CaliToday News – Bất chấp sự phản đối gay gắt từ phía cộng đồng, Hạt Santa Clara đang tiến tới triển khai kế hoạch cải tạo hệ thống nhà tù lâu năm với chi phí ước tính khoảng 1 tỷ USD. Quyết định này được Ban Giám sát hạt bỏ phiếu nhất trí thông qua trong cuộc họp ngày thứ Ba.
Đây là một phần trong tiến trình kéo dài nhiều năm nhằm nâng cấp hai cơ sở giam giữ của hạt: Cơ sở Cải tạo Elmwood ở Milpitas và Nhà tù Chính (Main Jail) ở San Jose. Hai địa điểm này từ lâu đã trở thành tâm điểm của các cuộc tranh cãi và xung đột pháp lý do điều kiện cơ sở vật chất cũ kỹ, lạc hậu.
Động thái cải tạo diễn ra hơn 10 năm sau khi một nhóm bảo vệ quyền tù nhân đệ đơn kiện hạt về cách đối xử với phạm nhân, dịch vụ y tế kém và lạm dụng biệt giam, xuất phát từ vụ lực lượng quản giáo đánh chết Michael Tyree – một tù nhân mắc bệnh tâm thần vào năm 2015. Đến năm 2016, một nhóm tù nhân khác tiếp tục khởi kiện hạt liên quan đến các vấn đề về khả năng tiếp cận tiện ích.
Sau các vụ kiện, chính quyền hạt đã áp dụng nhiều biện pháp cải cách như đào tạo lại nhân viên và trang bị camera gắn trên người. Dẫu vậy, hạt vẫn phải chi trả hàng triệu USD cho các thỏa thuận dàn xếp do thương tích và sự cố tiếp diễn. Đầu năm 2019, cả hai vụ kiện đã khiến các thẩm phán liên bang ban hành những kế hoạch mang tính ràng buộc pháp lý, buộc hạt phải cải thiện điều kiện giam giữ, tập trung vào khả năng tiếp cận, dịch vụ y tế, nha khoa và điều trị tâm thần cho tù nhân.
Theo giới chức địa phương, kế hoạch mới sẽ dỡ bỏ một số công trình có điều kiện tồi tệ nhất để xây dựng cơ sở y tế, khu chăm sóc sức khỏe tâm thần và khu nhà giam dành cho nam giới tại Elmwood. Quy hoạch này sẽ làm giảm ròng hơn 1.000 giường giam, phản ánh xu hướng sụt giảm số lượng người bị giam giữ tại hạt. Dự án dự kiến hoàn thành vào năm 2034 với chi phí ước tính 1 tỷ USD. Đây mới chỉ là phần đầu tiên trong kế hoạch tổng thể nhiều giai đoạn kéo dài 15 năm, với tổng chi phí có thể lên tới 2,5 tỷ USD.
Tại phiên họp, hơn 50 người dân đã phát biểu với tinh thần gần như đồng thuận tuyệt đối nhằm phản đối dự án. Cư dân Carla Torres bức xúc: “Tôi sốc và thất vọng vì chúng ta thậm chí còn cân nhắc bổ sung cơ sở mới hay nâng cấp, khi hạt vừa trải qua khủng hoảng ngân sách và cắt giảm dịch vụ cho những người dễ bị tổn thương nhất.” Nhiều cư dân khác như Brandon Sanchez và Deb St. Julian cũng cho rằng số tiền này nên được đầu tư vào các chương trình ngăn ngừa tội phạm, hỗ trợ người thu nhập thấp và giúp đỡ người mãn hạn tái hòa nhập cộng đồng.
Trước phản ứng từ người dân, các giám sát viên bày tỏ sự đồng cảm nhưng cho rằng điều kiện cơ sở giam giữ hiện tại là không thể chấp nhận được và bắt buộc phải đầu tư. Giám sát viên Susan Ellenberg nhấn mạnh: “Hôm nay không phải là quyết định chọn một trong hai. Chúng ta cần làm mọi cách để ngăn chặn người dân bước vào hệ thống tư pháp hình sự, nhưng nghĩa vụ chăm sóc không kết thúc khi họ bị tống giam.”
Giám sát viên Sylvia Arenas, người từng chủ trì bản đánh giá cho thấy 7/10 vụ việc tại tòa vị thành niên liên quan đến người gốc Latinh, bày tỏ sự giằng xé và kêu gọi đầu tư tương xứng cho các biện pháp phòng ngừa. Dù vậy, Ban Giám sát và giới chức hạt đều đồng thuận rằng việc nâng cấp là cần thiết để bảo đảm điều kiện cho cả phạm nhân lẫn nhân viên, đồng thời mở rộng không gian cho các chương trình hỗ trợ giảm tái phạm tội.
Ban tập viên CaliToday
