CaliToday News – Bên cạnh quảng cáo truyền hình và truyền miệng, một lực lượng ngầm đang thúc đẩy doanh số bùng nổ của nhóm thuốc giảm cân GLP-1: các khoản chi trả trực tiếp từ hãng dược nhắm vào đội ngũ y bác sĩ – những người nắm quyền kê đơn.
Theo phân tích của The Washington Post dựa trên dữ liệu công khai của chính phủ liên bang từ năm 2018 đến 2025, hai nhà sản xuất lớn nhất là Eli Lilly và Novo Nordisk đã chi hơn 270 triệu USD để tiếp thị thuốc GLP-1. Khoản tiền này, gồm thù lao diễn thuyết, tư vấn cũng như chi phí ăn uống và đi lại, đã được gửi tới hơn 250.000 bác sĩ, y tá thực hành và trợ lý bác sĩ. Riêng trong năm 2025, có tới 140.000 người kê đơn nhận tiền từ các công ty này. Không nhóm thuốc kê đơn nào được quảng bá rầm rộ như vậy trong cùng giai đoạn.
Hoạt động này hoàn toàn hợp pháp và được công khai, song nhiều chuyên gia cảnh báo nó tạo ra xung đột lợi ích nghiêm trọng. Nghiên cứu nhiều thập kỷ qua cho thấy mối quan hệ tài chính giữa thầy thuốc và hãng dược có liên hệ mật thiết với tỷ lệ kê đơn thuốc cao hơn.
Các hãng dược đã áp dụng bài bản chiến lược tiếp thị truyền thống: trả tiền cho các chuyên gia đầu ngành – những người ngồi trong hội đồng hiệp hội y khoa định hình phác đồ điều trị, đồng thời tài trợ các buổi diễn thuyết, gặp gỡ từ nhà hàng bít tết sang trọng đến bữa trưa văn phòng. Điển hình như bác sĩ Carlos Campos tại Texas, người nhận gần 1 triệu USD trong 7 năm qua để quảng bá thuốc. Hay bác sĩ Robert Busch tại New York đứng đầu danh sách nhận tiền với 1,2 triệu USD từ năm 2018 đến 2025.
Phía nhà sản xuất và các bác sĩ nhận tiền khẳng định mối liên kết này tuân thủ quy chuẩn đạo đức và pháp luật, giúp cập nhật khoa học và phổ biến kiến thức điều trị căn bệnh béo phì vốn bị xem nhẹ. Họ cho rằng các trao đổi dựa trên bằng chứng lâm sàng giúp bác sĩ vượt qua sự do dự khi kê đơn.
Ngược lại, nhiều nhà phê bình gióng lên hồi chuông cảnh báo. Bác sĩ Steven Brown tại Phoenix chỉ trích việc nhận thù lao và bữa ăn làm sai lệch quyết định chuyên môn. Giáo sư Adriane Fugh-Berman tại Đại học Georgetown nhận định các tài liệu thuyết trình né tránh rủi ro “chu kỳ cân nặng” (weight-cycling) – hiện tượng tăng cân trở lại khi ngừng thuốc khiến nguy cơ tim mạch gia tăng, trong khi tỷ lệ người dùng duy trì thuốc tại Mỹ chỉ đạt 60% trở xuống. Ngoài ra, thuốc còn mang cảnh báo “hộp đen” từ FDA về nguy cơ ung thư tuyến giáp và gây lo ngại mất cơ xương ở người cao tuổi. Giáo sư danh dự Robert Lustig tại Đại học California ở San Francisco cảnh báo việc lạm dụng thuốc khiến bệnh nhân quên đi việc điều chỉnh chế độ ăn uống, biến thuốc thành biện pháp “chữa cháy tạm thời”.
Cơn sốt GLP-1 đang đè nặng lên hệ thống y tế. Năm 2025, doanh thu bán hàng của Mounjaro và Zepbound đạt 63 tỷ USD, còn Ozempic và Wegovy đạt 59 tỷ USD. Gần 1/5 người trưởng thành tại Mỹ cho biết từng dùng thuốc này. Nhiều chương trình bảo hiểm tư nhân đang quá tải và phải hủy chi trả, trong khi chi phí liên bang dự kiến tăng vọt lên hàng tỷ USD khi Medicare bắt đầu chi trả cho thuốc giảm cân từ tháng 7. Việc nước Mỹ cho phép chi trả tiền trực tiếp cho bác sĩ khiến ranh giới giữa giáo dục y khoa và tiếp thị thương mại ngày càng trở nên mong manh.
Ban tập viên CaliToday
