CaliToday News – Trong tháng trước, người dân Mỹ đã phải chi trả nhiều tiền hơn cho hóa đơn đi chợ hằng ngày. Tuy nhiên, giá xăng dầu leo thang do cuộc chiến tại Iran chỉ là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Theo số liệu do Chính phủ Mỹ công bố hôm thứ Ba, giá thực phẩm tiêu thụ tại nhà trong tháng 4 đã tăng 2,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức lạm phát theo năm cao nhất của nhóm hàng này kể từ tháng 8 năm 2023.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ Bộ Lao động Mỹ cũng cho thấy giá cả tại các nhà hàng, chuỗi thức ăn nhanh và các cơ sở dịch vụ ăn uống khác đều tăng, đẩy mặt bằng giá thực phẩm nói chung tăng 3,2% trong năm qua.
Giá nhiên liệu đã tăng vọt khi cuộc chiến tại Iran khiến các tàu chở hàng không thể đi qua eo biển Hormuz — huyết mạch hàng hải mang tính sống còn đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Dầu diesel vốn là nhiên liệu vận hành tàu cá, máy kéo và các xe tải vận chuyển tới 83% nông sản của Mỹ. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), tính đến thứ Ba, giá xăng dầu trung bình trên mỗi gallon đã tăng 61% so với một năm trước.
Ông Raymond Campise, chủ sở hữu Sparrow Market — một cửa hàng tạp hóa độc lập quy mô nhỏ tại Ann Arbor, bang Michigan — cho biết trong những tuần gần đây, các nhà cung cấp thịt, nông sản và đồ khô đều đã áp thêm phụ phí nhiên liệu vào mỗi đơn giao hàng. Bên cạnh đó, giá bán buôn của thịt, rau củ và một số mặt hàng khác cũng đồng loạt tăng lên.
“Đối với các cửa hàng độc lập hoạt động với biên lợi nhuận mỏng, ngay cả những mức tăng nhỏ nhất cũng có thể gây ra tác động lớn”, ông Campise chia sẻ.
Theo các nhà kinh tế học Ken Foster và Bernhard Dalheimer đến từ Đại học Purdue, toàn bộ tác động từ chi phí năng lượng leo thang có thể vẫn chưa phản ánh hết vào giá bán lẻ thực phẩm tại Mỹ. Họ giải thích rằng chi phí sản xuất, chế biến, lưu kho và vận chuyển tăng cao thường phải mất từ ba đến sáu tháng mới biểu hiện rõ trên các kệ siêu thị; và một khi giá đã tăng, chúng thường có xu hướng giảm rất chậm.
“Hầu hết những gì chúng ta đang chứng kiến trong chuỗi giá thực phẩm hiện nay có thể đã tồn tại từ trước khi cuộc xung đột nổ ra,” ông Foster, giáo sư kinh tế nông nghiệp, nhận định. “Chúng tôi đang thận trọng chờ xem các số liệu của tháng 5 và tháng 6 tới sẽ thể hiện điều gì… để đánh giá mức độ ảnh hưởng từ các cú sốc năng lượng tại eo biển Hormuz, các lệnh phong tỏa hàng hải và các yếu tố liên quan đến giá thực phẩm.”
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đo lường sự thay đổi trong mức giá mà người dân tại các đô thị của Mỹ phải trả tại các cửa hàng bán lẻ cho các nhu yếu phẩm như thịt, bánh mì, sữa, nông sản và các mặt hàng tạp hóa khác. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trong vòng 20 năm qua, giá thực phẩm tăng trung bình 2,6% mỗi năm.
Khi năng lượng trở thành vấn đề nan giải, giá của các mặt hàng dễ hư hỏng và hàng cần bảo quản lạnh có xu hướng tăng nhanh hơn so với hàng đóng gói. Bộ Lao động Mỹ báo cáo rằng trong tháng trước, người tiêu dùng tại các thành phố lớn đã phải trả thêm 6,5% cho trái cây và rau quả tươi, và 8,8% cho các loại thịt so với tháng 4 năm 2025.
Tuy nhiên, các chính sách thương mại của Mỹ và tình trạng thời tiết khắc nghiệt cũng là những yếu tố đè nặng lên giá thực phẩm trong năm qua. Vào tháng 7 năm 2025, chính quyền Tổng thống Trump đã áp thuế 17% đối với cà chua tươi nhập khẩu từ Mexico; hệ quả là giá tiêu dùng của mặt hàng này đã tăng tới 40% trong vòng 12 tháng tính đến tháng 4 năm nay.
Tình trạng khô hạn ở miền Tây nước Mỹ cũng là một trong nhiều nguyên nhân đẩy giá thịt bò tăng 15% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 4. Giá cà phê tăng 18,5%, một phần do hạn hán và các điều kiện thời tiết bất lợi làm tổn hại đến sản lượng cà phê toàn cầu trong những năm gần đây.
“Chỉ số CPI công bố hôm nay cho thấy giá thực phẩm đã tăng 3,2% trong năm qua, nhưng câu chuyện đằng sau con số đó phức tạp hơn rất nhiều chứ không chỉ đơn thuần là một cú sốc năng lượng,” ông Dalheimer, trợ lý giáo sư chuyên ngành kinh tế vĩ mô và thương mại tại Khoa Kinh tế Nông nghiệp Đại học Purdue, cho biết.
Ngược lại, giá của một số loại thực phẩm vẫn giữ mức tương đối ổn định hoặc giảm trong vòng 12 tháng qua. Sữa và thịt gà giảm nhẹ. Bơ có giá thấp hơn 5,8% trong tháng 4 so với một năm trước đó. Giá trứng giảm mạnh 39% nhờ các hộ chăn nuôi đã tái đàn thành công sau khi trang trại bị tàn phá bởi đợt bùng phát dịch cúm gia cầm kéo dài trước đó.
Giá thực phẩm và tình trạng lạm phát trên diện rộng nhiều khả năng sẽ trở thành chủ đề trọng tâm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, Tổng thống Donald Trump thường xuyên dẫn chứng giá thịt xông khói, ngũ cốc, bánh quy giòn và các nhu yếu phẩm khác làm lý do thuyết phục cử tri đưa ông trở lại Nhà Trắng.
Hiện tại, một số nhà sản xuất thực phẩm cho biết họ đang phải chật vật vì chi phí nhiên liệu tăng cao. Liên minh Tôm miền Nam (Southern Shrimp Alliance), tổ chức đại diện cho ngư dân đánh bắt tôm tại 8 tiểu bang, cho biết một số tàu thuyền đã không thể rời bến trong mùa xuân này vì sản lượng đánh bắt không đủ bù đắp chi phí dầu diesel.
Tổ chức này cho biết, nhiên liệu thường chiếm từ 30% đến 50% chi phí của ngư dân Mỹ. Tuy nhiên, vì họ chỉ cung cấp 6% lượng tôm tiêu thụ tại Mỹ nên khả năng tăng giá hoặc áp thêm phụ phí nhiên liệu của họ bị hạn chế rất nhiều.
Giá nhiên liệu tăng cao cũng có thể đang tác động đến chi phí thực phẩm theo những cách khác. Ông Foster nhận định, một phần trong mức tăng 5% hằng năm của nhóm đồ uống không cồn vào tháng 4 có thể bắt nguồn từ các dẫn xuất dầu mỏ được sử dụng để sản xuất chai nhựa.
“Có khả năng một phần chi phí đó đang bắt đầu ngấm dần vào chuỗi cung ứng và tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm,” ông nói.
Trong vòng một năm tới hoặc lâu hơn, người dân Mỹ cũng có nguy cơ phải đối mặt với mức giá thực phẩm cao hơn do chi phí phân bón tăng vọt, bởi khoảng 30% lượng phân bón trên thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Theo ông Foster, chi phí phân bón chưa phải là vấn đề quá lớn đối với nông dân Mỹ trong năm nay, vì nhiều người đã tích lũy đủ nguồn cung trước khi chiến tranh nổ ra. Thế nhưng, hệ quả sẽ trở nên rõ rệt hơn vào năm tới nếu cuộc xung đột này tiếp tục kéo dài.
“Tôi dự đoán cuộc xung đột tại Iran sẽ tác động đến giá thực phẩm trong những năm tới qua một vài kênh. Thứ nhất là chi phí năng lượng và quy trình vận chuyển, bốc dỡ. Thứ hai là chi phí bao bì,” ông Foster phân tích. “Nếu xung đột kéo dài hơn, chúng ta có thể sẽ thấy nhiều tác động rõ rệt khi giá phân bón bắt đầu ảnh hưởng đến các quyết định canh tác và lựa chọn cây trồng trong dài hạn.”
Nguồn Tổng Hợp
