OTTAWA – Canada đang bước vào những giờ phút căng thẳng cuối cùng trong nỗ lực thuyết phục chính quyền Tổng thống Donald Trump không áp dụng mức thuế mới lên tới 50% đối với khoảng 20 tỷ Mỹ kim hàng hóa Canada.
Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Trump đã tiếp tục điện đàm trong ngày 18/8, trong khi các nhà đàm phán hai nước vẫn làm việc với hy vọng đạt được một thỏa thuận trước thời hạn 12 giờ 01 phút sáng thứ Tư, ngày 19/8. Nếu không đạt được thỏa thuận, mức thuế mới sẽ có hiệu lực.
Đây được xem là một trong những cuộc thương lượng thương mại căng thẳng nhất giữa Washington và Ottawa trong nhiều tháng qua.
Mức thuế 50% sẽ đánh vào những mặt hàng nào?
Mức thuế mới không áp dụng cho toàn bộ hàng hóa Canada xuất sang Mỹ. Tuy nhiên, nó có thể ảnh hưởng đến nhiều mặt hàng tiêu dùng và sản phẩm công nghiệp trị giá khoảng 20 tỷ USD.
Danh sách có thể bao gồm:
- Rượu và một số sản phẩm thực phẩm
- Các sản phẩm sữa
- Xi măng
- Đồ nội thất
- Quần áo
- Thiết bị và dụng cụ khúc côn cầu
- Một số sản phẩm gỗ
- Một số mặt hàng sản xuất và hàng tiêu dùng khác
Các nguồn tin cho biết những sản phẩm thuộc diện chịu thuế mới sẽ phải đối mặt với mức thuế bổ sung lên tới 50%.
Một số lĩnh vực quan trọng, trong đó có năng lượng và khoáng sản quan trọng, được loại khỏi nhóm hàng hóa bị nhắm tới trong đợt này.
Vì sao Trump muốn áp thuế?
Chính quyền Trump cáo buộc Canada đang duy trì những chính sách gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ.
Washington đặc biệt chỉ trích các rào cản đối với xe hơi, rượu, sản phẩm sữa và một số hàng hóa Mỹ khi vào thị trường Canada.
Chính quyền Mỹ cũng muốn sử dụng thuế quan như một công cụ gây sức ép trong các cuộc thương lượng rộng hơn về quan hệ thương mại Bắc Mỹ.
Đợt thuế mới dự kiến được thực hiện dựa trên Section 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, một điều khoản ít được sử dụng. Việc lựa chọn cơ sở pháp lý này đáng chú ý vì những mức thuế rộng hơn trước đây của chính quyền Trump đã gặp trở ngại tại tòa án.
Canada đang cố gắng nhượng bộ
Trong những ngày qua, chính phủ của Thủ tướng Carney đã tăng cường đàm phán với Washington.
Bộ trưởng Thương mại Canada Dominic LeBlanc và các quan chức thương mại cấp cao của Canada đã có nhiều cuộc gặp với phía Mỹ tại Washington.
Ottawa muốn đạt được một thỏa thuận không chỉ để tránh mức thuế 50% mới mà còn để giải quyết những mức thuế Mỹ hiện đang áp dụng đối với các ngành quan trọng của Canada, bao gồm thép, nhôm, gỗ và xe hơi.
Canada cũng muốn các cuộc đàm phán gắn với tương lai của USMCA, hiệp định thương mại giữa Mỹ, Canada và Mexico.
Ông Trump và ông Carney tiếp tục nói chuyện
Trong ngày 18/8, Tổng thống Trump và Thủ tướng Carney tiếp tục điện đàm khi thời hạn chót đang đến gần.
Đây là cuộc trao đổi mới nhất trong chuỗi liên lạc giữa hai nhà lãnh đạo nhằm tìm cách tháo gỡ bế tắc.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin, vẫn chưa có thỏa thuận cuối cùng.
Các quan chức hai bên tiếp tục thương lượng nhưng những bất đồng quan trọng vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là vấn đề thuế đối với ngành xe hơi và cách tính hàm lượng sản phẩm Bắc Mỹ trong các loại xe được hưởng ưu đãi thương mại.
Ngành xe hơi là một trong những điểm khó nhất
Ngành công nghiệp xe hơi đặc biệt quan trọng đối với cả Canada và Mỹ vì chuỗi cung ứng của hai nước liên kết rất chặt chẽ.
Một chiếc xe có thể sử dụng linh kiện được sản xuất tại nhiều nhà máy ở Mỹ, Canada và Mexico trước khi hoàn thành.
Canada muốn giảm áp lực thuế đối với xe hơi của mình, trong khi Washington đang yêu cầu các hãng chứng minh tỷ lệ linh kiện có nguồn gốc từ Mỹ và Bắc Mỹ để được hưởng mức giảm thuế.
Một đề xuất về việc giảm dần thuế đối với xe hơi từng được đưa ra trong các cuộc thương lượng nhưng đến nay vẫn chưa đạt được đồng thuận cuối cùng.
Canada lo ngại mất việc làm
Các doanh nghiệp Canada đang cảnh báo mức thuế 50% có thể gây thiệt hại đáng kể cho những ngành vốn đã gặp khó khăn.
Các nhà kinh doanh cho rằng mức thuế cao có thể khiến hàng hóa Canada trở nên đắt đỏ tại thị trường Mỹ, làm giảm nhu cầu và buộc một số doanh nghiệp phải cắt giảm sản xuất.
Những ngành như gỗ, rượu, sản phẩm sữa, đồ nội thất và sản xuất đặc biệt dễ bị ảnh hưởng.
Vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến Canada. Doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ cũng có thể phải chịu một phần chi phí nếu các nhà nhập khẩu chuyển mức thuế mới vào giá bán.
Tại sao lần này lại đặc biệt?
Mức thuế mới chỉ ảnh hưởng đến một phần tương đối nhỏ trong tổng giá trị thương mại Canada–Mỹ, nhưng ý nghĩa chính trị và kinh tế lại lớn hơn nhiều.
Khoảng 20 tỷ USD hàng hóa có thể bị ảnh hưởng, tương đương khoảng 5% tổng lượng hàng hóa Canada xuất sang Mỹ trong năm 2025.
Quan trọng hơn, cuộc tranh chấp diễn ra đúng lúc hai nước đang chuẩn bị cho những cuộc thương lượng rộng hơn về tương lai của USMCA.
Vì vậy, nếu mức thuế 50% được áp dụng, nó có thể làm cho các cuộc thương lượng về hiệp định thương mại Bắc Mỹ trở nên khó khăn hơn.
Canada có thể trả đũa?
Ottawa chưa loại trừ khả năng đáp trả nếu Washington thực sự áp dụng mức thuế mới.
Các quan chức Canada đang cân nhắc nhiều phương án, bao gồm áp thuế trả đũa đối với một số sản phẩm Mỹ hoặc sử dụng các biện pháp thương mại khác.
Tuy nhiên, chính phủ Carney cũng phải cân nhắc rất kỹ bởi Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Canada.
Một cuộc chiến thương mại kéo dài có thể gây thiệt hại cho cả hai nền kinh tế.
Cuộc đua với đồng hồ
Tính đến chiều 18/8, hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận.
Nếu không có bước đột phá vào những giờ cuối cùng, mức thuế mới sẽ bắt đầu được áp dụng từ 12 giờ 01 phút sáng 19/8.
Điều đó khiến những giờ cuối của ngày 18/8 trở thành thời điểm quyết định.
Thủ tướng Carney đang phải tìm cách đạt được một thỏa thuận đủ để giữ cho hàng hóa Canada tiếp tục tiếp cận thị trường Mỹ mà không phải chấp nhận những điều kiện mà Ottawa cho là bất lợi.
Trong khi đó, Tổng thống Trump có thêm một công cụ gây sức ép để buộc Canada nhượng bộ.
Nếu hai bên đạt được thỏa thuận vào phút chót, mức thuế 50% có thể được trì hoãn hoặc thay đổi. Nhưng nếu đàm phán thất bại, một vòng căng thẳng thương mại mới giữa hai quốc gia láng giềng sẽ chính thức bắt đầu vào sáng 19/8.
