CALITODAY (29/5/2026): Hôm nay Thứ Sáu 29/5, Tổng thống Donald Trump đã chủ trì phiên họp với các quan chức hàng đầu của Mỹ tại Phòng Tình Huống của Tòa Bạch Ốc để quyết định công bố về một Biên bản Ghi Nhớ (MOU) thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt chiến tranh và mở lại Eo Biển Hormuz. Thế nhưng sau hơn 2 tiếng đồng hồ họp mật và khẩn, Tổng thống Trump đã rời phòng họp mà không đưa ra “quyết định cuối cùng” nào về một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Trump trước đó trong ngày đã gợi ý trên mạng xã hội Truth Social rằng ông dự định đưa ra quyết định về một thỏa thuận nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran và mở lại eo biển Hormuz.
Trong một bài đăng dài, Trump nhắc lại lời kêu gọi rằng Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân, và yêu cầu tuyến hàng hải quan trọng này được mở ngay lập tức, không thu phí hay hạn chế theo cả hai chiều.
Trump cũng kêu gọi tất cả “mìn dưới nước (bom)” do Iran đặt ở eo biển này phải được “loại bỏ”, và toàn bộ vật liệu hạt nhân đã làm giàu phải được tìm kiếm và tiêu hủy bởi Mỹ trong “sự phối hợp chặt chẽ” với Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
“Không có tiền sẽ được trao đổi cho đến khi có thông báo mới. Các vấn đề khác, ít quan trọng hơn, đã được đồng ý,” ông Trump viết.
Trong khi đó, Iran nhiều lần phản đối các điều kiện như vậy, và nói rằng bất kỳ cuộc đàm phán thực chất nào để chấm dứt chiến tranh đều không thể bắt đầu nếu Tehran không được tiếp cận 12 tỷ USD tiền của mình đang bị phong tỏa tại các ngân hàng nước ngoài.
Tuy nhiên, theo một quan chức cấp cao của chính quyền nói với The New York Times, ông Trump không đưa ra quyết định trong cuộc họp tại Tòa Bạch Ốc.
Các nguồn tin của Mỹ xác nhận hôm thứ Năm rằng các nhà đàm phán của Washington và Tehran đã đạt được một thỏa thuận ghi nhớ kéo dài 60 ngày nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn ở Trung Đông và mở lại eo biển này. Tuy nhiên, cả ông Trump lẫn lãnh đạo Iran vẫn chưa đồng ý với đề xuất này.
Hai bên cũng sẽ cam kết đàm phán về tương lai chương trình làm giàu hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với chính quyền Tehran, theo thỏa thuận.
Ngoài ra, dự thảo thỏa thuận quy định Iran sẽ không thu phí tàu thương mại đi qua eo biển, và Tehran sẽ bắt đầu rà phá mìn trong khu vực, theo các nguồn tin. Thỏa thuận vẫn cần được lãnh đạo cấp cao của Iran phê chuẩn.
Hoa Kỳ và Iran đã đạt được một thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng ở Trung Đông, các quan chức cấp cao của cả hai bên cho biết hôm thứ Năm. Tuy nhiên, cho đến cuối ngày Thứ Sáu hôm nay 29/5. thỏa thuận này có một điểm quan trọng là Tổng thống Donald Trump và các đối tác của ông ở Tehran vẫn đang xem xét.
Các quan chức cấp cao của Mỹ xác nhận khung thỏa thuận sau một đêm mà lực lượng Mỹ và Iran đã trao đổi hỏa lực bằng máy bay không người lái và tên lửa trong khu vực, cho thấy tính mong manh của lệnh ngừng bắn được tuyên bố vào tháng Tư gần như không còn tồn tại.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với các phóng viên tại Tòa Bạch Ốc rằng thỏa thuận tạm thời này “đa chiều” và đang chờ Tổng thống Trump phê duyệt.
“Ông ấy có một số ranh giới đỏ,” Bessent nói về việc tổng thống đang xem xét, sau đó nói thêm: “Ông ấy sẽ không chấp nhận một thỏa thuận tồi.”
Giao tranh tiếp tục giữa Israel—đồng minh của Mỹ trong cuộc đối đầu với Iran—và Hezbollah, lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn tại Lebanon, cũng đã ảnh hưởng đến nỗ lực đạt được một thỏa thuận toàn diện.
Các quan chức quân sự của Israel và Lebanon dự kiến sẽ gặp nhau tại Ngũ Giác Đài vào thứ Sáu 29/5 dưới sự giám sát của Mỹ, với một vòng đàm phán chính trị riêng vào tuần tới, một quan chức Israel cho biết với điều kiện giấu tên.
Về thỏa thuận tạm thời với Iran, ông Bessent nói rằng “không có gì được đưa lên bàn đàm phán” cho đến khi Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới từ Trung Đông ra nền kinh tế toàn cầu. Iran cũng phải bàn giao uranium làm giàu cao và không được phép có chương trình hạt nhân, ông nói.
Bessent nói trên mạng xã hội rằng Mỹ đang tiếp tục gây áp lực tài chính lên chính quyền Iran, ngăn quân đội nước này được trả lương và khiến cảnh sát không đi làm.
Ông nói thêm rằng khi Hải quân Mỹ tiếp tục phong tỏa đường biển khiến xuất khẩu dầu thô Iran giảm mạnh, chính quyền sẽ tiếp tục chặn quyền tiếp cận của hãng hàng không Iran đối với điểm hạ cánh, nhiên liệu và bán vé.
“Chỉ một kết quả đàm phán thỏa đáng mới có thể chấm dứt vòng xoáy đi xuống,” Bessent nói.
Thỏa thuận tiềm năng này lần đầu được Axios đưa tin.
Trong đêm, lực lượng Mỹ đã tấn công một bệ phóng của Iran tại Bandar Abbas gần eo biển Hormuz sau khi bắn hạ năm máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị phụ trách khu vực.
Các quan chức quân sự Mỹ nói rằng các máy bay không người lái đe dọa tuyến vận tải trong eo biển Hormuz và Iran đang chuẩn bị phóng chiếc thứ sáu.
Trump đối mặt thách thức lớn khi quảng bá thỏa thuận với Iran
Tổng thống Trump đang phải đối mặt với con đường đầy khó khăn khi cố gắng thuyết phục rằng thỏa thuận tạm thời với Iran đáp ứng các mục tiêu của ông trong cuộc xung đột và giúp Mỹ ở vị thế tốt hơn so với ba tháng trước.
Axios lần đầu đưa tin hôm thứ Năm 28/5 rằng thỏa thuận này — vẫn chưa nhận được sự phê chuẩn cuối cùng của Trump — sẽ là một bản ghi nhớ hợp tác (MOU) kéo dài thêm 60 ngày nhằm duy trì lệnh ngừng bắn mong manh và mở lại eo biển Hormuz, điều có thể giúp giảm bớt áp lực kinh tế rất lớn đối với cả Washington và Tehran.
Iran sẽ đồng ý không áp phí đối với các tàu thương mại đi qua tuyến đường thủy chiến lược này — nơi vận chuyển hơn 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu — đồng thời dỡ bỏ toàn bộ thủy lôi khỏi eo biển.
Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân và cấp một số miễn trừ trừng phạt để Iran có thể tự do bán dầu.
Tuy nhiên, thỏa thuận tạm thời này còn cách rất xa yêu cầu “đầu hàng vô điều kiện” mà Trump từng đưa ra và cũng không bao gồm nhiều mục tiêu mà ông đã công khai nhấn mạnh trong cuộc xung đột: hạn chế chương trình tên lửa của Iran, loại bỏ chính quyền cứng rắn tại Tehran, chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và — có lẽ quan trọng nhất — ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Bản ghi nhớ sẽ bao gồm cam kết của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân, nhưng Tehran đã nhiều năm đưa ra các tuyên bố tương tự và bị các chuyên gia chống phổ biến hạt nhân nghi ngờ. Theo Axios, những vấn đề đầu tiên được đưa ra đàm phán sẽ là cách xử lý lượng uranium làm giàu cao của Iran và kiểm soát hoạt động làm giàu trong tương lai.
Đổi lại, Mỹ sẽ cam kết thảo luận về việc nới lỏng trừng phạt rộng hơn. Hiện vẫn chưa rõ liệu một phần tài sản của Iran có được giải phóng ngay trong thỏa thuận ban đầu hay sẽ để lại cho các vòng đàm phán tiếp theo.
Dù thế nào đi nữa, các điều khoản này đã vấp phải sự phản đối từ cả những người chỉ trích tổng thống Trump lẫn một số người ủng hộ theo đường lối cứng rắn, những người cho rằng Iran đang suy yếu nghiêm trọng và muốn Trump “hoàn tất công việc”, hoặc ít nhất tiếp tục duy trì áp lực tối đa lên Tehran.
Người dẫn chương trình phát thanh bảo thủ Erick Erickson đã chỉ trích thỏa thuận này, viết trên mạng xã hội X rằng nó “chỉ đơn giản là trì hoãn vấn đề.”
Mark Levin của Fox News phản ứng trước các bản tin bằng cách đặt câu hỏi rằng chính quyền Trump sẽ nhận được gì từ thỏa thuận này “để đổi lấy việc bơm một lượng tiền khổng lồ trở lại cho chế độ Iran chỉ nhằm kéo dài thêm 60 ngày đàm phán.”
“Họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân trong thời gian đó sao? Tôi tưởng chúng ta sẽ tấn công quân sự nếu họ làm vậy. Và họ sẽ mở lại eo biển, nghĩa là việc chế độ Iran đóng eo biển đã được dùng như đòn bẩy để buộc chúng ta vào bàn đàm phán?”
“Chúng ta đang dỡ bỏ áp lực kinh tế và quân sự chỉ với lời đe dọa rằng chúng có thể được tái áp đặt,” Levin viết trên X, đề cập đến chương trình hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. “Tại sao không buộc họ nhượng bộ trước khi nới lỏng áp lực kinh tế? Nếu họ không đồng ý thì liệu chế độ này có thực sự nghiêm túc trong việc đưa ra các nhượng bộ thực chất và lâu dài hay không?”
Đúng như dự đoán, những nhân vật chính trị chống Trump còn chỉ trích gay gắt hơn. Cựu Dân biểu Adam Kinzinger (Đảng Cộng hòa – Illinois), từng là phi công Không quân Mỹ, cho rằng “Iran chưa đồng ý bất kỳ nhượng bộ nào mà trước chiến tranh chưa từng tồn tại.”
Chương trình “Pod Save America”, do các cựu trợ lý chính quyền Obama dẫn dắt, đặt tiêu đề cho tập phát sóng hôm thứ Năm là: “Trump NHƯỢNG BỘ Iran sau nhiều tháng thay đổi lập trường và đe dọa.”
Một câu hỏi quan trọng là thỏa thuận này giống đến mức nào với thỏa thuận hạt nhân được đàm phán dưới thời chính quyền Obama.
The New York Times, dẫn lời ba quan chức Mỹ giấu tên, đưa tin hôm thứ Năm rằng tổng thống phản đối bất kỳ thỏa thuận nào có thể bị xem là thanh toán trực tiếp cho Iran — sau nhiều năm chỉ trích những “kiện tiền mặt” được chuyển tới Tehran năm 2016 gồn 400 Triệu USD là tiền của Iran mua vũ khí của Mỹ nhưng sau đó cuộc cách mạng Hồi giáo đã cướp chính quyền Iran nên Mỹ đã giữ lại khoản tiền> Khi cựu Tổng thống Obama được Iran cam kết không làm giàu Uranium và không sản xuất bom Nguyên tử nên chính quyền Obama đã trao trả số tiền đó là của Iran cộng thêm tiền lời bằng cách chuyển tiền mặt vì lúc đó Iran Hồi giáo không có giao dịch ngân hàng quốc tế với Hoa Kỳ. Nhưng khi Donald Trump lên nắm chính quyền trong nhiệm kỳ đầu, đã hủy bỏ thỏa thuận Iran đã ký với chính quyền Obama nên đã tạo cho Iran suốt 4 năm cầm quyền của Trump để làm giàu Uranium tới 60% có thể dùng chế bom nguyên tử.
Nay Trump nói sẽ không chuyển tiền trực tiếp cho Iran, nhưng sẽ tìm cách chuyển tiền gián tiếp, chẳng hạn để Qatar giải ngân cho Iran. Số lượng tiền này Iran đòi bồi thường chiến tranh ước tính 300 Tỷ USD và có thể lên đến 1.000 Tỷ USD bằng tiền thuế của công dân Mỹ, ngoài số tiền 12 Tỷ USD của Iran đang bị các ngân hàng phong tỏa theo lệnh của Mỹ.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với các phóng viên rằng Mỹ sẽ không xem xét bất kỳ nhượng bộ nào cho đến khi Iran đồng ý mở lại eo biển và từ bỏ tham vọng hạt nhân.
“Không có gì được đưa lên bàn đàm phán cho đến khi chúng tôi thấy eo biển Hormuz được mở lại và Iran đồng ý bàn giao lượng uranium làm giàu cao,” ông phát biểu trong cuộc họp báo hôm thứ Năm.
Thỏa thuận Mỹ-Iran sẽ giúp giảm “áp lực cho cả hai bên” liên quan đến giá năng lượng và việc đóng cửa Eo biển Hormuz
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper hôm thứ Sáu 29/5 cho biết ông tin rằng một biên bản ghi nhớ (MOU) giữa Mỹ và Iran — nhằm đưa hai nước tới một thỏa thuận hòa bình cuối cùng — sẽ giúp giảm “áp lực cho cả hai bên” liên quan đến Strait of Hormuz.
“Xét cho cùng, tất cả những gì việc này làm là đưa chúng ta vào một vòng đàm phán, đồng thời giảm áp lực cho cả hai phía liên quan đến năng lượng và các mặt hàng khác đi qua Eo biển Hormuz,” Esper phát biểu trên NewsNation.
Một thỏa thuận tạm thời được cho là đã đạt được giữa Washington và Tehran nhằm gia hạn thêm 60 ngày cho lệnh ngừng bắn mong manh trong cuộc xung đột kéo dài ba tháng, mở lại Eo biển Hormuz và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán rộng hơn về chương trình hạt nhân của Iran.
Các nhà đàm phán đang nỗ lực hoàn tất các điều khoản của biên bản ghi nhớ. Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu 29/5 hôm nay cho biết ông đang họp tại Phòng Tình huống để “đưa ra quyết định phê duyệt cuối cùng” cho thỏa thuận này nhưng cuối cùng không có gì xảy ra khi Trump rời khỏi phòng Tình huống Tòa Bạch Ốc.
Trong một bài đăng trên Truth Social, Trump cho biết Iran phải đồng ý rằng họ sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, lập tức mở lại Eo biển Hormuz mà không thu phí tàu thuyền qua lại, đồng thời gỡ bỏ toàn bộ thủy lôi còn lại khỏi tuyến đường thủy này. Ông cũng yêu cầu lượng uranium làm giàu của Iran “phải được Mỹ khai quật” và tiêu hủy, đồng thời nhấn mạnh rằng “sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi cho đến khi có thông báo mới.”
Truyền thông nhà nước Iran cho biết thỏa thuận vẫn chưa được hoàn tất từ phía Tehran, nhưng chính quyền Iran nói rằng bất kỳ cuộc đàm phán nghiêm túc nào nhằm chấm dứt chiến tranh cũng không thể bắt đầu nếu Tehran chưa được tiếp cận 12 tỷ USD tài sản của họ hiện đang bị đóng băng tại các ngân hàng nước ngoài.
Esper, người từng lãnh đạo Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ trong nhiệm kỳ đầu của Trump, cho biết “có một số vấn đề” với biên bản ghi nhớ MOU này, đặc biệt là việc phía Iran cố gắng đưa vào điều khoản yêu cầu lực lượng Mỹ rút khỏi khu vực, cùng với các điều khoản về việc lấy lại tài sản bị đóng băng và quyền quản lý Eo biển Hormuz.
“Theo quan điểm của tôi, tất cả những điều đó không nên được đưa vào biên bản ghi nhớ này,” ông nói.
Tuy nhiên, ông cũng cho biết Iran “đang chịu áp lực rất lớn vì họ không thể bán dầu trên thị trường mở,” khiến nước này thiệt hại khoảng 430 đến 450 triệu USD mỗi ngày. Mỹ và nền kinh tế toàn cầu cũng đang chịu tác động từ giá năng lượng tăng mạnh do việc đóng cửa kéo dài của Eo biển Hormuz.
Việc đóng cửa eo biển và giá năng lượng leo thang sau đó đã gây ảnh hưởng tiêu cực tới chính quyền Trump và khiến đảng Cộng hòa lo ngại khi họ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton đã chỉ trích gay gắt cách tiếp cận của chính quyền Trump trong đàm phán với Iran,
John Bolton gọi thỏa thuận đang được xem xét là một “sai lầm” xuất phát từ lo ngại của Tổng thống Trump về giá xăng tăng cao trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Đây là một thất bại lớn đối với nước Mỹ,” Bolton, người từng phục vụ trong nhiệm kỳ đầu của Trump, nói trong cuộc phỏng vấn hôm thứ Năm trên chương trình “Elizabeth Vargas Reports” của NewsNation.
“Tôi nghĩ đây là một sai lầm. Tôi cho rằng việc này không được thực hiện dựa trên bất kỳ phân tích chiến lược nào về tầm quan trọng đối với nước Mỹ. Nó xuất phát từ nỗi lo của chính quyền Trump về giá xăng cao tại Mỹ,” ông nói thêm. “Đó mới là động lực chính.”
Theo Axios đưa tin hôm thứ Năm, thỏa thuận tạm thời này sẽ là một biên bản ghi nhớ (MOU) kéo dài 60 ngày nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh và mở lại Eo biển Hormuz, qua đó giúp giảm bớt áp lực kinh tế rất lớn mà cả Washington và Tehran đang phải đối mặt.
Iran sẽ đồng ý không áp phí đối với các tàu thương mại đi qua tuyến đường thủy chiến lược này — nơi vận chuyển hơn 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu — đồng thời tháo gỡ toàn bộ thủy lôi tại eo biển.
Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân và cấp một số miễn trừ trừng phạt để Iran có thể tự do bán dầu. Mỹ cũng sẽ cam kết thảo luận về việc nới lỏng các lệnh trừng phạt rộng hơn.
Biên bản ghi nhớ cũng bao gồm cam kết từ Iran rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Tehran không đồng ý các vấn đề liên quan đến Uranium vì cho rằng họ có quyền dùng Uranium cho mục đích sản xuất điện năng phụng sự hòa bình. Theo Axios, các vấn đề đầu tiên được đưa ra đàm phán sẽ là cách xử lý lượng uranium được làm giàu ở mức cao của Iran và cách quản lý hoạt động làm giàu uranium trong tương lai.
Bolton, người cũng từng là đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, cho biết ông lo ngại Iran có thể lợi dụng thỏa thuận này để kéo dài thời gian nhằm tái thiết năng lực của mình trong khi các cuộc đàm phán tiếp diễn.
“Điều Iran đang trông chờ là khi tiến trình này kéo dài — khi mọi vấn đề then chốt tiếp tục bị trì hoãn — lực lượng của chúng ta sẽ dần rút đi, và họ sẽ có thể bán dầu để bổ sung tài sản, tái xây dựng chương trình quân sự và loại bỏ mối đe dọa lớn nhất đối với chế độ của họ, đó là áp lực kinh tế,” ông nói.
Bolton cho rằng khả năng Trump thực hiện các lời đe dọa nối lại sử dụng vũ lực trong khu vực sẽ “giảm dần khi càng gần đến kỳ bầu cử” — và Iran có lẽ hiểu rõ điều đó.
“Họ nghĩ rằng chúng ta có khoảng chú ý rất ngắn và bị ám ảnh bởi bầu cử,” Bolton nói.
Khi người dẫn chương trình Vargas nhắc lại rằng tổng thống gần đây tuyên bố ông không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ, Bolton phản bác: “Đó là điều duy nhất ông ấy quan tâm.”
“Chuyện này xoay quanh giá xăng,” ông tiếp tục. “Ông ấy nghĩ rằng nếu có thể mở lại Eo biển Hormuz, giá dầu toàn cầu sẽ giảm, giá xăng trong nước sẽ giảm, lạm phát sẽ giảm và cơ hội bầu cử vào tháng 11 sẽ khả quan hơn. Chính xác là như vậy.”
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp
