Một cột mốc đáng chú ý của thị trường chứng khoán Việt Nam, khi FTSE Russell chính thức đưa Việt Nam từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Hàng tỷ Mỹ kim vốn ngoại được kỳ vọng sẽ tìm đường vào thị trường Việt Nam, nhưng câu hỏi mà giới đầu tư quan tâm là số tiền này sẽ thực sự chảy vào đâu, và những ai sẽ là người hưởng lợi từ đợt thay đổi này?…
Ngày 21 tháng 9 năm 2026 được xem là một dấu mốc quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, khi FTSE Russell chính thức thực hiện việc nâng Việt Nam từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. FTSE Russell đã xác nhận quyết định này từ ngày 7 tháng 4 năm 2026, sau khi đánh giá Việt Nam đã có những tiến bộ cần thiết về khả năng tiếp cận thị trường của giới đầu tư quốc tế. Theo kế hoạch của FTSE Russell, việc chuyển đổi sẽ không xảy ra trong một lần mà được thực hiện từng giai đoạn và kéo dài tới năm 2027.
Điều khiến giới đầu tư chú ý nhứt lúc này chính là dòng tiền ngoại có thể đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo Reuters ngày 18 tháng 9 năm 2026, FTSE Russell ước tính việc nâng hạng có thể đưa tới lượng vốn lên tới khoảng 6 tỷ Mỹ kim vào các cổ phiếu Việt Nam trong suốt thời gian chuyển đổi. Tuy nhiên, con số 6 tỷ Mỹ kim này không có nghĩa là một khoản tiền khổng lồ sẽ cùng lúc tràn vào thị trường ngay trong ngày 21 tháng 9. Dòng vốn sẽ được phân bổ qua bốn giai đoạn, khi các quỹ mô phỏng chỉ số từng bước điều chỉnh danh mục để phù hợp với tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong những chỉ số mới.
Ngay trong tuần lễ từ ngày 14 tới 18 tháng 9, thị trường đã bắt đầu chứng kiến những giao dịch có liên quan tới tiến trình nâng hạng. Theo SSI Research, riêng đợt giải ngân đầu tiên của các quỹ Vanguard mô phỏng bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series dự kiến diễn ra ngày 18 tháng 9, với giá trị mua ròng khoảng 240,49 triệu Mỹ kim vào 27 cổ phiếu Việt Nam. Đây là một khoản tiền đáng kể, nhưng mới chỉ là bước đầu tiên trong cả lộ trình kéo dài tới năm 2027. Reuters ngày 18 tháng 9 cũng cho biết Vanguard dự tính gia tăng khoản đầu tư vào Việt Nam lên khoảng 2,5 tỷ Mỹ kim trong vài năm tới, so với khoảng 1,5 tỷ Mỹ kim hiện nay.
SSI Research ước tính bốn đợt giải ngân sẽ lần lượt tương ứng với tỷ lệ 10% vào tháng 9 năm 2026, 20% vào tháng 3 năm 2027, 35% vào tháng 6 năm 2027 và 35% vào tháng 9 năm 2027. Trong trường hợp căn bản, nếu tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index duy trì quanh mức 0,51%, tổng dòng vốn từ nhóm quỹ Vanguard có thể đạt khoảng 2,405 tỷ Mỹ kim. Trong trường hợp thuận lợi hơn, khi tỷ trọng Việt Nam tăng dần lên khoảng 0,95%, tổng dòng vốn từ nhóm này có thể vượt 4,4 tỷ Mỹ kim.
Điều đáng chú ý là con số 6 tỷ Mỹ kim mà Reuters đề cập rộng hơn số tiền đến từ các quỹ đầu tư thụ động. Con số này còn bao gồm khả năng những quỹ đầu tư chủ động bắt đầu tham gia thị trường Việt Nam sau khi vị thế của thị trường được cải thiện. Các quỹ chủ động thường không mua cổ phiếu chỉ vì một mã được đưa vào chỉ số, mà còn xét tới quy mô doanh nghiệp, mức thanh khoản, triển vọng lợi nhuận, khả năng tăng trưởng và giới hạn sở hữu của nhà đầu tư ngoại. Vì vậy, việc nâng hạng có thể giúp cổ phiếu Việt Nam được giới đầu tư quốc tế chú ý nhiều hơn, nhưng không có nghĩa tất cả cổ phiếu đều tự động lên giá.
Trong đợt đầu tiên, SSI Research cho rằng VPBank, Vinhomes, FPT và Hòa Phát nằm trong nhóm có thể nhận được lượng vốn ETF đáng kể. Reuters ngày 18 tháng 9 cũng dẫn ước tính của SSI cho thấy VPB, VHM, FPT và HPG là những mã cổ phiếu được kỳ vọng hút dòng tiền lớn. Tuy nhiên, trong lúc các quỹ điều chỉnh danh mục, cũng có những mã có thể chịu áp lực bán. Vingroup chẳng hạn, được ước tính có thể bị bán ròng khoảng 28 triệu Mỹ kim do tác động từ việc điều chỉnh tỷ trọng của các ETF hiện hữu, mặc dầu cổ phiếu này vẫn nằm trong nhóm có thể hưởng lợi từ tiến trình nâng hạng.
Toàn thị trường cũng chưa chắc chỉ toàn màu xanh. Trong tuần giao dịch từ ngày 14 tới 18 tháng 9, SSI ước tính các ETF ngoại có thể mua khoảng 449,85 triệu Mỹ kim nhưng bán ra khoảng 203,93 triệu Mỹ kim, tạo thành mức mua ròng gần 245,92 triệu Mỹ kim. Điều này cho thấy dòng vốn mới và việc tái phối trí danh mục đang xảy ra cùng lúc, khiến giá từng cổ phiếu có thể biến động rất khác nhau, chớ không phải mã nào cũng hưởng lợi giống nhau.
Một điểm khác cũng đáng chú ý là phản ứng của giới đầu tư ngoại trong năm 2026. Theo Reuters, mặc dầu dòng tiền đã quay trở lại trong tuần này với giá trị mua ròng khoảng 54,63 triệu Mỹ kim, nhà đầu tư ngoại vẫn đang bán ròng hơn 3,6 tỷ Mỹ kim trên thị trường Việt Nam tính từ đầu năm. VN-Index cũng chỉ tăng khoảng 1,4% trong năm 2026, thấp hơn mức tăng của một số thị trường trong vùng. Điều này cho thấy câu chuyện nâng hạng đang tạo nhiều kỳ vọng, nhưng chưa thể lập tức xóa bỏ những mối quan tâm lâu nay liên quan tới giới hạn sở hữu ngoại, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và khả năng tiếp cận thị trường.
Về lâu dài, việc được FTSE Russell đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp có thể giúp chứng khoán Việt Nam xuất hiện thường xuyên hơn trong tầm ngắm của các định chế đầu tư quốc tế. FTSE cho biết Việt Nam đã có những cải tổ đáng kể về hạ tầng thị trường, trong đó có việc bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức ngoại và xây dựng cơ chế giải quyết các giao dịch thất bại. Đây là những điều kiện quan trọng giúp các quỹ toàn cầu có thể tiếp cận thị trường và mô phỏng các chỉ số Việt Nam thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, nâng hạng không phải là một tấm vé bảo đảm cho thị trường chứng khoán tăng giá. Dòng tiền quốc tế vẫn sẽ có sự chọn lọc. Những doanh nghiệp có thanh khoản tốt, vốn hóa lớn và nền tảng tài chánh phù hợp với tiêu chuẩn của các quỹ quốc tế có thể được chú ý nhiều hơn. Với Việt Nam, thử thách kế tiếp là tiếp tục cải thiện hạ tầng giao dịch, mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư ngoại và tiến gần hơn tới những tiêu chuẩn của MSCI. Reuters cho biết việc đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, dự kiến sớm nhất vào năm 2027, có thể là một bước tiến quan trọng trong tiến trình này.
NGƯỜI QUAN SÁT
