Triều Tiên vừa đưa khu trục hạm Kang Kon trọng tải 5.000 tấn vào biên chế và tuyên bố chiến hạm này sẽ tham gia hệ thống đáp trả hạt nhân, đúng lúc Hoa Kỳ, Nam Hàn và Nhựt Bổn bắt đầu cuộc tập trận Freedom Edge. Bình Nhưỡng đồng thời tiếp tục thắt chặt mối quan hệ với Nga, khiến tình hình Đông Bắc Á vốn đã căng thẳng nay càng thêm nóng bỏng…
Bán đảo Triều Tiên đang bước vào một giai đoạn căng thẳng mới khi Bình Nhưỡng cùng lúc đẩy mạnh năng lực hải quân có khả năng mang võ khí nguyên tử, phản ứng gay gắt trước cuộc tập trận Freedom Edge của Hoa Kỳ, Nam Hàn và Nhựt Bổn, trong lúc quan hệ quân sự và kinh tế giữa Triều Tiên với Nga tiếp tục được củng cố bằng một công trình giao thông chiến lược mới. Chỉ trong hai ngày 7 và 8 tháng 9 năm 2026, ba diễn biến liên tiếp đã cho thấy Bình Nhưỡng muốn gởi đi một thông điệp khá rõ ràng: khả năng răn đe của Triều Tiên không còn chỉ dựa trên các hỏa tiễn đạn đạo đặt trên đất liền, mà đang được mở rộng xuống biển; đồng thời quốc gia này ngày càng dựa vào mối quan hệ với Moscow để mở rộng thêm không gian chiến lược.
Ngày 7 tháng 9, nhà lãnh đạo Kim Jong Un đích thân tham dự lễ biên chế chiếc khu trục hạm Kang Kon tại cảng Wonsan, miền đông Triều Tiên. Đây là chiếc khu trục hạm thứ hai thuộc lớp chiến hạm mới của Bình Nhưỡng, sau chiếc Choe Hyon được đưa vào hoạt động hồi tháng 6. Theo Yonhap và AP, Kang Kon có trọng tải khoảng 5.000 tấn và được phía Triều Tiên giới thiệu là một trong những chiến hạm tối tân nhứt của hải quân nước này. Kim Jong Un gọi đây về căn bản là một “khu trục hạm tấn công” và cho biết chiếc tàu sẽ trở thành một thành phần trong hệ thống đáp trả hạt nhân của quốc gia.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách Bình Nhưỡng mô tả nhiệm vụ của chiến hạm này. Theo hãng thông tấn Yonhap dẫn lại truyền thông nhà nước Triều Tiên, Kim Jong Un tuyên bố các khu trục hạm thế hệ mới phải có khả năng thực hiện một đòn đáp trả mạnh mẽ và được đưa vào hệ thống răn đe nguyên tử của quốc gia. Điều này cho thấy Triều Tiên đang tìm cách biến hải quân thành một bộ phận trực tiếp trong chiến lược nguyên tử, thay vì chỉ sử dụng lực lượng hải quân cho những nhiệm vụ phòng thủ duyên hải như trước kia.
AP cho biết cả hai khu trục hạm Choe Hyon và Kang Kon đều được Triều Tiên tuyên bố có khả năng mang nhiều loại võ khí thông thường cũng như võ khí có khả năng nguyên tử. Các chuyên viên cũng nhận định hai chiến hạm này nhiều phần có sự trợ giúp về kỹ thuật từ Nga. Hồi tháng 7, Bình Nhưỡng từng tuyên bố đã thử hỏa tiễn hành trình có khả năng mang đầu đạn nguyên tử từ Kang Kon. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa chuyện “có khả năng mang võ khí nguyên tử” với việc chiến hạm thực sự đã được trang bị đầu đạn nguyên tử trong hoạt động thường trực; những tin tức công khai hiện nay chưa đủ để xác nhận điều thứ hai.
Kim Jong Un cũng cho biết Triều Tiên đang chuẩn bị một bước tiến quan trọng khác trong việc phát triển hải quân và kết quả có thể được công bố trong khoảng tám tháng tới. Giới quan sát cho rằng dự án này có thể liên hệ tới tham vọng từ lâu của Bình Nhưỡng là phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng nguyên tử. Nếu thực sự đạt được tiến bộ trong lãnh vực này, Triều Tiên sẽ có thêm khả năng duy trì một lực lượng mang võ khí nguyên tử trên biển, đồng thời tạo ra một hình thức răn đe khó bị phát giác, theo dõi hoặc vô hiệu hóa hơn.
Động thái của Kim Jong Un diễn ra đúng lúc Hoa Kỳ, Nam Hàn và Nhựt Bổn bắt đầu cuộc tập trận Freedom Edge kéo dài năm ngày. Cuộc tập trận khai diễn ngày 7 tháng 9, với sự tham dự của lực lượng ba nước tại vùng biển và không phận quốc tế phía nam bán đảo Triều Tiên, cùng một số căn cứ và trung tâm chỉ huy tại Nhựt Bổn và Nam Hàn. Phía Nam Hàn và Hoa Kỳ cho biết cuộc tập trận nhằm gia tăng khả năng phối hợp để đối phó với những mối đe dọa nguyên tử và hỏa tiễn từ Triều Tiên.
Dĩ nhiên, Bình Nhưỡng nhìn sự việc theo một hướng hoàn toàn khác. Bộ trưởng Quốc phòng Triều Tiên Kim Song Gi ngày 7 tháng 9 lên tiếng chỉ trích Freedom Edge, cho rằng cuộc tập trận đang đẩy tình hình an ninh trên bán đảo và trong khu vực tới một mức độ nguy hiểm. Ông cảnh cáo rằng nếu Hoa Kỳ và các đồng minh tìm cách gây ra một cuộc đối đầu quân sự mới, Triều Tiên sẽ có những biện pháp đáp trả mạnh mẽ.
Sự đối đầu lần này đáng chú ý ở chỗ trước đó Washington đã có một số động thái được coi là nhằm làm giảm căng thẳng. Cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield giữa Hoa Kỳ và Nam Hàn hồi tháng 8 đã được rút ngắn sau khi Tổng thống Donald Trump yêu cầu giảm đáng kể quy mô. Tuy nhiên, Bình Nhưỡng không coi đây là một thay đổi căn bản trong chính sách của Washington. AP dẫn lại lời tuyên bố của Kim Yo Jong, em gái Kim Jong Un và là một viên chức cao cấp, rằng việc rút ngắn cuộc tập trận không làm thay đổi bản chất mà Bình Nhưỡng cho là “khiêu khích” của những hoạt động quân sự giữa Hoa Kỳ và Nam Hàn.
Trong lúc tình hình quân sự gia tăng căng thẳng, một diễn biến khác cũng đặc biệt đáng chú ý: ngày 7 tháng 9, Nga và Triều Tiên chính thức khánh thành cây cầu đường bộ đầu tiên nối hai nước qua sông Tumen. Cây cầu dài khoảng 1 cây số, nối khu vực Rason của Triều Tiên với Khasan của Nga. Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin và Thủ tướng Triều Tiên Pak Thae Song tham dự buổi lễ qua hình thức trực tuyến.
Theo phía Nga, cây cầu có khả năng cho khoảng 300 xe cộ qua lại mỗi ngày và trước mắt sẽ được dùng để chuyên chở hàng hóa. Nga cho biết tới cuối năm nay, tuyến cầu có thể được mở rộng cho lưu thông hành khách. Công trình được đặt tên Yakov Novichenko, theo tên một quân nhân Liên Xô từng được phía Triều Tiên tôn vinh vì đã cứu mạng Kim Il Sung.
Về phương diện kinh tế, cây cầu tạo thêm một tuyến giao thông trực tiếp giữa hai nước, thay vì phải tùy thuộc phần lớn vào đường xe lửa. Nhưng xét về địa chính trị, ý nghĩa của công trình này lớn hơn nhiều. Reuters ghi nhận quan hệ giữa Moscow và Bình Nhưỡng đã gia tăng mạnh kể từ khi Nga mở cuộc chiến toàn diện tại Ukraine. Hai nước ngày càng hợp tác chặt chẽ hơn về quân sự, kinh tế và hậu cần. Một số chuyên viên cho rằng tuyến đường mới có thể giúp gia tăng đáng kể khả năng chuyên chở hàng hóa, nhân lực và nhiều loại vật tư giữa hai bên.
Giáo sư Lim Eul-chul thuộc Viện Nghiên cứu Viễn Đông của Đại học Kyungnam nhận định cây cầu có thể giúp Nga có thêm một tuyến vận chuyển trực tiếp, trong bối cảnh Moscow phải tiếp tục duy trì cuộc chiến kéo dài tại Ukraine. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy cây cầu này được xây dựng đặc biệt để phục vụ việc chuyên chở quân sự. Vì vậy, nếu khẳng định đây chắc chắn là một “hành lang quân sự” thì sẽ đi quá xa so với những gì đã được xác nhận. Điều có thể xác nhận là công trình này tạo thêm một tuyến hậu cần mới giữa hai quốc gia vốn đang ngày càng xích lại gần nhau.
Ba diễn biến — khu trục hạm Kang Kon, cuộc tập trận Freedom Edge và cây cầu Nga – Triều Tiên — xuất hiện gần như cùng một lúc đang tạo nên một bức tranh rất đáng chú ý. Một mặt, Bình Nhưỡng đang nâng cấp khả năng quân sự và mở rộng khái niệm răn đe nguyên tử từ đất liền xuống biển. Mặt khác, Hoa Kỳ, Nam Hàn và Nhựt Bổn tiếp tục gia tăng khả năng phối hợp quân sự. Trong khi đó, Nga và Triều Tiên lại đang xây dựng những nền tảng giao thông và hợp tác ngày càng chặt chẽ hơn.
Điều đáng lo nhứt không hẳn là một cuộc chiến sẽ xảy ra ngay tức khắc, mà là nguy cơ hình thành một vòng xoáy hành động rồi phản ứng. Mỗi khi Hoa Kỳ, Nam Hàn và Nhựt Bổn gia tăng tập trận, Bình Nhưỡng có thể đáp lại bằng hỏa tiễn hoặc những cuộc thử nghiệm võ khí mới. Khi Triều Tiên đưa thêm những chiến hạm có khả năng mang võ khí nguyên tử vào biên chế, các quốc gia chung quanh lại phải điều chỉnh kế hoạch phòng thủ. Và khi Moscow tiếp tục mở rộng hợp tác với Bình Nhưỡng, Triều Tiên sẽ có thêm nguồn hậu thuẫn chiến lược trong lúc vẫn bị quốc tế cô lập.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
