WASHINGTON (Calitoday News) – Bộ Quốc phòng Mỹ và tập đoàn sản xuất vũ khí Lockheed Martin ngày thứ Năm, 22/10/2026, công bố một thỏa thuận khung kéo dài 10 năm nhằm sản xuất và cung cấp ít nhất 850 chiến đấu cơ tàng hình F-35 Lightning II cho quân đội Mỹ, với giá trị ước tính tối thiểu 78 tỷ đô la. Đây được xem là một bước quan trọng trong nỗ lực mở rộng năng lực sản xuất vũ khí của Hoa Kỳ giữa lúc nhu cầu quốc phòng toàn cầu tiếp tục gia tăng.
Theo Reuters và thông cáo của Ngũ Giác Đài, thỏa thuận cũng bao gồm việc sản xuất máy bay cho các đồng minh quốc tế, cung cấp phụ tùng thay thế, nâng cấp thiết bị và bảo trì đội máy bay F-35 trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, đây mới là thỏa thuận khung, chưa phải hợp đồng mua bán chính thức. Việc triển khai vẫn cần Quốc hội Mỹ thông qua thẩm quyền mua sắm nhiều năm và cấp ngân sách cần thiết.
Mỹ dự kiến mua ít nhất 850 chiến đấu cơ F-35
Theo nội dung thỏa thuận, Lockheed Martin sẽ duy trì năng lực sản xuất khoảng 156 máy bay F-35 mỗi năm, phục vụ quân đội Mỹ và khách hàng quốc tế.
Trong vòng 10 năm, tổng sản lượng dự kiến đạt khoảng 1.560 chiếc, trong đó ít nhất 850 chiếc dành cho quân đội Hoa Kỳ. Số còn lại có thể được cung cấp cho các quốc gia đồng minh và đối tác đã tham gia chương trình F-35.
Kế hoạch bao gồm các đợt sản xuất từ lô 21 đến lô 30, đồng thời kết hợp việc mua phụ tùng, thiết bị nâng cấp và các dịch vụ bảo trì dài hạn.
Tuy nhiên, số lượng máy bay cụ thể dành cho Không quân, Hải quân và Thủy quân Lục chiến Mỹ vẫn chưa được xác định.
Lịch giao hàng, cơ cấu từng phiên bản máy bay và giá trị cuối cùng của hợp đồng sẽ được đàm phán sau khi Quốc hội phê chuẩn kế hoạch.
Lockheed Martin cam kết đầu tư thêm 7 tỷ đô la
Một trong những điều kiện quan trọng của thỏa thuận là Lockheed Martin phải sử dụng ít nhất 7 tỷ đô la từ nguồn vốn của chính công ty để tăng cường năng lực sản xuất và hỗ trợ chương trình F-35.
Khoản đầu tư này dự kiến được sử dụng để mở rộng dây chuyền chế tạo, cải thiện cơ sở bảo trì, nâng cấp thiết bị sản xuất và giải quyết những khó khăn trong chuỗi cung ứng.
Theo Lockheed Martin, các nhà cung cấp linh kiện hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chương trình F-35. Hơn 60% giá trị cấu thành một chiếc máy bay đến từ các nhà thầu phụ, bao gồm những tập đoàn lớn như Northrop Grumman và BAE Systems.
Việc ký kết những hợp đồng cung ứng dài hạn sẽ giúp các doanh nghiệp này chủ động đầu tư vào nhà máy, tuyển dụng nhân công và mua nguyên vật liệu với số lượng lớn.
Lockheed Martin kỳ vọng phương thức mua sắm mới sẽ giúp giảm chi phí sản xuất, hạn chế tình trạng thiếu linh kiện và cải thiện tỷ lệ máy bay sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ.
Ông Jim Taiclet, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Lockheed Martin, cho biết thỏa thuận nhiều năm sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng năng lực sản xuất và xây dựng chuỗi cung ứng ổn định hơn.
Giá trị hợp đồng có thể vượt 78 tỷ đô la
Mặc dù Ngũ Giác Đài chưa công bố tổng giá trị chính thức, Reuters ước tính riêng việc mua 850 chiến đấu cơ F-35 đã có thể trị giá ít nhất 78,2 tỷ đô la.
Mức giá hiện nay của các phiên bản F-35 có sự khác biệt đáng kể:
- F-35A, phiên bản cất và hạ cánh thông thường: khoảng 92 triệu đô la mỗi chiếc.
- F-35B, phiên bản cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng: khoảng 121 triệu đô la mỗi chiếc.
- F-35C, phiên bản hoạt động trên hàng không mẫu hạm: khoảng 110 triệu đô la mỗi chiếc.
Do chưa xác định tỷ lệ từng phiên bản, tổng chi phí mua sắm thực tế có thể cao hơn đáng kể so với mức ước tính tối thiểu.
Ngoài ra, giá thành máy bay trong những năm tới có thể thay đổi do lạm phát, chi phí nhân công và giá nguyên vật liệu.
Các khoản bảo trì, phụ tùng thay thế và nâng cấp thiết bị cũng có thể làm tăng tổng giá trị chương trình.
Ngũ Giác Đài muốn thay đổi cách mua sắm vũ khí
Thỏa thuận 10 năm đánh dấu một sự thay đổi đáng chú ý trong phương thức mua sắm quốc phòng của Mỹ.
Trước đây, nhiều hợp đồng sản xuất chiến đấu cơ được đàm phán theo từng năm hoặc từng đợt ngắn hạn. Điều này khiến các nhà sản xuất gặp khó khăn khi lên kế hoạch đầu tư dài hạn, đặc biệt trong những giai đoạn Quốc hội chậm thông qua ngân sách.
Theo Ngũ Giác Đài, việc cam kết mua máy bay trong thời gian dài sẽ giúp ổn định nhu cầu, khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất và tạo điều kiện để thương lượng mức giá tốt hơn.
Thứ trưởng Quốc phòng phụ trách mua sắm và duy trì trang bị Michael Duffey cho biết chính phủ đang thay đổi cách thức củng cố ngành công nghiệp quốc phòng, nhằm bảo đảm các nhà sản xuất có thể cung cấp vũ khí với tốc độ nhanh và số lượng lớn.
Ông Duffey nhấn mạnh phương thức mới sẽ gắn các ưu đãi tài chính với hiệu quả thực tế, thay vì chỉ tập trung vào số lượng sản phẩm được đặt mua.
Ngũ Giác Đài cũng kỳ vọng việc mua nguyên vật liệu và linh kiện theo hợp đồng dài hạn sẽ tiết kiệm hàng tỷ đô la cho người đóng thuế trong suốt vòng đời chương trình F-35. Tuy nhiên, mức tiết kiệm thực tế chưa được xác định.
Chương trình F-35 vẫn đối mặt nhiều khó khăn
Mặc dù được xem là một trong những chiến đấu cơ hiện đại nhất thế giới, chương trình F-35 từ lâu đã bị chỉ trích vì chi phí cao, chậm tiến độ và những vấn đề kỹ thuật.
Các báo cáo của Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ Mỹ (GAO) từng chỉ ra những khó khăn liên quan đến việc nâng cấp phần mềm, hệ thống điện tử và khả năng cung cấp phụ tùng thay thế.
Đặc biệt, chương trình nâng cấp Technology Refresh 3 (TR-3) và Block 4 đã gặp nhiều trở ngại, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao máy bay.
Theo số liệu Lockheed Martin công bố ngày 22/10, hãng đã bàn giao 94 chiếc F-35 trong chín tháng đầu năm 2026, giảm so với 143 chiếc trong cùng kỳ năm 2025.
Riêng quý III/2026, công ty giao 43 chiếc, sau khi chỉ bàn giao 19 chiếc trong quý II.
Các chuyên gia cho rằng thỏa thuận dài hạn có thể giúp giải quyết một số vấn đề về sản xuất và chuỗi cung ứng, nhưng không tự động khắc phục được những khó khăn kỹ thuật hoặc chi phí vận hành cao của chương trình.
Thỏa thuận có thể hỗ trợ hơn 317.000 việc làm tại Mỹ
Lockheed Martin ước tính chương trình F-35 và mạng lưới cung ứng liên quan sẽ hỗ trợ khoảng 317.000 việc làm tại Hoa Kỳ trong thời gian thực hiện kế hoạch.
Công ty cũng dự báo hoạt động sản xuất, cung cấp linh kiện và bảo trì máy bay có thể tạo ra khoảng 79 tỷ đô la hoạt động kinh tế mỗi năm.
Những con số này là ước tính do Lockheed Martin đưa ra, không phải khoản tiền chính phủ trực tiếp chi trả hoặc doanh thu bảo đảm từ hợp đồng mới.
Việc mở rộng sản xuất dự kiến mang lại lợi ích cho nhiều nhà máy và doanh nghiệp cung cấp linh kiện hàng không trên khắp nước Mỹ.
Đối với Lockheed Martin, F-35 tiếp tục là một trong những sản phẩm quan trọng nhất, đóng góp gần 40% doanh thu hằng quý của bộ phận hàng không.
Cùng ngày công bố thỏa thuận, công ty nâng dự báo doanh thu năm 2026 lên khoảng 80 đến 82 tỷ đô la, đồng thời cho biết tổng giá trị đơn hàng tồn đọng đã tăng lên mức kỷ lục 292 tỷ đô la.
Quốc hội Mỹ vẫn phải phê chuẩn trước khi hợp đồng có hiệu lực
Dù Ngũ Giác Đài và Lockheed Martin đã đạt được thỏa thuận khung, kế hoạch mua sắm 850 chiến đấu cơ F-35 vẫn chưa thể chính thức triển khai.
Quốc hội Mỹ hiện đang xem xét dự luật chính sách quốc phòng cho năm tài khóa 2027, trong đó có những điều khoản cho phép Ngũ Giác Đài ký hợp đồng mua sắm nhiều năm đối với F-35 và chiến đấu cơ F-15EX.
Tuy nhiên, Quốc hội chưa hoàn tất việc thông qua ngân sách quốc phòng năm tài khóa 2027, khiến nguồn tài chính dành cho kế hoạch này vẫn chưa được bảo đảm.
Nếu Quốc hội chấp thuận, Văn phòng Chương trình Liên hợp F-35 và Lockheed Martin sẽ tiếp tục đàm phán những điều khoản cuối cùng, bao gồm giá mua, tiến độ giao hàng và nghĩa vụ thực hiện của các bên.
Thỏa thuận 10 năm được xem là một phần trong nỗ lực dài hạn của Mỹ nhằm duy trì năng lực sản xuất chiến đấu cơ tàng hình, đồng thời đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa quân đội và cung cấp trang bị cho các đồng minh.
Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế của kế hoạch vẫn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí, khắc phục những vấn đề kỹ thuật và bảo đảm tiến độ sản xuất trong những năm tới.
Calitoday tổng hợp
