Hoa Kỳ và Trung Quốc đã chính thức thông qua một thỏa thuận, theo đó quyền kiểm soát hoạt động của TikTok tại thị trường Mỹ sẽ được chuyển giao cho một nhóm nhà đầu tư có sự hậu thuẫn của Tổng thống Donald Trump.
TikTok cho biết trong thông cáo báo chí phát đi hôm thứ Năm rằng một công ty mới mang tên TikTok USDS Joint Venture LLC sẽ được thành lập nhằm bảo đảm ứng dụng tiếp tục hoạt động tại Mỹ. Công ty này sẽ “vận hành theo các cơ chế bảo vệ được quy định rõ ràng nhằm bảo đảm an ninh quốc gia thông qua hệ thống bảo vệ dữ liệu toàn diện, an ninh thuật toán, kiểm duyệt nội dung và các bảo đảm về phần mềm cho người dùng tại Mỹ”, theo tuyên bố của TikTok.
Công ty mẹ của TikTok là ByteDance (có trụ sở tại Bắc Kinh) sẽ giữ lại 19,9% cổ phần trong hoạt động TikTok tại Mỹ. Liên doanh mới sẽ do một hội đồng quản trị gồm 7 thành viên điều hành.
TikTok cho biết công ty mới sẽ do Adam Presser lãnh đạo; trong khi CEO TikTok Shou Chew sẽ tham gia hội đồng quản trị. TikTok nhấn mạnh đa số thành viên hội đồng quản trị là người Mỹ.
Thỏa thuận này — được thúc đẩy dưới sự dàn xếp của chính quyền Trump — đồng nghĩa phiên bản TikTok tại Mỹ sẽ thuộc sở hữu đa số của nhóm nhà đầu tư, bao gồm gã khổng lồ công nghệ Oracle, quỹ đầu tư tư nhân Silver Lake (trụ sở California), và công ty đầu tư MGX của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Thông báo trên khép lại một “cuộc trường chinh” kéo dài nhiều năm, trong đó TikTok liên tục bị xem xét gắt gao tại Mỹ do thuộc sở hữu Trung Quốc. Cả ông Trump lẫn cựu Tổng thống Joe Biden đều từng viện dẫn lý do an ninh quốc gia để thúc đẩy các nỗ lực hướng tới lệnh cấm TikTok trên toàn quốc.
Người Mỹ hiện là lực lượng người dùng và nhà sáng tạo nội dung lớn nhất của TikTok, với hơn 200 triệu người dùng hoạt động tại nước này.
Lệnh cấm từng suýt trở thành hiện thực cách đây hơn một năm, khi đạo luật Protecting Americans from Foreign Adversary Controlled Applications Act dự kiến có hiệu lực. Dự luật lưỡng đảng này — được Tối cao Pháp viện giữ nguyên hiệu lực — buộc ByteDance phải bán nền tảng cho một công ty Mỹ, nếu không TikTok sẽ bị cấm.
Nguy cơ TikTok bị “đóng cửa” trên toàn nước Mỹ đã châm ngòi cho làn sóng người dùng rời bỏ nền tảng. Nhiều người, lo mất khán giả và nguồn thu, đã chuyển sang các nền tảng khác như Instagram Reels và YouTube Shorts. Không ít người, để thể hiện sự phản ứng với các nhà lập pháp Mỹ, còn “đổ xô” sang ứng dụng mạng xã hội Trung Quốc RedNote.
Tuy nhiên, ngoài việc từng tạm thời “tắt” ngay trước thời điểm lệnh cấm dự kiến có hiệu lực, TikTok vẫn duy trì hoạt động ổn định đối với người dùng Mỹ do ông Trump liên tục ký các sắc lệnh hành pháp trì hoãn lệnh cấm. Ông đã gia hạn thời hạn đóng cửa TikTok 4 lần, trước khi công bố một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Bắc Kinh vào tháng 9.
Ngay cả sau khi lệnh cấm ban đầu được ký, vẫn xuất hiện các dấu hiệu cho thấy một thỏa thuận có thể hình thành, trong bối cảnh sự bất mãn của công chúng gia tăng mạnh.
Tháng 1 năm ngoái, Tòa Bạch Ốc dưới thời ông Biden tuyên bố sẽ chuyển trách nhiệm thực thi lệnh cấm cho chính quyền Trump sắp nhậm chức; đồng thời các lãnh đạo Quốc hội — những người từng thúc đẩy lệnh cấm — cũng tỏ ra chùn bước trong việc áp dụng nó.
Bản thân ông Trump cũng nhiều lần thay đổi quan điểm về TikTok. Năm 2020, trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông ký sắc lệnh hành pháp nhằm “cấm” TikTok trên thực tế, nhưng sau đó sắc lệnh bị tòa án chặn lại. Đến năm 2024, ông công khai phản đối việc cấm TikTok và còn tham gia nền tảng này để tiếp cận cử tri trẻ, thậm chí đăng video hứa sẽ “cứu TikTok”.
Ông Trump cũng can dự sâu vào quá trình vận động cho lợi ích của một số đối tác Mỹ. Cách đây gần đúng một năm, ông tuyên bố muốn Larry Ellison, đồng sáng lập Oracle, mua TikTok. Ellison — một người ủng hộ Trump nhiệt thành — hiện vẫn giữ vai trò chủ tịch kiêm giám đốc công nghệ của Oracle. Oracle là một nhà đầu tư điều hành trong hoạt động TikTok mới tại Mỹ, nắm 15% cổ phần.
Thuật toán đề xuất nội dung mạnh mẽ của TikTok — thứ quyết định phần lớn nội dung người dùng nhìn thấy — là điểm then chốt trong tương lai của nền tảng. TikTok cho biết công ty mới tại Mỹ sẽ “tái huấn luyện, kiểm thử và cập nhật thuật toán đề xuất nội dung dựa trên dữ liệu người dùng Mỹ. Thuật toán này sẽ được bảo mật trong môi trường đám mây của Oracle tại Mỹ”.
Dữ liệu người dùng Mỹ cũng sẽ được lưu trữ trong hệ thống điện toán đám mây của Oracle và sẽ chịu sự rà soát về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu bởi các chuyên gia an ninh mạng độc lập bên thứ ba.
Mặc dù mảng hoạt động tại Mỹ đã tách khỏi quyền kiểm soát của ByteDance, TikTok cho biết ứng dụng vẫn sẽ vận hành theo định hướng “một trải nghiệm TikTok toàn cầu”, bảo đảm các nhà sáng tạo nội dung tại Mỹ vẫn có thể được khám phá và các doanh nghiệp có thể hoạt động trên quy mô quốc tế.
Nguồn NBC news
