CaliToday News – Giới chủ tại tiểu bang California sẽ không còn được phép phó mặc những phần việc khó khăn trong quản lý doanh nghiệp cho trí tuệ nhân tạo (AI), theo một đạo luật mới của tiểu bang.
Dự luật mang mã hiệu SB 947, vừa được Thống đốc California Gavin Newsom ký ban hành vào tuần trước, đặt ra các hạn chế nghiêm ngặt đối với việc ứng dụng công nghệ mới này vào quy trình đưa ra quyết định kỷ luật, bao gồm cả việc sa thải nhân viên. Được biết đến với tên gọi đạo luật “Không có sếp robot” (No Robo Bosses Act), SB 947 đánh dấu đạo luật đầu tiên thuộc loại này trên phạm vi toàn quốc.
Trước đó, nhiều tiểu bang, bao gồm cả California, đã ban hành các lệnh cấm phân biệt đối xử do AI hỗ trợ cũng như luật hạn chế quyền hạn của các hệ thống tự động trong tuyển dụng và chế độ phúc lợi. Chính phủ liên bang cũng đã làm rõ rằng luật chống phân biệt đối xử với người lao động hiện hành bao trùm cả việc sử dụng các hệ thống AI. Dù vậy, AI vẫn là một yếu tố khó nắm bắt trong quản trị nơi làm việc hiện đại.
Theo các quy định của SB 947, giới chủ tại California không thể chỉ dựa hoàn toàn vào Các hệ thống Quyết định Tự động (ADS) — bao gồm cả AI — để định đoạt việc tiếp tục làm việc hay tình trạng kỷ luật của một lao động. Dự luật cũng giới hạn việc sử dụng AI như một “công cụ chính” trong các quy trình ra quyết định mang tính then chốt như vậy.
Đồng thời, mọi hoạt động sử dụng AI đều phải được tiết lộ cho nhân viên bị ảnh hưởng, bao gồm chi tiết về các dữ liệu cá nhân được cung cấp cho mô hình nhằm xác định hành động của công ty. Nếu một công cụ AI là yếu tố “chính” dẫn đến quyết định chấm dứt hợp đồng, luật buộc người sử dụng lao động phải bố trí một người đánh giá là con người để trực tiếp thảo luận về quyết định đó với nhân viên. Người đánh giá này phải cung cấp thêm các thông tin chứng minh có tính xác thực, chẳng hạn như đánh giá năng lực, hồ sơ kỷ luật và lời khai của nhân chứng.
Thống đốc Newsom từng phủ quyết phiên bản trước của dự luật vào năm 2025 vì lo ngại điều khoản thông báo quá rộng. Văn bản ban đầu quy định việc thông báo bắt buộc trước thời hạn, nhưng sau đó đã bị loại bỏ cùng với điều khoản áp dụng đối với lao động tự do (gig workers). Do đó, những người làm nghề tự do sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật mới này.
Về phạm vi tác động, mọi người sử dụng lao động tại California, bất kể quy mô công ty, đều phải tuân thủ đạo luật. Các doanh nghiệp không thể tiếp tục dùng ADS theo những cách có thể vi phạm luật lao động tiểu bang hoặc tình trạng được bảo vệ của nhân viên, hay thực hiện một quyết định của ADS mà không có sự xác nhận của con người. Nếu Văn phòng Ủy viên Lao động California xác định doanh nghiệp vi phạm luật hoặc trả đũa người lao động thực hiện các quyền theo luật, giới chủ có thể phải đối mặt với các hình phạt dân sự. Đạo luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2027.
Ban biên tập CaliToday
