CaliToday News – Thống đốc bang California Gavin Newsom vừa ký ban hành 13 đạo luật siết chặt cách thức các công ty mạng xã hội cung cấp nội dung cho thanh thiếu niên, đưa California trở thành bang có những quy định an toàn trực tuyến cho trẻ em nghiêm ngặt nhất tại Mỹ hiện nay.
Cấm các tính năng gây nghiện và siết quản lý AI
Gói lập pháp mới cấm các nền tảng mạng xã hội áp dụng những tính năng gây nghiện như cuộn trang vô tận (infinite scrolling) và tự động phát video (autoplay) đối với người dùng dưới 16 tuổi. Các công ty cũng bắt buộc phải thông báo cho thanh thiếu niên khi các em đang tương tác với chatbot AI thay vì con người, đồng thời phải tuân thủ các quy định an toàn mới dành cho doanh nghiệp AI.
Ngoài ra, luật mới cho phép phụ huynh từ chối nhận máy tính xách tay do trường học cấp cho con em mình. Những nền tảng mạng xã hội vi phạm các điều khoản này có thể đối mặt với mức phạt lên tới 1 triệu USD cho mỗi trường hợp trẻ em.
Phát biểu tại buổi họp báo ở San Francisco, Thống đốc Newsom nhấn mạnh: “Mục tiêu ở đây là giải quyết trực diện vấn đề cốt lõi: hành vi lướt màn hình, các thuật toán và những khía cạnh kỹ thuật đằng sau chúng.”
Đạo luật về chatbot AI của California được đặt theo tên của Adam Raine, một thiếu niên 16 tuổi qua đời vì tự tử vào năm ngoái sau khi mẹ cậu, bà Maria Raine, cho biết cậu đã bị một chatbot “dẫn dắt”. Gia đình nạn nhân hiện đang khởi kiện OpenAI, công ty mẹ của ChatGPT. Bà Raine chia sẻ: “Tất cả chúng ta ngày càng nhận thức rõ hơn về mối nguy hại từ các ứng dụng bầu bạn bằng AI và sự cần thiết của việc chính phủ phải hành động để bảo vệ trẻ em.”
Áp lực pháp lý đối với các tập đoàn công nghệ
Các thuật toán giữ chân người dùng đang là tâm điểm của nhiều vụ kiện tại Mỹ. Hồi đầu năm, Meta (công ty mẹ của Instagram, Facebook) và YouTube (thuộc Google) đã bị tuyên phải chịu trách nhiệm pháp lý trong một vụ kiện ở California, do một phụ nữ 20 tuổi cáo buộc thiết kế gây nghiện của nền tảng đã gây ra chứng lo âu và trầm cảm cho cô từ năm 10 tuổi.
Vào tháng 8, Meta đã đạt thỏa thuận dàn xếp trị giá 17 tỷ USD trong vụ kiện với nhiều bang về cáo buộc thiết kế ứng dụng gây nghiện cho thanh thiếu niên. Thỏa thuận yêu cầu Meta phải:
- Áp giới hạn thời gian sử dụng hằng ngày trên tài khoản Facebook và Instagram của thanh thiếu niên.
- Chặn ứng dụng và thông báo đẩy vào đêm muộn hoặc trong giờ học.
- Giảm các tính năng so sánh xã hội như lượt thích (like), đồng thời cung cấp tùy chọn bảng tin không cá nhân hóa.
- Triển khai biện pháp xác minh độ tuổi để chặn trẻ dưới 13 tuổi và nhận diện người dùng dưới 18 tuổi.
Dù vậy, Meta yêu cầu các nền tảng khác cũng phải áp dụng hạn chế tương tự. Phản hồi về dự luật AB 1709 cấm thuật toán gây nghiện của California, Meta cho rằng trải nghiệm cá nhân hóa là yếu tố quan trọng giúp thanh thiếu niên kết nối an toàn và tiếp cận nội dung phù hợp. Với dự luật SB 1119 về chatbot AI, người phát ngôn của Meta cho biết công ty đang đánh giá và coi đây là bước tiến ý nghĩa hướng tới sự cân bằng, hỗ trợ phụ huynh kiểm soát công cụ này.
Làn sóng kiểm soát trên toàn cầu
Hiện hơn ba mươi bang tại Mỹ đang áp dụng hoặc xem xét luật về chatbot AI đồng hành, và ít nhất một nửa số bang cân nhắc quy định xác minh độ tuổi. Năm 2025, Florida đã cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 14 tuổi và quy định này đã vượt qua được thách thức pháp lý. Đầu tháng này, Utah cũng thông qua luật nhắm vào việc sử dụng VPN để né tránh xác minh tuổi.
Trên bình diện quốc tế, Thống đốc Newsom nhận định luật của California hiệu quả hơn lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội của Australia hồi tháng 12 năm ngoái, nơi quy định đang bị nghi ngờ tính hiệu quả do nhiều thanh thiếu niên tìm được cách lách luật. Tại châu Âu, Vương quốc Anh đã đề xuất lệnh cấm có hiệu lực vào năm 2027 nhằm chặn người dưới 16 tuổi truy cập mạng xã hội, phát trực tiếp hoặc nhắn tin với người lạ trên các trang chơi game; trong khi Đan Mạch, Pháp và Tây Ban Nha cũng đã hoặc đang triển khai các biện pháp hạn chế.
Đến thứ Sáu, các công ty TikTok, OpenAI và Google vẫn chưa đưa ra phản hồi về sự việc.
Ban tập viên CaliToday
