Calitoday News – Ba hãng truyền thông lớn CNN, MS NOW và Politico hôm thứ Hai, 21/9, đã chính thức khởi kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump sau khi phóng viên của họ bị cấm vào Tòa Bạch Ốc, cho rằng quyết định này vi phạm quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí được bảo vệ bởi Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Mỹ.
Vụ kiện được nộp tại tòa án liên bang ở Washington, D.C., chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Trump tuyên bố cấm ba cơ quan truyền thông này tiếp cận Tòa Bạch Ốc vì những nội dung mà ông cho là “fake news” và đưa tin không công bằng về ông cũng như chính quyền.
Bị thu hồi quyền ra vào Tòa Bạch Ốc
Theo đơn kiện, Tòa Bạch Ốc đã thu hồi quyền tiếp cận của các phóng viên CNN, MS NOW và Politico mà không thông báo trước hay cung cấp một thủ tục để họ phản đối quyết định.
Các nhà báo của ba hãng bắt đầu bị từ chối cho vào khuôn viên Tòa Bạch Ốc trong cuối tuần, mặc dù trước đó họ có thẻ báo chí thường trực.
Ba hãng truyền thông tuyên bố họ khởi kiện nhằm bảo vệ quyền theo Tu chính án thứ Nhất và nguyên tắc rằng chính phủ không có quyền quyết định báo chí được phép đưa tin hoặc xuất bản nội dung gì. Họ cho rằng nếu quyết định của Tòa Bạch Ốc không bị thách thức, nó có thể ảnh hưởng đến quyền tự do báo chí và quyền của công chúng được tiếp cận thông tin độc lập về chính phủ.
Vì sao Tu chính án thứ Nhất trở thành trọng tâm?
Trọng tâm pháp lý của vụ kiện không đơn giản là liệu một phóng viên có quyền tuyệt đối được bước vào Tòa Bạch Ốc hay không.
Tu chính án thứ Nhất bảo vệ quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí. Lập luận của CNN, MS NOW và Politico là sau khi chính phủ đã thiết lập một hệ thống cho phép các hãng truyền thông tiếp cận Tòa Bạch Ốc, chính quyền không thể loại bỏ một số hãng chỉ vì không hài lòng với quan điểm hoặc nội dung đưa tin của họ.
Trong luật hiến pháp Mỹ, vấn đề này thường được gọi là “viewpoint discrimination” — phân biệt đối xử dựa trên quan điểm.
Các hãng truyền thông cho rằng chính những phát biểu của ông Trump cho thấy quyết định cấm họ xuất phát từ nội dung báo chí. Ông Trump nói hôm thứ Sáu rằng quyết định không liên quan đến một bài báo riêng lẻ mà dựa trên những gì ông cho là quá trình đưa tin tiêu cực và không công bằng kéo dài khoảng hai năm.
Còn có vấn đề về Tu chính án thứ Năm
Vụ kiện không chỉ viện dẫn Tu chính án thứ Nhất.
CNN, MS NOW và Politico còn cáo buộc chính quyền vi phạm Tu chính án thứ Năm, liên quan đến quyền được hưởng thủ tục pháp lý thích hợp — “due process”.
Theo lập luận của nguyên đơn, Tòa Bạch Ốc đã thu hồi quyền tiếp cận của các phóng viên mà không thông báo trước, không đưa ra một quy trình rõ ràng để họ phản hồi và không cho họ cơ hội khiếu nại quyết định.
Các hãng đang yêu cầu tòa ban hành lệnh hạn chế tạm thời nhằm ngăn chính quyền tiếp tục thực thi lệnh cấm và khôi phục quyền tiếp cận Tòa Bạch Ốc trong thời gian vụ kiện được xét xử.
Chính quyền Trump: Vào Tòa Bạch Ốc là “đặc quyền, không phải quyền”
Phía chính quyền Trump đưa ra cách giải thích khác.
Tòa Bạch Ốc cho rằng quyền xuất bản được Tu chính án thứ Nhất bảo vệ không đồng nghĩa với việc một hãng truyền thông đương nhiên có quyền sở hữu thẻ báo chí, chỗ ngồi trong phòng họp báo hay vị trí trong nhóm phóng viên pool.
Phó Tổng thống JD Vance cũng lập luận rằng chính quyền không ngăn CNN, MS NOW và Politico đưa tin về Tổng thống. Theo ông, các hãng vẫn có thể sử dụng thông tin công khai, liên hệ với các nguồn tin trong và ngoài chính quyền và tiếp tục đưa tin; điều bị hạn chế là quyền tiếp cận đặc biệt bên trong Tòa Bạch Ốc.
Ông Trump cũng bác bỏ cáo buộc rằng hành động của mình là cuộc tấn công vào báo chí tự do. Tổng thống nói ông trân trọng tự do báo chí nhưng cho rằng chính quyền đang chống lại “fake news”, mà ông mô tả là một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Ông không đưa ra bằng chứng cụ thể cho cáo buộc về mối đe dọa an ninh quốc gia này.
Một tiền lệ đáng chú ý từ chính CNN
Vụ kiện hiện nay có một sự trùng hợp đáng chú ý: hồ sơ được giao cho Thẩm phán liên bang Timothy Kelly, người do chính ông Trump bổ nhiệm.
Ông Kelly cũng chính là thẩm phán xử lý vụ kiện năm 2018 liên quan đến phóng viên CNN Jim Acosta.
Trong vụ việc đó, chính quyền Trump thu hồi thẻ báo chí của Acosta sau một cuộc tranh luận căng thẳng với Tổng thống tại cuộc họp báo. Thẩm phán Kelly sau đó yêu cầu Tòa Bạch Ốc tạm thời khôi phục thẻ cho Acosta, với vấn đề về thủ tục pháp lý đóng vai trò quan trọng trong quyết định.
Một tiền lệ khác thường được nhắc đến là phán quyết Sherrill v. Knight năm 1977. Tòa phúc thẩm liên bang tại Washington khi đó xác định rằng khi chính phủ thiết lập hệ thống cấp thẻ báo chí Tòa Bạch Ốc, việc từ chối quyền tiếp cận phải đi kèm những thủ tục thích hợp và không thể dựa trên nội dung đưa tin của nhà báo.
Các mạng truyền hình lớn phản ứng
Tranh chấp cũng đang ảnh hưởng trực tiếp đến cách báo chí đưa tin về Tổng thống.
CNN là một trong năm mạng truyền hình thuộc nhóm White House television pool, cùng ABC, CBS, NBC và Fox News. Các hãng luân phiên cử một ê-kíp nhỏ theo sát Tổng thống tại những địa điểm không đủ chỗ cho toàn bộ giới truyền thông, sau đó chia sẻ hình ảnh cho các hãng khác.
CNN dự kiến đảm nhiệm nhiệm vụ pool khi ông Trump rời Washington đến New York tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm thứ Hai. Sau khi CNN không được phép thực hiện nhiệm vụ, nhóm truyền hình thông báo sẽ không bố trí một hãng khác thay thế và tạm ngưng hoạt động pool đối với các sự kiện của Tổng thống.
Tòa sẽ xem xét yêu cầu khẩn cấp
CNN, MS NOW và Politico đang yêu cầu tòa nhanh chóng khôi phục quyền tiếp cận trong lúc vụ kiện tiếp tục.
Thẩm phán Timothy Kelly đã ấn định một phiên điều trần vào thứ Tư, đồng thời yêu cầu chính quyền Trump nộp phản hồi trước phiên xử.
Cuộc chiến pháp lý vì vậy có thể tập trung vào một câu hỏi quan trọng: Tòa Bạch Ốc có quyền kiểm soát ai được tiếp cận Tổng thống, nhưng liệu chính quyền có thể sử dụng quyền đó để loại một cơ quan truyền thông vì không hài lòng với nội dung đưa tin của họ hay không?
CNN, MS NOW và Politico cho rằng đó là hành động trả đũa đối với hoạt động báo chí được Hiến pháp bảo vệ. Chính quyền Trump, ngược lại, lập luận rằng quyền tự do báo chí không đồng nghĩa với quyền được hưởng quyền tiếp cận đặc biệt bên trong Tòa Bạch Ốc.
Câu trả lời trước mắt sẽ đến từ tòa án liên bang tại Washington khi thẩm phán xem xét yêu cầu khẩn cấp khôi phục quyền tiếp cận của ba hãng truyền thông.
Calitoday tổng hợp
