Hội nghị Trung ương 5 tại Bắc Kinh – Trung Quốc diễn ra trong lúc Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng và thanh lọc hàng ngũ lãnh đạo. Việc siết chặt kỷ luật sẽ giúp củng cố guồng máy cai trị, hay chỉ khiến quyền hành ngày càng tập trung vào tay ông Tập trước thềm Đại hội Đảng năm 2027?…
Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản Trung Quốc khai mạc tại Bắc Kinh ngày 26/10/2026, trong bối cảnh Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng và đòi hỏi cán bộ phải tuyệt đối tuân theo chỉ thị của trung ương. Cuộc họp kín kéo dài bốn ngày, dự trù bế mạc ngày 29/10, được xem là một bước chuẩn bị quan trọng trước Đại hội Đảng lần thứ 21 vào năm 2027. Theo BBC, đây là dịp để ông Tập thúc đẩy việc siết chặt kỷ luật trong nội bộ, đồng thời tăng cường khả năng kiểm soát guồng máy đảng và nhà nước sau nhiều đợt điều tra, chế tài và loại bỏ các viên chức cao cấp.
Còn theo Tân Hoa Xã cùng những tin tức do chính quyền Trung Quốc công bố ngày 26/10, Hội nghị Trung ương 5 lần này tập trung cứu xét dự thảo quyết định về việc tiếp tục tăng cường công tác quản trị Đảng một cách toàn diện và nghiêm ngặt. Ông Tập Cận Bình, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã trình bày báo cáo công tác của Bộ Chính trị và giải thích dự thảo trước các thành viên Ban Chấp hành Trung ương. Văn kiện nhấn mạnh việc hoàn chỉnh các quy định, tăng cường cơ chế giám sát, khắc phục những sơ hở trong công tác quản trị và bảo đảm các quyết định của giới lãnh đạo được thi hành hữu hiệu. Reuters cho biết thông điệp chính thức từ Bắc Kinh là việc thực hiện các quyết sách không thể chỉ dừng lại ở những lời tuyên bố suông, mà phải được chứng minh bằng hành động cụ thể trong toàn bộ hệ thống.
Điểm đáng chú ý là kỳ họp lần này không đặt trọng tâm vào việc hoạch định kế hoạch kinh tế năm năm như thông lệ của những kỳ Hội nghị Trung ương 5 trước đây. Lý do là Hội nghị Trung ương 4 hồi tháng 10/2025 đã thông qua các khuyến nghị cho Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, áp dụng trong giai đoạn 2026–2030. Vì vậy, cuộc họp hiện nay chú trọng nhiều hơn đến việc xây dựng Đảng, duy trì kỷ luật cán bộ, chống tham nhũng và bảo đảm toàn bộ guồng máy thi hành thống nhất đường lối của giới lãnh đạo trung ương. Theo phần phân tích của Channel NewsAsia ngày 23/10, sự thay đổi này phản ảnh mối quan tâm ngày càng lớn của Bắc Kinh đối với khả năng kiểm soát và vận hành bộ máy chính trị, trong lúc Trung Quốc chuẩn bị bước vào giai đoạn sắp xếp nhân sự quan trọng.
Kể từ khi lên nắm quyền năm 2012, ông Tập Cận Bình đã biến chiến dịch chống tham nhũng thành một trong những dấu ấn nổi bật nhất trong thời kỳ cầm quyền của mình. Nhiều viên chức từ cấp địa phương đến trung ương, kể cả những nhân vật từng nắm giữ các chức vụ quan trọng trong quân đội, đã bị điều tra hoặc kỷ luật. Chính quyền Trung Quốc khẳng định chiến dịch này nhằm thanh lọc nội bộ Đảng, ngăn chặn tình trạng lạm dụng quyền hành và nâng cao hiệu năng quản trị. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc loại bỏ hàng loạt viên chức cao cấp cũng giúp ông Tập gia tăng quyền kiểm soát đối với các cơ quan chính trị và quân sự.
Trong bài phân tích đăng ngày 26/10 của Associated Press, bà Ruby Osman, cố vấn chính sách cao cấp tại Viện Tony Blair ở London, nhận định hội nghị tạo cơ hội để bảo đảm thế hệ cán bộ đang trên đà thăng tiến cùng chia sẻ cách nhìn của ông Tập về những cơ hội và nguy cơ mà Trung Quốc đang phải đối diện. Ông Mingda Qiu, chuyên viên phân tích cao cấp về Trung Quốc tại Eurasia Group, cho rằng chiến dịch chống tham nhũng chưa có dấu hiệu chấm dứt; cán bộ không những bị xem xét về lòng trung thành mà còn phải chứng tỏ khả năng tuân lệnh và thi hành mệnh lệnh. Những nhận định này cho thấy phạm vi kỷ luật đang được mở rộng, từ các hành vi tham nhũng sang cả tình trạng trì trệ, né tránh trách nhiệm hoặc không thi hành đúng chỉ thị của cấp trên.
Một vấn đề khác đang được giới quan sát đặc biệt chú ý là những xáo trộn trong quân đội Trung Quốc. Theo ước tính của ông Neil Thomas, chuyên gia tại Viện Chính sách thuộc Hiệp hội châu Á, cùng hai cộng sự Lobsang Tsering và Shengyu Wang, có tới 42 trong số 44 thành viên Ban Chấp hành Trung ương được bầu năm 2022 có liên hệ với quân đội đã bị loại khỏi chức vụ hoặc biến mất khỏi sinh hoạt công khai. Đây là ước tính của nhóm nghiên cứu, chứ không phải danh sách chính thức được Bắc Kinh công bố đầy đủ. Dù vậy, quy mô của những biến động này cho thấy các cuộc điều tra trong quân đội đã gây ra những xáo trộn đáng kể trong hàng ngũ lãnh đạo cao cấp.
Theo Reuters ngày 26/10, chính quyền mô tả chiến dịch chống tham nhũng trong quân đội là điều cần thiết để tái thiết lực lượng, đồng thời bảo đảm các viên chức không thể, không dám và không muốn tham nhũng. Trái lại, một số nhà quan sát lo ngại việc nhiều tướng lãnh liên tiếp bị điều tra hoặc loại bỏ có thể ảnh hưởng đến sự ổn định trong hệ thống chỉ huy cũng như khả năng sẵn sàng chiến đấu. Trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục hiện đại hóa quân đội và gia tăng sức ép chiến lược tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, vấn đề không chỉ nằm ở chỗ chiến dịch này có làm giảm tham nhũng hay không, mà còn ở khả năng duy trì sự ổn định của guồng máy quân sự trong quá trình thay đổi nhân sự.
Hội nghị cũng diễn ra chưa đầy một năm trước Đại hội Đảng lần thứ 21, dự trù tổ chức vào mùa thu năm 2027. Tại đại hội này, Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ quyết định thành phần ban lãnh đạo cho nhiệm kỳ kế tiếp. Giới quan sát nhìn chung dự đoán ông Tập sẽ tìm cách tiếp tục giữ chức Tổng bí thư trong nhiệm kỳ thứ tư, mặc dù quyết định chính thức vẫn phải chờ các thủ tục của Đảng. Việc siết chặt kỷ luật vào thời điểm hiện nay có thể giúp ông tăng cường khả năng tuyển chọn và kiểm soát đội ngũ cán bộ sẽ nắm giữ những chức vụ quan trọng trong giai đoạn tới.
Ông Kerry Brown, Giám đốc Viện Lau Trung Quốc thuộc Đại học King’s College London, nói với Reuters rằng hội nghị có thể được sử dụng để phô bày hình ảnh ông Tập vẫn nắm chắc quyền điều hành và có khả năng tiếp tục lãnh đạo đất nước. Theo ông Brown, trong bối cảnh nhiều quyết sách quan trọng đã được chuẩn bị từ trước, hình ảnh đoàn kết trong hàng ngũ và việc khẳng định quyền lực có thể quan trọng không kém nội dung chính sách.
Xét về phương diện chính trị, việc tăng cường kỷ luật có thể giúp trung ương hạn chế tham nhũng, giảm tình trạng trì trệ và buộc các địa phương thi hành chính sách đồng bộ hơn. Tuy nhiên, khi quyền hành tập trung quá cao, công tác thanh tra và giám sát cũng làm nảy sinh những câu hỏi về mức độ độc lập của các cơ quan thi hành, khả năng phản biện chính sách và việc cán bộ có dám báo cáo trung thực những vấn đề bất lợi lên cấp trên hay không. Một hệ thống quá chú trọng sự tuân phục có thể giúp mệnh lệnh được thi hành nhanh chóng, nhưng cũng có nguy cơ khiến cấp dưới lo thể hiện lòng trung thành hơn là trình bày những nhận định khách quan và trung thực.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
