến 25 tháng 9. Chương trình gồm việc tham dự phiên thảo luận chung cấp cao của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York, các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và chuyến viếng thăm cấp Nhà nước tới Canada. Đây là lần thứ hai ông Tô Lâm tham dự phiên họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc trên cương vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam.
Tại New York, ông Tô Lâm dự trù sẽ có bài phát biểu quan trọng tại khóa họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, đồng thời tiếp xúc với lãnh đạo một số quốc gia, các đối tác và tổ chức quốc tế. Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông cũng sẽ có một số cuộc gặp với giới chức hành pháp và Quốc hội Hoa Kỳ. Đây là điểm đáng chú ý trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đang được triển khai trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện mà hai nước thiết lập từ tháng 9 năm 2023.
Quan hệ Việt Nam– Hoa Kỳ hiện nay không còn chỉ xoay quanh chuyện mua bán hàng hóa hay đầu tư, mà đã mở rộng sang các lãnh vực khoa học – kỹ thuật, chất bán dẫn, trí khôn nhân tạo, năng lượng hạch nhân, đào tạo nhân lực, quốc phòng và an ninh. Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết hợp tác quốc phòng – an ninh giữa hai bên đã đạt được một số kết quả, trong đó có những chương trình liên quan tới việc khắc phục hậu quả chiến tranh. Về mặt ngoại giao, việc lãnh đạo Việt Nam tiếp xúc đồng thời với các cơ quan hành pháp và lập pháp Hoa Kỳ cũng giúp duy trì những đường dây đối thoại ở nhiều cấp độ, nhứt là trong lúc hai nước còn nhiều vấn đề về kinh tế, thương mại và chiến lược cần tiếp tục bàn bạc.
Một chi tiết đang được nhiều người chú ý nằm ở lãnh vực kinh tế. Theo Reuters ngày 16 tháng 9, trong thời gian ông Tô Lâm có mặt tại New York, khoảng 29 thỏa thuận giữa các công ty Việt Nam và Hoa Kỳ có thể được công bố tại một diễn đàn doanh nghiệp vào ngày 23 tháng 9. Các lãnh vực được đề cập gồm năng lượng, hàng không, kỹ thuật và tài chánh. Danh sách dự trù có những thỏa thuận liên quan tới Chevron, Murphy Oil, ExxonMobil, Vietjet, SpaceX, Qualcomm, Meta, Visa, Mastercard và Citibank. Reuters lưu ý rằng nhiều thỏa thuận trong số này có thể chỉ là các bản ghi nhớ, chưa có tính ràng buộc sau cùng, và chương trình chính thức của từng hoạt động vẫn có thể thay đổi.
Trong lãnh vực hàng không, tài liệu mà Reuters có được cho thấy Vietjet dự trù công bố kế hoạch thuê tới 22 chiếc phi cơ, gồm 17 chiếc Boeing 737 và 5 chiếc Airbus A321neo. Hãng này đồng thời dự tính hợp tác với SpaceX để cung cấp dịch vụ internet vệ tinh Starlink cho 120 phi cơ. Nếu được thực hiện, những thỏa thuận này không chỉ có ý nghĩa về mặt thương mại mà còn cho thấy Việt Nam đang tìm kiếm thêm kỹ thuật, dịch vụ và nguồn vốn từ các đối tác Hoa Kỳ trong những lãnh vực có giá trị gia tăng cao. Reuters cũng cho biết chuyến đi của ông Tô Lâm diễn ra trong lúc các cuộc thương lượng thương mại Việt – Mỹ vẫn đang được chú ý, giữa những đe dọa về thuế quan của chính phủ Tổng thống Donald Trump.
Sau các hoạt động tại Hoa Kỳ, ông Tô Lâm sẽ có chuyến viếng thăm cấp Nhà nước tới Canada. Theo Bộ Ngoại giao, chương trình dự trù gồm hội kiến Toàn quyền Canada, hội đàm với Thủ tướng Canada và hội kiến giới lãnh đạo Quốc hội Canada, cùng một số hoạt động song phương khác. Việt Nam và Canada thiết lập bang giao từ năm 1973 và nâng cấp quan hệ lên Đối tác Toàn diện vào tháng 11 năm 2017. Canada hiện được Việt Nam xác định là một trong những đối tác thương mại quan trọng tại khu vực châu Mỹ, trong khi Việt Nam là một đối tác thương mại đáng kể của Canada trong khối ASEAN.
Xét về quốc phòng và chiến lược, chuyến công tác diễn ra trong lúc Việt Nam tiếp tục mở rộng quan hệ với nhiều trung tâm quyền lực, đồng thời duy trì các đường dây hợp tác với Hoa Kỳ và Canada. Việc hợp tác quốc phòng được đặt bên cạnh kinh tế, kỹ thuật và ngoại giao cho thấy vấn đề an ninh khu vực ngày càng gắn liền với chuỗi cung ứng, kỹ thuật cao, năng lượng và khả năng bảo đảm an ninh hàng hải. Tuy nhiên, những nội dung cụ thể về quốc phòng trong chuyến công tác lần này chưa được Bộ Ngoại giao công bố đầy đủ, vì vậy chưa thể kết luận rằng chuyến đi sẽ đưa tới một thỏa thuận quân sự mới.
Điểm đáng chú ý của chuyến công tác, vì vậy, nằm ở chỗ những cam kết ngoại giao có được biến thành những chương trình cụ thể hay không. Phát ngôn viên Phạm Thu Hằng nhấn mạnh rằng những thỏa thuận cấp cao cần được các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và dự án có kết quả thực tế. Với Hoa Kỳ, thương mại, đầu tư, kỹ thuật và quan hệ chiến lược sẽ là những vấn đề quan trọng; còn với Canada, năng lượng, khoáng sản chiến lược, trí khôn nhân tạo và nông nghiệp kỹ thuật cao được xem là những lãnh vực còn nhiều dư địa để hợp tác.
Một điều khác cũng đáng chú ý là chuyến đi của ông Tô Lâm diễn ra đúng lúc các lãnh đạo thế giới tập trung tại New York dự khóa họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Theo Reuters, chương trình nghị sự năm nay bao gồm nhiều vấn đề quốc tế nóng bỏng như chiến tranh Nga – Ukraine, xung đột tại Trung Đông, quan hệ Iran – Hoa Kỳ – Israel, tình hình Sudan, biến đổi khí hậu và sự phát triển nhanh chóng của trí khôn nhân tạo. Vì vậy, chuyến đi của lãnh đạo Việt Nam không chỉ mang tính song phương mà còn diễn ra trong một bối cảnh quốc tế hết sức phức tạp.
NGƯỜI QUAN SÁT
