Giới lãnh đạo cộng sản Việt Nam đang định hướng xây dựng một lực lượng đảng viên nòng cốt hoạt động trên không gian mạng, trong bối cảnh môi trường kỹ thuật số ngày càng trở thành một mặt trận thông tin có ảnh hưởng trực tiếp đến dư luận và nhận thức của xã hội…
Ngày 6 tháng 7 năm 2026, theo các bản tin được đăng tải trên một số cơ quan truyền thông CSVN, Bộ Chính trị đã đưa ra chủ trương xây dựng lực lượng đảng viên nòng cốt trên không gian mạng, xem đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công tác vận động tư tưởng, tuyên truyền và bảo vệ hệ thống chính trị trong giai đoạn mới tại Việt Nam. Chủ trương này được đưa ra trong bối cảnh không gian mạng ở quốc gia này ngày càng trở thành một “mặt trận” có sức ảnh hưởng sâu rộng đối với nhận thức xã hội, dư luận cũng như quá trình hình thành lòng tin của công chúng.
Theo nội dung được công bố, lực lượng đảng viên nòng cốt trên không gian mạng sẽ được định hướng giữ vai trò như một “hạt nhân” trong việc phổ biến các thông tin chính thức, góp phần định hướng dư luận theo chiều hướng mà nhà cầm quyền mong muốn, đồng thời tham gia phản bác những thông tin bị xem là sai lệch, xuyên tạc hoặc gây nhiễu loạn nhận thức xã hội. Đây không phải là một khái niệm hoàn toàn mới, nhưng việc nhấn mạnh và tổ chức thành một lực lượng chuyên trách cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn của giới hoạch định chính sách đối với môi trường truyền thông kỹ thuật số.
Trong bối cảnh hiện nay, không gian mạng tại Việt Nam cũng như trên thế giới đã trở thành một hệ sinh thái thông tin đa chiều, nơi các nguồn tin chính thức, mạng xã hội, nền tảng chia sẻ video cùng các cộng đồng trực tuyến đan xen với nhau một cách phức tạp. Tốc độ lan truyền thông tin rất nhanh, cộng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các công cụ tạo nội dung tự động, khiến việc kiểm chứng tính xác thực của thông tin trở nên khó khăn hơn rất nhiều so với trước đây. Vì vậy, việc xây dựng một lực lượng có tổ chức nhằm tham gia định hướng dư luận được xem như một phản ứng mang tính thích ứng trước những thay đổi của môi trường truyền thông hiện đại.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn phân tích chính sách, chủ trương này cũng đặt ra không ít vấn đề cần được xem xét. Trước hết là ranh giới giữa việc “định hướng thông tin” và sự can thiệp vào không gian thảo luận của xã hội. Trong một môi trường truyền thông hiện đại, tính minh bạch, đa chiều và quyền tự do trao đổi quan điểm là những yếu tố quan trọng để tạo dựng lòng tin nơi công chúng. Nếu ranh giới ấy không được xác lập rõ ràng thì rất dễ dẫn đến tình trạng thông tin chỉ phản ánh một chiều, đồng thời làm suy giảm khả năng phản biện tự nhiên của cộng đồng mạng.
Một vấn đề khác là hiệu quả thực sự của lực lượng nòng cốt trong môi trường mạng vốn vận hành theo cơ chế phi tập trung. Khác với hệ thống truyền thông truyền thống, nơi thông tin được chuyển tải theo mô hình từ trên xuống dưới, không gian mạng vận hành theo mạng lưới ngang, trong đó bất cứ cá nhân nào cũng có thể trở thành một nguồn phát tán thông tin. Chính vì vậy, việc “định hướng” dư luận sẽ khó đạt kết quả nếu không đi kèm với năng lực truyền thông hiện đại, trình độ sử dụng công nghệ số cùng khả năng thuyết phục dựa trên dữ kiện và lập luận vững chắc.
Một khía cạnh khác cần lưu ý là tâm lý tiếp nhận thông tin của công chúng. Nhiều công trình nghiên cứu về truyền thông kỹ thuật số cho thấy niềm tin không chỉ được tạo nên bởi nội dung thông tin mà còn phụ thuộc vào tính độc lập của nguồn cung cấp. Khi người sử dụng cảm thấy thông tin mang tính định hướng quá rõ rệt, phản ứng ngược hoàn toàn có thể xảy ra, khiến họ tìm đến những nguồn tin khác để đối chiếu và kiểm chứng. Điều đó vô hình trung có thể làm gia tăng sự phân hóa về thông tin thay vì tạo nên sự đồng thuận trong xã hội.
Ở chiều ngược lại, cũng cần nhìn nhận rằng sự xuất hiện ngày càng nhiều của các tin tức sai sự thật, tin giả hoặc những nội dung bị bóp méo trên mạng xã hội đã và đang gây ra nhiều hệ quả đáng kể đối với đời sống xã hội. Không ít vụ việc trong thời gian qua cho thấy chỉ cần một thông tin sai lệch lan truyền với tốc độ nhanh cũng đủ tác động đến thị trường, ảnh hưởng đến tâm lý người dân, thậm chí dẫn đến những phản ứng xã hội vượt ngoài dự liệu. Trong hoàn cảnh đó, nhu cầu có một lực lượng đủ khả năng phản ứng nhanh, cung cấp thông tin chính xác và kịp thời là điều khó có thể phủ nhận.
Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở phương thức thực hiện. Nếu lực lượng đảng viên nòng cốt trên không gian mạng được xây dựng theo hướng nâng cao năng lực truyền thông kỹ thuật số, tăng cường kỹ năng phản biện dựa trên dữ kiện, khả năng đối thoại và giải thích chính sách một cách minh bạch thì đây có thể trở thành một công cụ góp phần củng cố lòng tin của xã hội. Ngược lại, nếu mục tiêu chỉ dừng lại ở việc định hướng thông tin mà thiếu sức thuyết phục và thiếu sự đối thoại hai chiều thì hiệu quả thực tế rất có thể sẽ bị hạn chế.
Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng trên thế giới. Hiện nay, nhiều quốc gia cũng đã thành lập những đơn vị chuyên trách về truyền thông kỹ thuật số, chống tin giả và bảo đảm an ninh thông tin. Tuy nhiên, xu hướng chung là kết hợp giữa vai trò quản lý của chính quyền với sự hợp tác của xã hội dân sự và các thành phần khác, thay vì chỉ dựa vào một lực lượng đơn lẻ. Điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở việc có thành lập lực lượng hay không, mà quan trọng hơn là mô hình tổ chức và phương thức vận hành có phù hợp với đặc điểm của không gian mạng hiện đại hay không.
Về lâu dài, hiệu quả của chủ trương này sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính: năng lực thực hiện, mức độ minh bạch trong hoạt động và khả năng thích ứng với những thay đổi rất nhanh của môi trường kỹ thuật số. Không gian mạng không phải là một mặt trận bất động mà là một hệ sinh thái luôn biến chuyển, nơi lòng tin không thể được tạo dựng bằng mệnh lệnh hành chánh, mà phải được xây dựng trên sự thuyết phục và tính xác thực của thông tin.
Chính vì vậy, thay vì chỉ xem đây là một biện pháp mang tính tổ chức, cũng có thể coi đây là một phép thử đối với năng lực truyền thông chính sách trong thời đại kỹ thuật số: liệu giới cầm quyền CSVN có thể thích ứng với quy luật mới của truyền thông hiện đại, khi quyền lực về thông tin không còn tập trung vào một đầu mối duy nhất mà đã được phân tán rộng khắp trong toàn bộ không gian mạng và xã hội.
NGƯỜI QUAN SÁT
