(AP) — Thống đốc California Gavin Newsom hôm thứ Hai thông báo, hai cựu quan chức cấp cao của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) — trong đó có một người từng bị chính quyền Trump sa thải — sẽ gia nhập California với vai trò cố vấn y tế công cộng.
Bà Susan Monarez bị cách chức Giám đốc CDC, còn bác sĩ Debra Houry từ chức vị trí Giám đốc y khoa kiêm Phó giám đốc CDC do bất đồng liên quan đến các thay đổi tại cơ quan này. Văn phòng Thống đốc cho biết cả hai sẽ phối hợp với Sở Y tế Công cộng California nhằm góp phần xây dựng lại niềm tin vào “các quyết định dựa trên khoa học”.
“Chúng tôi không chỉ ngồi than vãn — chúng tôi đang phản công,” Thống đốc Newsom phát biểu tại một cuộc họp báo. “Đây là phản ứng thực chất trước những gì đang không diễn ra ở Washington.”
California ngày càng tự định vị mình như một đối trọng đối với chính sách y tế liên bang. Thống đốc Newsom cũng gia tăng chỉ trích Tổng thống Donald Trump và đưa nhiều chính sách của đảng Cộng hòa ra thách thức tại tòa. Nhiệm kỳ cuối của ông sẽ kết thúc trong hơn một năm nữa, và ông đang chuẩn bị cho khả năng tranh cử tổng thống vào năm 2028.
Hồi tháng 9, California đã cùng Washington và Oregon — hai bang khác do Thống đốc Dân chủ lãnh đạo — thành lập một liên minh nhằm xây dựng hướng dẫn y tế công cộng và khuyến nghị vaccine riêng, trong bối cảnh chính quyền Trump tiến hành những thay đổi sâu rộng về chính sách y tế và vaccine.
Thượng nghị sĩ bang California Tony Strickland, một đảng viên Cộng hòa, cho rằng sáng kiến được công bố hôm thứ Hai cho thấy ông Newsom đặt tham vọng chính trị quốc gia lên trên lợi ích của tiểu bang.
“California đang đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng, và chúng tôi cần các giải pháp nghiêm túc từ một nhà lãnh đạo nghiêm túc,” ông Strickland nói trong một tuyên bố.
Tòa Bạch Ốc và Bộ Y tế & Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ không phản hồi các email đề nghị bình luận về việc tuyển dụng bà Monarez và bác sĩ Houry.
Tổng thống Trump và Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. đã nhiều lần lan truyền những thông tin sai lệch về vaccine. Trong năm nay, chính quyền cũng đưa ra các khuyến nghị y tế mà giới chuyên gia cho rằng không có cơ sở khoa học.
Hồi tháng 9, ông Trump từng kêu gọi phụ nữ mang thai không sử dụng Tylenol, cho rằng thuốc này có thể làm tăng nguy cơ tự kỷ ở trẻ em — phát biểu mà các chuyên gia y tế đánh giá là vô trách nhiệm. Tháng trước, trang web của CDC đã được chỉnh sửa theo hướng mâu thuẫn với kết luận khoa học lâu nay rằng vaccine không gây tự kỷ. Đầu tháng này, một hội đồng cố vấn vaccine liên bang đã bỏ phiếu đảo ngược khuyến nghị tồn tại hàng chục năm, vốn kêu gọi tất cả trẻ sơ sinh tại Mỹ được tiêm phòng viêm gan B ngay trong ngày chào đời — loại vaccine được ghi nhận là đã ngăn ngừa hàng nghìn ca bệnh.
Bà Monarez, cựu giám đốc một cơ quan nghiên cứu y sinh liên bang, được bổ nhiệm làm quyền Giám đốc CDC vào tháng 1. Sau đó, ông Trump đề cử bà giữ chức vụ chính thức. Bà được Thượng viện phê chuẩn vào tháng 7, trở thành người đầu tiên không phải bác sĩ đảm nhiệm cương vị này. Tuy nhiên, bà bị chính quyền Trump sa thải vào tháng 8, chưa đầy một tháng sau khi nhậm chức.
Ông Kennedy nói bà Monarez bị cách chức sau khi bà nói với ông rằng ông không đáng tin cậy. Tuy nhiên, trong lời khai trước Quốc hội, bà Monarez khẳng định điều này là sai sự thật và cho biết bà bị sa thải vì từ chối ủng hộ các khuyến nghị vaccine mới không dựa trên khoa học.
Trong vai trò mới, bà Monarez sẽ tư vấn cho California về việc thúc đẩy các công nghệ y tế, theo giới chức bang.
“California đang đi đầu trong việc không còn đứng bên lề và hy vọng vào một tương lai tốt đẹp hơn,” bà Monarez nói. “California đang đầu tư và đổi mới ngay lúc này để xây dựng các hệ thống y tế công cộng có khả năng bảo vệ sinh mạng, củng cố cộng đồng và tạo dựng một tương lai nơi mọi người dân California đều có thể phát triển.”
Bác sĩ Houry, người đã làm việc hơn một thập niên tại CDC, là một trong số ít quan chức cấp cao từ chức vào thời điểm bà Monarez bị sa thải. Tháng 8, bà Houry cho biết bà lo ngại trước sự lan rộng của thông tin sai lệch về vaccine dưới thời chính quyền Trump, cũng như các kế hoạch cắt giảm ngân sách, tái tổ chức và sa thải nhân sự tại CDC.
Trong vai trò cố vấn y tế công cộng khu vực và toàn cầu cho sáng kiến của California, bà Houry nhận định nỗ lực này sẽ “trở thành hình mẫu cho cách các tiểu bang có thể cùng nhau dẫn dắt trong một giai đoạn ưu tiên liên bang thay đổi, nguồn lực bị thu hẹp và các mối đe dọa y tế ngày càng biến động.”
