Calitoday News – Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis của bang North Carolina đã công khai chỉ trích Tổng thống Donald Trump về chính sách đối với Nga và cuộc chiến Ukraine, cáo buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin đang thao túng nhà lãnh đạo Mỹ để đạt được những mục tiêu chiến lược của Moscow.
Trong cuộc phỏng vấn với CNN tối thứ Hai, ngày 19/10, ông Tillis tuyên bố rằng Putin đang điều khiển Trump như người chơi đàn vĩ cầm, đồng thời cảnh báo lịch sử sẽ không đánh giá tốt vai trò của Hoa Kỳ nếu Washington từ bỏ Ukraine và để Nga đạt được mục tiêu trong cuộc chiến.
Những lời chỉ trích xuất hiện sau khi chính quyền Trump quyết định nới lỏng một số biện pháp trừng phạt Nga, thúc đẩy thỏa thuận cung cấp dầu diesel của Nga và đối mặt với những câu hỏi về việc hạn chế hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Tillis: Putin đang thao túng Tổng thống Trump
Xuất hiện trên chương trình Erin Burnett OutFront của CNN, Thượng nghị sĩ Thom Tillis đã đưa ra những lời chỉ trích trực diện đối với Tổng thống Trump.
Ông cáo buộc Tổng thống Putin liên tục đưa ra những thông tin sai lệch về cuộc chiến Ukraine và đang lợi dụng các cuộc đàm phán với Washington để làm suy yếu sự ủng hộ của Mỹ dành cho Kyiv.
Tillis tuyên bố rằng Putin đang thao túng Trump và cảnh báo nước Mỹ có thể bị lịch sử phán xét nghiêm khắc nếu không đứng lên bảo vệ các đồng minh phương Tây.
Theo ông, những nhượng bộ của Washington đối với Moscow có nguy cơ khuyến khích Nga tiếp tục chiến tranh thay vì chấp nhận một thỏa thuận hòa bình công bằng.
Tillis cũng bác bỏ lập luận của Putin rằng Nga phát động cuộc xâm lược Ukraine nhằm loại bỏ chủ nghĩa phát xít. Ông cho rằng đây là lời giải thích sai lệch được Moscow sử dụng để biện minh cho hành động quân sự.
Những nhận định này là quan điểm của Thượng nghị sĩ Tillis, không phải kết luận đã được xác lập rằng Tổng thống Trump đang chịu sự kiểm soát của Putin.
Thượng nghị sĩ kể lại những cảnh tượng kinh hoàng tại Ukraine
Trong cuộc phỏng vấn, Tillis nhắc lại chuyến thăm Ukraine khoảng một tháng trước, khi ông đến thủ đô Kyiv và thành phố Kharkiv để tận mắt chứng kiến hậu quả của chiến tranh.
Ông cho biết đã nhìn thấy những khu vực bị tàn phá và nghe lời kể của các nạn nhân về những hành vi bạo lực nghiêm trọng trong thời gian Nga tiến hành chiến dịch quân sự.
Tillis kể rằng ông đã gặp những người dân phải chạy trốn khỏi Crimea và nghe các câu chuyện về phụ nữ bị cưỡng hiếp, những người chồng bị sát hại và các gia đình mất người thân.
Ông cũng đến những trường học phải tổ chức lớp học trong hệ thống tàu điện ngầm vì nguy cơ bị tấn công khiến việc học trên mặt đất không còn an toàn.
Theo Tillis, những trải nghiệm này cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc chiến và lý do Hoa Kỳ không nên giảm áp lực đối với Moscow.
Ông đặc biệt phản đối phát biểu của Trump hôm 19/10 rằng Nga gần đây không thực hiện nhiều hành động đáng kể tại Ukraine.
Tillis lập luận rằng ngay cả khi số người thiệt mạng trong các cuộc tấn công giảm xuống, điều đó cũng không thể biện minh cho việc tiếp tục gây thương vong cho dân thường.
Trump bị chỉ trích vì nới lỏng trừng phạt Nga
Những phát biểu của Tillis diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang chịu sức ép từ các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng vì quyết định nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với Nga.
Ngày 16/10, Tổng thống Trump ký sắc lệnh miễn áp dụng một số hạn chế và biện pháp trừng phạt theo đạo luật liên quan đến Nga và Iran được Quốc hội thông qua trước đó.
Chính quyền cũng thúc đẩy một thỏa thuận cho phép dầu diesel có nguồn gốc từ Nga được đưa vào thị trường quốc tế nhằm giải quyết tình trạng giá nhiên liệu tăng cao.
Tổng thống Trump giải thích rằng việc duy trì đối thoại và tránh gây áp lực quá mức đối với Moscow là cần thiết để không đẩy Putin rời khỏi bàn đàm phán hòa bình.
Tuy nhiên, Tillis và nhiều thượng nghị sĩ khác cho rằng những quyết định này có thể mang lại lợi ích kinh tế cho Nga, trong khi Moscow vẫn tiếp tục chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Ngày 13/10, Tillis cùng 11 thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng đã gửi thư yêu cầu Trump hủy bỏ thỏa thuận liên quan đến dầu diesel Nga.
Các nhà lập pháp lập luận rằng một thỏa thuận hòa bình phải bảo đảm chủ quyền, an ninh và quyền tự quyết của Ukraine, thay vì tạo điều kiện để Nga hưởng lợi từ cuộc xâm lược.
Nghi vấn Mỹ hạn chế hệ thống vệ tinh quân sự của Ukraine
Một vấn đề khác khiến Tillis lo ngại là những thông tin cho rằng chính quyền Trump đã hạn chế khả năng tiếp cận hệ thống vệ tinh quân sự Starshield của Ukraine.
Starshield là hệ thống do SpaceX phát triển, có liên quan đến công nghệ vệ tinh Starlink, được thiết kế phục vụ các nhu cầu an ninh và quốc phòng.
Theo các báo cáo được truyền thông Mỹ công bố, một số khả năng hỗ trợ liên lạc và chia sẻ thông tin tình báo dành cho Ukraine đã bị hạn chế trong thời gian gần đây.
Trong cuộc điện đàm với các thượng nghị sĩ Mỹ ngày 19/10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã nêu những lo ngại về sự suy giảm hiệu quả hoạt động của hệ thống vệ tinh.
Tillis cho biết ông muốn xác định ai trong chính quyền Trump đã ra lệnh hạn chế những khả năng này và liệu các quan chức cấp cao của Ngũ Giác Đài có biết trước quyết định đó hay không.
Ông cùng ba thượng nghị sĩ Cộng hòa khác, gồm John Cornyn, Susan Collins và Lisa Murkowski, đã yêu cầu tổng thanh tra Ngũ Giác Đài điều tra vấn đề.
Tillis cũng cho biết ông tin lời giải thích của tỷ phú Elon Musk rằng ông không trực tiếp tham gia quyết định hạn chế Starshield.
Cho đến nay, trách nhiệm cụ thể đối với những thay đổi được báo cáo vẫn chưa được xác định công khai.
Tillis phản đối cuộc gặp ba bên giữa Trump, Putin và Tập Cận Bình
Thượng nghị sĩ Tillis cũng phản đối thông tin về khả năng tổ chức một cuộc gặp giữa Tổng thống Trump, Tổng thống Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để thảo luận về việc chấm dứt chiến tranh Ukraine.
Theo các báo cáo được truyền thông Mỹ dẫn lại, cuộc gặp có thể được tổ chức mà không có sự tham gia của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Tillis cho rằng việc để lãnh đạo Nga và Trung Quốc thảo luận về tương lai Ukraine mà không có đại diện của Kyiv là điều không hợp lý.
Ông lập luận rằng Ukraine phải có tiếng nói trong bất kỳ thỏa thuận nào liên quan trực tiếp đến chủ quyền và lãnh thổ của nước này.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tiếp tục khẳng định mục tiêu của ông là chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hơn bốn năm.
Chính quyền Trump cho rằng việc duy trì các kênh đối thoại với Nga là cần thiết để thúc đẩy đàm phán, trong khi những người chỉ trích lo ngại Moscow có thể lợi dụng tiến trình ngoại giao để đạt thêm nhượng bộ.
Bất đồng trong nội bộ đảng Cộng hòa ngày càng rõ rệt
Tillis không phải là thượng nghị sĩ Cộng hòa duy nhất bày tỏ lo ngại về chính sách Nga của Tổng thống Trump.
Thượng nghị sĩ Rick Scott của Florida đã nhấn mạnh rằng Nga là bên phát động cuộc xâm lược và Hoa Kỳ cần tiếp tục sử dụng các biện pháp gây sức ép kinh tế đối với Moscow.
Các thượng nghị sĩ Cộng hòa khác, trong đó có Susan Collins, Lisa Murkowski và Mitch McConnell, cũng tham gia những nỗ lực lưỡng đảng nhằm phản đối việc giảm áp lực trừng phạt đối với Nga.
Ở phía đảng Dân chủ, các nhà lập pháp như Richard Blumenthal và Chuck Schumer cáo buộc chính quyền Trump đang làm suy yếu hiệu quả của những biện pháp trừng phạt được Quốc hội ủng hộ.
Tuy nhiên, chưa có sự đồng thuận hoàn toàn trong đảng Cộng hòa về cách xử lý quan hệ với Moscow. Những người ủng hộ chính sách của Trump cho rằng đối thoại và các biện pháp linh hoạt về kinh tế có thể tạo điều kiện đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.
Tillis, người đã thông báo không tái tranh cử vào Thượng viện trong cuộc bầu cử năm 2026, hiện là một trong những tiếng nói Cộng hòa công khai chỉ trích cách tiếp cận của Trump đối với Putin.
Tranh cãi đặt ra câu hỏi về vai trò của Mỹ trong cuộc chiến Ukraine
Những phát biểu của Tillis phản ánh sự chia rẽ ngày càng rõ rệt tại Washington về cách Hoa Kỳ nên sử dụng ảnh hưởng ngoại giao, kinh tế và quân sự để thúc đẩy chấm dứt cuộc chiến Nga–Ukraine.
Chính quyền Trump nhấn mạnh mục tiêu đạt được một thỏa thuận hòa bình thông qua đàm phán trực tiếp với Moscow, đồng thời tìm cách giảm áp lực giá năng lượng đối với người tiêu dùng Mỹ.
Ngược lại, Tillis và các nhà lập pháp cùng quan điểm cho rằng việc nới lỏng trừng phạt và hạn chế hỗ trợ Ukraine có thể làm suy yếu vị thế đàm phán của Kyiv, đồng thời giảm động lực để Nga chấp nhận những điều kiện hòa bình.
Vụ tranh cãi diễn ra chỉ hai tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, khi chính sách đối ngoại của chính quyền Trump tiếp tục thu hút sự quan tâm của cả hai đảng.
Hiện chưa rõ những lời chỉ trích của Tillis và các thượng nghị sĩ khác có khiến Tòa Bạch Ốc thay đổi quyết định về trừng phạt Nga hoặc hỗ trợ quân sự cho Ukraine hay không.
Calitoday tổng hợp
