GDP quý III của Việt Nam tăng gần 10%, một con số khiến nhiều người phải chú ý. Thế nhưng, giữa lúc các bản báo cáo nói về mức tăng trưởng rất cao, không ít gia đình vẫn phải chật vật với giá thực phẩm, tiền nhà, tiền thuốc men và những khoản chi tiêu hằng ngày. Vậy nền kinh tế tăng trưởng mạnh đến đâu, và phần tăng trưởng ấy thực sự đi vào túi tiền của người dân được bao nhiêu?…
Sáng 3/10/2026, Cục Thống kê Việt Nam công bố các số liệu kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng đầu năm 2026. Theo đó, GDP quý III của Việt Nam tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước, đưa mức tăng trưởng trong 9 tháng lên 9,01%.
Cụ thể theo báo cáo của Cục Thống kê, khu vực kỹ nghệ và xây dựng là động lực lớn nhứt trong quý III, tăng 12,50% và đóng góp hơn phân nửa mức tăng tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế. Khu vực dịch vụ tăng 9,54%, trong khi nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,21%. Xét theo phía sử dụng GDP, phần tích lũy tài sản tăng tới 21,39%, xuất cảng hàng hóa và dịch vụ tăng 23,27%, trong khi tiêu dùng sau cùng tăng 8,96%. Những con số này cho thấy một phần đáng kể của mức tăng trưởng đến từ sản xuất, đầu tư và xuất cảng, chớ không có nghĩa là toàn thể người dân đều có mức sống tăng lên tương ứng.
Đáng chú ý hơn nữa là cơ cấu xuất cảng. Trong 9 tháng đầu năm, Việt Nam xuất cảng 434,3 tỷ Mỹ kim, tăng 24,5%. Tuy nhiên, khu vực có vốn đầu tư ngoại quốc chiếm tới 80,7% tổng kim ngạch xuất cảng. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 34,28 tỷ Mỹ kim, còn khu vực có vốn đầu tư ngoại quốc xuất siêu 14,86 tỷ Mỹ kim. Vì vậy, một câu hỏi cần được đặt ra là bao nhiêu phần giá trị thật sự ở lại nền kinh tế trong nước và chuyển thành lợi tức cho công nhân, người lao động cũng như các doanh nghiệp nội địa. Điều này không phải là bằng chứng để nói GDP là “ảo”, nhưng nó cho thấy một mức tăng trưởng cao không tự động có nghĩa là thành quả kinh tế được chia đều cho mọi người.
Một con số khác cũng đáng chú ý là cán cân thương mại. Riêng tháng 9, Việt Nam xuất siêu 1,27 tỷ Mỹ kim, nhưng tính chung 9 tháng lại nhập siêu tới 19,42 tỷ Mỹ kim, trái ngược với mức xuất siêu 16,87 tỷ Mỹ kim của cùng kỳ năm trước. Xuất cảng tăng mạnh nhưng nhập cảng còn tăng nhanh hơn, tới 36,7%. Đặc biệt, máy móc, nguyên liệu và các loại tư liệu dùng cho sản xuất chiếm tới 94,1% tổng kim ngạch nhập cảng. Điều này cho thấy hoạt động sản xuất và đầu tư đang mở rộng, nhưng đồng thời cũng cho thấy nền kinh tế vẫn còn tùy thuộc rất nhiều vào nguyên liệu, máy móc và linh kiện mua từ bên ngoài.
Điều mà người dân quan tâm nhứt có lẽ vẫn là giá cả. Cục Thống kê cho biết chỉ số giá tiêu dùng, tức CPI, trong tháng 9/2026 tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát căn bản bình quân trong 9 tháng tăng 4,26%, trong khi CPI bình quân tăng 4,52%. Giá xăng dầu, gas, lương thực, thực phẩm tươi sống và một số dịch vụ, trong đó có dịch vụ y tế, đã góp phần làm cho phí tổn sinh hoạt gia tăng. Khi giá cả leo thang nhanh, một mức tăng lợi tức trên giấy tờ chưa chắc đã khiến người dân có cảm giác mình khá giả hơn.
Theo Cục Thống kê, lợi tức bình quân của người lao động trong 9 tháng năm 2026 vào khoảng 9,1 triệu đồng mỗi tháng, tăng 752.800 đồng so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp được ghi nhận ở mức 2,22%. Đây là những chỉ số tương đối khả quan. Tuy nhiên, lợi tức bình quân cũng chỉ là một con số trung bình, không phản ảnh đầy đủ sự khác biệt giữa các giới lao động, các vùng, các ngành nghề và mức phí tổn sinh hoạt của từng gia đình. Một người có lợi tức tăng, nhưng nếu tiền thuê nhà, thực phẩm, học hành, thuốc men, đi lại và những khoản chi tiêu khác tăng nhanh hơn, người đó vẫn có thể cảm thấy đời sống của mình sa sút.
GDP có thể tăng mạnh trong khi thành quả kinh tế được phân chia không đồng đều, giá sinh hoạt leo thang, các cơ sở thương mại nhỏ gặp khó khăn hoặc người lao động vẫn phải chật vật với số tiền thật sự còn lại sau khi thanh toán những khoản chi cần thiết.
Ngày 5/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu phải quyết tâm để GDP quý IV tăng trên 12,5%, nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả năm. Thế nhưng, chính mục tiêu này cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn: sự tăng trưởng sau cùng phải được chuyển thành việc làm tốt hơn, lợi tức thực tế cao hơn, giá cả được giữ cho ổn định hơn và đời sống người dân được cải thiện một cách rõ ràng. Nếu những con số kinh tế rất đẹp nhưng người dân vẫn phải dè sẻn từng đồng, thì câu hỏi quan trọng không còn đơn thuần là GDP tăng bao nhiêu phần trăm, mà là thành quả tăng trưởng ấy thực sự đi vào đời sống người dân bằng cách nào.
NGƯỜI QUAN SÁT
