Một đoàn xe lửa vừa chở các viên chức cao cấp Âu Châu rời khỏi khu vực biên giới Ukraine–Ba Lan thì một drone Nga đánh trúng một đoàn xe lửa khác. Vụ việc đang làm dấy lên mối lo ngại rằng chiến sự Ukraine ngày càng áp sát sườn phía đông của NATO…
Ngày 13/9/2026, một vụ tấn công bằng drone của Nga nhắm vào một đoàn xe lửa Ukraine gần biên giới Ba Lan lập tức gây chú ý đặc biệt tại Âu Châu, bởi cuộc tấn công xảy ra chỉ ít phút sau khi một đoàn xe lửa đặc biệt chở cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson cùng nhiều viên chức, cố vấn an ninh và nhân vật chính trị Âu Châu vừa rời khỏi khu vực. Vụ việc xảy ra tại ga Yahodyn, tỉnh Volyn, chỉ cách biên giới Ba Lan khoảng 2 cây số, trên tuyến đường sắt Kyiv–Warsaw vốn thường được sử dụng để đưa các phái đoàn quốc tế ra vào Ukraine.
Theo Reuters, chiếc drone Nga đã đánh trúng đầu máy của một đoàn xe lửa chở hành khách sau khi đoàn xe lửa ngoại giao vừa đi qua khu vực. Không có thương vong nào được ghi nhận.
Điều khiến vụ tấn công trở nên nhạy cảm là thành phần hành khách trên đoàn xe lửa vừa rời ga. Cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson có mặt cùng cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt và các cố vấn an ninh của nhiều quốc gia Âu Châu. Một trong những nhân vật được nhắc tới là Günter Sautter, cố vấn về chính sách đối ngoại và an ninh của Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Theo Spiegel được European Pravda dẫn lại, đoàn xe lửa đặc biệt còn có các cố vấn an ninh của Anh, Pháp và Ý, nghị sĩ Đức, các nhà ngoại giao và giới học giả. Họ vừa tham dự Hội nghị Chiến lược châu Âu Yalta tại Kyiv và đang trên đường trở về Ba Lan.
Theo Công ty Đường sắt Quốc gia Ukraine Ukrzaliznytsia, đoàn xe lửa chở phái đoàn ngoại giao đã được điều chỉnh lịch trình và rời khu vực sớm hơn thường lệ vì mối đe dọa drone liên tục. Chỉ ít phút sau, một chiếc drone phản lực của Nga bay tới và đánh trúng đầu máy của một đoàn xe lửa khác. Ukrzaliznytsia cho rằng “hoàn toàn có khả năng” đoàn xe lửa ngoại giao mới là mục tiêu dự trù của chiếc drone, nhưng không đưa ra bằng chứng trực tiếp chứng minh Nga đã biết chính xác những ai đang có mặt trên tàu. Cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt cũng xác nhận đoàn xe lửa của ông đã đi qua trước khi cuộc tấn công xảy ra.
Cựu Thủ tướng Boris Johnson sau đó lên tiếng chỉ trích gay gắt. Ông gọi cuộc tấn công là một hành động vô nghĩa nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa lời tuyên bố của phía Ukraine với lập trường từ Moscow. Reuters cho biết Nga nói cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng được sử dụng để chuyên chở hàng quân sự của Âu Châu vào Ukraine. Nói cách khác, cho tới ngày 14/9 vẫn chưa có bằng chứng độc lập cho thấy Moscow cố tình nhắm vào Boris Johnson hay đoàn xe lửa ngoại giao.
Đáng chú ý hơn, đây không phải vụ việc duy nhất xảy ra sát lãnh thổ NATO trong ngày 13/9. Một cuộc tấn công khác của Nga đã đánh trúng một chiếc xe vận tải gần cửa khẩu Dorohusk–Yahodyn, cách lãnh thổ Ba Lan chưa tới 1 dặm, khiến hoạt động tại cửa khẩu tạm thời bị đình chỉ. Nga nói mục tiêu có liên quan tới cơ sở hạ tầng phục vụ việc chuyên chở hàng quân sự của Âu Châu. Vị trí của hai vụ tấn công cho thấy Moscow đang gia tăng áp lực lên những tuyến tiếp vận nối Ukraine với Ba Lan và các đồng minh Tây phương.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot đã lên án vụ tấn công và cho rằng hành động này nhằm đe dọa và gây chia rẽ người Âu Châu. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cũng xem vụ việc là một dấu hiệu đáng lo ngại đối với an ninh Âu Châu. Trong khi đó, Ba Lan phải đặc biệt cảnh giác vì khu vực bị tấn công nằm ngay sát lãnh thổ của một quốc gia thành viên NATO. Vụ việc cũng xảy ra trong bối cảnh NATO đang phải đối phó với hàng loạt cảnh báo về drone và nguy cơ chiến sự Ukraine lan sang không phận các quốc gia thành viên.
Điều đáng nói là vụ đánh tàu xảy ra trong lúc chiến sự Nga–Ukraine đang bước vào một giai đoạn đặc biệt căng thẳng. Trong những ngày vừa qua, Nga tiếp tục thực hiện những cuộc không kích quy mô lớn vào nhiều thành phố và cơ sở hạ tầng Ukraine. AP ngày 14/9 cho biết lực lượng Nga đã tấn công khu vực Lviv ở miền tây Ukraine bằng drone, trong khi những cuộc tấn công trước đó cũng gây thương vong tại Odesa và nhiều địa phương khác. Ukraine đồng thời tiếp tục sử dụng drone tầm xa đánh vào những cơ sở dầu khí và hạ tầng năng lượng bên trong lãnh thổ Nga.
Một diễn biến đáng chú ý khác là Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/9 kêu gọi Tổng thống Volodymyr Zelenskyy ngưng những cuộc tấn công vào các cơ sở lọc dầu và hạ tầng diesel của Nga. Trump cho rằng những cuộc tấn công này đang góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu và đẩy giá dầu diesel tại Hoa Kỳ lên mức kỷ lục. Phía Ukraine từ lâu lập luận rằng các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và hệ thống cung cấp năng lượng của Nga là những mục tiêu có giá trị quân sự, bởi chúng trực tiếp yểm trợ cho guồng máy chiến tranh của Moscow.
Trong khi chiến trường tiếp tục nóng bỏng, mặt trận ngoại giao lại xuất hiện một tia hy vọng mong manh. Ngày 12/9, Kyrylo Budanov, Chánh văn phòng của Tổng thống Zelenskyy, cho biết Kyiv đang chuẩn bị cho khả năng nối lại các cuộc thương thuyết ba bên giữa Ukraine, Nga và Hoa Kỳ vào tháng 10. Trước đó, các đặc sứ Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã lần lượt gặp Tổng thống Vladimir Putin tại Moscow và giới lãnh đạo Ukraine tại Kyiv. Zelenskyy nói các đặc sứ Mỹ đưa ra một số đề nghị mà ông đánh giá là đáng chú ý, trong khi Moscow cũng phát tín hiệu sẵn sàng nối lại đối thoại. Tuy nhiên, những bất đồng căn bản về lãnh thổ, đặc biệt là vùng Donbas, vẫn chưa được giải quyết.
Chính vì vậy, hình ảnh một đoàn xe lửa chở những nhân vật chính trị và an ninh Âu Châu vừa rời khỏi khu vực, rồi một đoàn xe lửa khác bị drone Nga đánh trúng chỉ vài phút sau, đã trở thành một biểu tượng đáng lo ngại cho mức độ nguy hiểm mới của cuộc chiến.
Ukraine không còn chỉ là chiến trường ở miền đông hay miền nam; những tuyến đường sắt nối Kyiv với Âu Châu, các cửa khẩu sát Ba Lan và những hành lang chuyên chở hàng quân sự đang ngày càng trở thành mục tiêu. Đối với Ba Lan và NATO, khoảng cách chỉ vài cây số giữa một vụ tấn công và biên giới liên minh là lời nhắc nhở rằng chỉ một sự tính toán sai lầm, một chiếc drone bay lệch hướng hay một cuộc tấn công có chủ ý nhắm vào mục tiêu nhạy cảm cũng có thể tạo ra một cuộc khủng hoảng vượt khỏi phạm vi Ukraine.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
