SANTA FE, New Mexico (Calitoday News)– Các nhà lập pháp Dân chủ đại diện New Mexico tại Quốc hội Hoa Kỳ đang yêu cầu Apple và Google công khai cam kết không đổi tên New Mexico thành “New America” trên các dịch vụ bản đồ, sau khi Tổng thống Donald Trump liên tục đăng những hình ảnh đề xuất đổi tên tiểu bang này.
Yêu cầu được đưa ra trong một lá thư gửi ngày 10 tháng 9 tới lãnh đạo Apple và Google, với chữ ký của cả năm thành viên phái đoàn Quốc hội New Mexico: hai Thượng nghị sĩ Ben Ray Luján và Martin Heinrich, cùng ba Dân biểu Teresa Leger Fernández, Melanie Stansbury và Gabe Vasquez. Cả năm đều thuộc Đảng Dân chủ.
Các nhà lập pháp cho rằng Tổng thống không có thẩm quyền pháp lý để đơn phương đổi tên một tiểu bang và yêu cầu hai tập đoàn công nghệ không thay đổi cách New Mexico được hiển thị trên Apple Maps và Google Maps, bất kể áp lực nào có thể đến từ chính quyền liên bang.
Trump muốn đổi “New Mexico” thành “New America”
Tranh cãi bắt đầu sau khi Tổng thống Trump đăng hàng loạt nội dung trên Truth Social trong dịp cuối tuần Labor Day, trong đó có nhiều bản đồ Hoa Kỳ với tên New Mexico được thay bằng “New America.”
Trump cho biết ông nhận được đề nghị đổi tên tiểu bang và tỏ ra thích ý tưởng này, gọi tên “New America” là “uy tín và đẹp hơn” đối với người dân tiểu bang.
Các bài đăng nhanh chóng gây phản ứng tại New Mexico.
Thống đốc Dân chủ Michelle Lujan Grisham tuyên bố tên của New Mexico “không phải vấn đề để đem ra tranh luận,” đồng thời nhấn mạnh tiểu bang đã mang tên này từ trước khi Hoa Kỳ tồn tại.
Không chỉ giới Dân chủ phản đối. Reuters phỏng vấn hơn một chục cư dân New Mexico và ghi nhận sự phản đối từ những người thuộc nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau, trong đó có cả một cử tri từng bỏ phiếu cho Trump năm 2024.
Tổng thống không thể tự mình đổi tên một tiểu bang
Các nhà lập pháp New Mexico nhấn mạnh một khác biệt pháp lý quan trọng: Tổng thống Hoa Kỳ không có quyền đơn phương đổi tên một tiểu bang bằng sắc lệnh hành pháp.
Hiến pháp New Mexico quy định rõ tên của tiểu bang là “New Mexico.”
Do đó, một sắc lệnh từ Tòa Bạch Ốc không thể tự động sửa đổi hiến pháp tiểu bang hay thay đổi danh tính pháp lý của New Mexico.
Reuters cũng lưu ý chính phủ liên bang không có thẩm quyền đơn phương đổi tên một tiểu bang như New Mexico.
Điều này khác với một số địa danh hoặc đặc điểm địa lý thuộc phạm vi quản lý của chính phủ liên bang, nơi tổng thống có khả năng chỉ đạo các cơ quan liên bang thay đổi cách gọi trong tài liệu và bản đồ chính thức.
Vì sao Apple và Google bị kéo vào cuộc?
Điều khiến các nhà lập pháp New Mexico lo ngại là tiền lệ từ những lần đổi tên trước của Trump.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, Trump đã chỉ đạo chính phủ liên bang sử dụng tên “Gulf of America” thay cho Gulf of Mexico, và gần đây đổi cách gọi Lake Ontario thành “Lake America.”
Apple và Google sau đó cũng cập nhật các dịch vụ bản đồ để phản ánh những tên mới đối với người dùng tại Hoa Kỳ.
Chính vì vậy, phái đoàn New Mexico không muốn chờ đến khi có một sắc lệnh liên quan tới New Mexico mới phản ứng.
Trong thư, họ yêu cầu hai công ty công khai cam kết rằng Apple Maps và Google Maps sẽ tiếp tục ghi tên tiểu bang là New Mexico, bất kể Tổng thống đăng gì trên mạng xã hội, tìm cách ban hành sắc lệnh gì hoặc gây áp lực như thế nào đối với các công ty.
Các nhà lập pháp nhắc tới quan hệ giữa Big Tech và chính quyền Trump
Lá thư còn đi xa hơn khi đặt câu hỏi về mối quan hệ giữa hai tập đoàn công nghệ và chính quyền Trump.
Các nhà lập pháp viết rằng Apple và Google đều có những lợi ích kinh doanh đáng kể liên quan đến chính phủ liên bang, từ chống độc quyền, thuế quan, quản lý trí tuệ nhân tạo và nền tảng trực tuyến cho đến các cơ hội hợp đồng chính phủ.
Họ cũng nhắc đến vụ Google giải quyết vụ kiện của Trump liên quan đến việc YouTube đình chỉ tài khoản của ông sau sự kiện ngày 6 tháng 1 năm 2021, cũng như những khoản đóng góp của các tập đoàn công nghệ cho dự án ballroom của Trump tại Tòa Bạch Ốc.
Theo các nhà lập pháp, những yếu tố đó khiến họ muốn Apple và Google đưa ra một lời cam kết rõ ràng trước công chúng thay vì chờ xem các công ty sẽ phản ứng thế nào nếu Tòa Bạch Ốc chính thức thúc đẩy việc đổi tên.
Cái tên có lịch sử hơn 450 năm
Cuộc tranh luận cũng chạm tới lịch sử lâu đời của New Mexico.
Khu vực này đã được gọi bằng tên Nuevo México từ thế kỷ 16, hơn 450 năm trước và từ rất lâu trước khi New Mexico trở thành tiểu bang thứ 47 của Hoa Kỳ vào năm 1912.
Tên gọi vì thế gắn liền với lịch sử Tây Ban Nha, Mexico, người bản địa và cộng đồng Hispanic của khu vực.
Nhà sử học tiểu bang New Mexico Rob Martinez nói với Reuters rằng cái tên New Mexico vừa đẹp vừa mang ý nghĩa lịch sử, trong khi ông không nhìn thấy ý nghĩa lịch sử hoặc văn hóa tương tự ở tên “New America.”
New Mexico hiện cũng là tiểu bang có tỷ lệ dân số Hispanic và Latino cao nhất Hoa Kỳ, khoảng 49% dân số. Một số cư dân nói với Reuters rằng họ xem đề xuất đổi tên là một nỗ lực xóa bỏ hoặc làm suy yếu một phần lịch sử và bản sắc văn hóa của tiểu bang.
Phái đoàn yêu cầu Apple và Google trả lời
Các nhà lập pháp yêu cầu Apple và Google đưa ra cam kết công khai trong tháng 9 rằng họ sẽ tiếp tục sử dụng tên New Mexico trên các nền tảng bản đồ.
Trong thư, họ kết luận rằng tên New Mexico đã thuộc về người dân nơi đây từ trước khi Hoa Kỳ ra đời và không nên trở thành một “quả bóng chính trị” để mặc cả giữa tổng thống và hai trong số những tập đoàn công nghệ quyền lực nhất thế giới.
Tính đến khi các bản tin ngày 10 tháng 9 được công bố, Apple và Google chưa đưa ra phản hồi công khai về yêu cầu này.
Vì vậy, hiện tại New Mexico vẫn là New Mexico về mặt pháp lý. Những bài đăng “New America” của Tổng thống Trump mới chỉ là đề xuất và thông điệp chính trị, chứ chưa tạo ra bất kỳ sự thay đổi nào đối với tên chính thức của tiểu bang.
Calitoday tổng hợp
