Tình hình Trung Đông tiếp tục căng thẳng trong những ngày qua, khi Hoa Kỳ chuẩn bị tăng cường lực lượng quân sự trong vùng, Iran đưa ra những điều kiện cứng rắn đối với các cuộc thương lượng với Washington, trong lúc những vụ tấn công trên biển và chiến sự tại Yemen làm gia tăng nguy cơ bất ổn lan rộng. Cùng lúc đó, một chuyến bay chở khách từ Israel đến Áo phải đáp khẩn cấp tại Bulgaria sau khi nhận được lời đe dọa có bom, khiến những mối lo ngại về an ninh hàng không gia tăng…
Theo nhật báo The Wall Street Journal ngày 21 tháng 10 năm 2026, Hoa Kỳ đang chuẩn bị đưa thêm khoảng 9.000 đến 10.000 binh sĩ đến Trung Đông, đồng thời điều động thêm một nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm và lực lượng đổ bộ. Những động thái này diễn ra trong lúc Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng áp lực đối với Iran, còn Washington cứu xét các phương án quân sự nếu những nỗ lực ngoại giao không đạt kết quả.
Hiện Hoa Kỳ đã bố trí hơn 50.000 quân trong khu vực, cùng nhiều chiến hạm tham gia các hoạt động quân sự, bảo vệ hàng hải và phong tỏa. Việc tăng viện sẽ giúp Washington có thêm nhiều lựa chọn tác chiến, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ hai bên phán đoán sai ý định của nhau, khiến xung đột có thể bùng phát trở lại.
Về phía Iran, nhà cầm quyền Tehran chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ trước sức ép của Hoa Kỳ. Hôm 20-10, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã thảo luận về những nỗ lực trung gian hòa giải và tình hình khu vực với Thống chế Asim Munir, Tư lệnh quân đội Pakistan, tại Tehran. Pakistan hiện giữ vai trò trung gian quan trọng trong nỗ lực tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho cuộc đối đầu giữa hai nước.
Tuy nhiên, theo Reuters ngày 20-10, Iran tuyên bố sẽ không thương lượng với Washington cho đến khi những đòi hỏi của mình được đáp ứng. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cũng nhấn mạnh rằng Washington phải thực hiện các điều kiện do Tehran đưa ra liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz. Những đòi hỏi chính bao gồm chấm dứt việc phong tỏa các hải cảng Iran, bãi bỏ những biện pháp chế tài đối với việc xuất cảng dầu mỏ và chấm dứt các hoạt động thù địch trên những mặt trận trong khu vực.
Vấn đề nguyên tử vẫn là một trở ngại lớn trong các cuộc thương lượng. Washington muốn Iran giảm mức độ tinh luyện uranium, trong khi Tehran phản đối việc phải từ bỏ những gì họ xem là quyền lợi chiến lược của quốc gia. Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance yêu cầu Iran giảm đáng kể mức độ tinh luyện uranium, hiện được Reuters dẫn ở mức 60%, như một điều kiện để đạt thỏa thuận. Iran bác bỏ cáo buộc cho rằng họ tìm cách chế tạo võ khí nguyên tử, nhưng các quốc gia Tây phương vẫn bày tỏ quan ngại về chương trình nguyên tử của Tehran. Trong bối cảnh những cuộc thương lượng trước đây đã đổ vỡ sau khi giao tranh tái diễn, khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn, khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận trong thời gian ngắn trở nên khó khăn.
Một trong những điểm nóng đáng quan ngại nhất hiện nay là eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Ả Rập. Hôm 18-10, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố hai tàu chở dầu đã bốc cháy sau khi va phải thủy lôi tại eo biển này. Theo Al Jazeera, mỗi chiếc tàu được cho là chở khoảng hai triệu thùng dầu thô và đã đi vào tuyến hàng hải mà phía Iran cho rằng không được phép sử dụng.
Hậu quả của cuộc khủng hoảng đã bắt đầu tác động đến thị trường năng lượng và tài chánh. Hôm 21-10, Reuters ghi nhận phần lớn các thị trường chứng khoán tại vùng Vịnh đều giảm điểm khi triển vọng ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Iran trở nên u ám. Giá dầu Brent tăng trong lúc giới đầu tư lo ngại việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz có thể bị gián đoạn, cùng nguy cơ xảy ra thêm những cuộc tấn công nhắm vào tàu thuyền trong khu vực. Eo biển này giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với ngành mậu dịch dầu mỏ quốc tế. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng có thể khiến phí vận chuyển, bảo hiểm hàng hải và giá nhiên liệu gia tăng, gây thêm áp lực lên nền kinh tế nhiều quốc gia.
Trong lúc cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Iran chưa tìm được lối thoát rõ ràng, Yemen tiếp tục trở thành một chiến trường đẫm máu. Hôm 19-10, lực lượng Houthi phóng ba hỏa tiễn đạn đạo vào trại huấn luyện Al-Alam tại tỉnh Shabwa, miền nam Yemen, nơi các thành viên lực lượng an ninh thuộc chánh phủ được quốc tế công nhận đang tham gia huấn luyện.
Theo Reuters ngày 19-10, Thống đốc tỉnh Shabwa, ông Awad al-Wazir, ban đầu xác nhận ít nhất 58 người thiệt mạng và hơn 200 người bị thương. Đến ngày 20-10, Reuters cập nhật số người chết lên 73, trong khi 14 người vẫn mất tích. Phần lớn nạn nhân là những tân binh đang tham gia khóa huấn luyện khi các hỏa tiễn đánh trúng khu vực. Đây được xem là một trong những vụ tấn công gây thương vong nghiêm trọng nhất kể từ khi giao tranh tại Yemen gia tăng trở lại.
Phát ngôn viên quân sự của Houthi, Yahya Saree, tuyên bố lực lượng này đã đánh trúng một mục tiêu mà họ cho là do quân đội Saudi Arabia điều hành. Tuy nhiên, phía Houthi chưa đưa ra bằng chứng độc lập đủ sức xác nhận lời giải thích đó. Chánh quyền tỉnh Shabwa lên án cuộc tấn công, trong khi các lực lượng thuộc chánh phủ Yemen tiếp tục đối phó với những hoạt động quân sự của Houthi trên các mặt trận khác.
Cuộc chiến tại Yemen bắt nguồn từ việc Houthi chiếm thủ đô Sanaa vào năm 2014, rồi dần biến thành một cuộc xung đột phức tạp với sự tham gia của nhiều lực lượng trong nước và các thế lực khu vực. Những diễn biến mới tại các vùng gần tuyến hàng hải chiến lược Bab el-Mandeb càng làm gia tăng nguy cơ cuộc khủng hoảng Yemen ảnh hưởng đến an ninh vùng Vịnh và hoạt động mậu dịch quốc tế.
Một diễn biến đáng chú ý khác xảy ra trong lãnh vực hàng không dân dụng. Tối 18-10, chuyến bay OS82 của hãng Austrian Airlines, sử dụng phi cơ Airbus A320, rời Tel Aviv, Israel, trên đường đến Vienna, Áo, đã phải đổi hướng và đáp xuống Sofia, thủ đô Bulgaria, sau khi phi hành đoàn nhận được lời đe dọa có bom. Theo hãng thông tấn Associated Press (AP) và Al Jazeera, trên phi cơ có 51 hành khách cùng sáu thành viên phi hành đoàn, tổng cộng 57 người. Không quân Bulgaria điều động các chiến đấu cơ MiG-29 hộ tống phi cơ dân sự đến phi trường Sofia nhằm bảo đảm an toàn. Sau khi phi cơ đáp xuống, hành khách và phi hành đoàn được đưa ra ngoài để giới hữu trách tiến hành kiểm tra.
Hôm 19-10, Austrian Airlines xác nhận chuyến bay nói trên đã nhận được lời đe dọa. Theo thông cáo của hãng được The Times of Israel trích dẫn, cuộc kiểm tra phi cơ, hành khách và phi hành đoàn không phát hiện mối nguy hiểm nào. Sau khi hoàn tất các thủ tục kiểm tra an ninh, hành khách được trở lại phi cơ và chuyến bay tiếp tục hành trình đến Vienna. Cho đến nay, chưa có tin tức xác nhận danh tánh người đưa ra lời đe dọa hoặc động cơ đứng sau sự việc. Vì vậy, chưa thể kết luận vụ đe dọa này có liên hệ trực tiếp với cuộc xung đột tại Trung Đông hay không.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
