CaliToday News – Với hơn 1 tỷ USD đã chi, Dự án Khuyến khích Phiếu giảm giá Xe tải và Xe buýt Sạch của California (HVIP) từng là một trong những sáng kiến môi trường được tài trợ mạnh mẽ nhất. Bằng cách trợ cấp tới 90% chi phí cho các loại xe lai (hybrid) và xe không phát thải, giới chức tiểu bang cho biết dự án đã giúp các doanh nghiệp và cơ quan vận tải triển khai gần 12.000 xe tải, xe buýt và xe van trên toàn California.
Tuy nhiên, chương trình ra đời cách đây 17 năm hiện đang đối mặt với hàng loạt cáo buộc về gian lận, lãng phí và giám sát lỏng lẻo. Cơ quan chức năng tiểu bang đã mở cuộc điều tra đối với một nhà sản xuất xe điện (EV) bị cáo buộc nhận gần 1 triệu USD công quỹ cho “những chiếc xe không hề tồn tại”. Văn phòng Tổng Chưởng lý tiểu bang cũng đang điều tra dấu hiệu chỉnh sửa số nhận dạng phương tiện (VIN) nhằm nhận nhiều phiếu giảm giá bất hợp pháp cho cùng một chiếc xe điện.
(Tomas Ovalle / Cho tờ The Times)
Theo phán quyết trong một vụ kiện dân sự, công ty khởi nghiệp Green Commuter tại Los Angeles và hãng sản xuất GreenPower Motor Co. đã bị thẩm phán Tòa Thượng thẩm Los Angeles County khiển trách vì thông đồng, khai báo gian dối rằng xe đã được sản xuất và bàn giao nhằm gian lận đối với Ủy ban Tài nguyên Không khí California (CARB). Thực tế, ít nhất 10 chiếc xe van được thuê bằng gần 1 triệu USD tiền nhà nước vẫn nằm trong nhà máy, chưa hoàn thiện sàn xe và không có ghế hành khách.
Ngoài ra, công tác kiểm định nhà sản xuất cũng bộc lộ lỗ hổng lớn khi 1 trong 4 hãng xe tham gia chương trình đã ngừng sản xuất hoặc rút khỏi thị trường xe không phát thải. Điển hình như tại thành phố Porterville, gần 30 xe buýt và xe van điện được mua phần lớn qua chương trình này nay chỉ còn 3 chiếc hoạt động do bình ắc quy bốc cháy và đối tác bảo trì Lightning eMotors phá sản. Một trường hợp khác là tài xế Bill Hall ở Berkeley đã phải bỏ xó chiếc xe đầu kéo chạy bằng hydro trị giá 484.000 USD sau khi hãng sản xuất Nikola Corp. phá sản giữa các bê bối gian lận.
Một phân tích của Los Angeles Times chỉ ra rằng 45% (ít nhất 5.340 xe) phương tiện được chương trình tài trợ thực chất vẫn đốt nhiên liệu hóa thạch do sử dụng động cơ hybrid hoặc chạy hoàn toàn bằng khí tự nhiên. Đáng chú ý, dù CARB tuyên bố chương trình giúp giảm gần 1,5 triệu tấn khí CO2 và 2.200 tấn khí thải gây sương mù, các nhà quản lý lại thất bại trong việc theo dõi chỉ số quãng đường lăn bánh. Trong số các phương tiện được phân tích từ năm 2020, 64% không nộp bất kỳ báo cáo quãng đường nào, và gần một nửa số xe chạy ít hơn các mức chuẩn thận trọng mà tiểu bang đề ra.
Trước tình trạng lãng phí và nghi vấn các hãng xe lợi dụng chính sách trợ cấp để đẩy giá bán lẻ lên cao, Thượng nghị sĩ tiểu bang Tony Strickland bức xúc: “Người dân California đang phải làm việc vất vả hơn bao giờ hết chỉ để trang trải cuộc sống, vì vậy việc biết rằng hàng triệu dollar bị quản lý yếu kém vừa gây thất vọng vừa mang tính xúc phạm.” Ông yêu cầu quyền giám sát chương trình này phải do các nhà lập pháp tiểu bang đảm trách thay vì các cơ quan do thống đốc bổ nhiệm.
Ban tập viên CaliToday
