Calitoday News – Quan hệ thương mại giữa Mỹ và Canada đang bước vào một giai đoạn căng thẳng mới sau khi các cuộc đàm phán giữa Washington và Ottawa đổ vỡ. Hai nước liên tiếp áp dụng các biện pháp thuế quan trả đũa, khiến doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai bên biên giới đứng trước nguy cơ phải chịu giá cả cao hơn.
Mỹ áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng Canada
Bước ngoặt mới nhất xảy ra vào cuối tháng 8, khi các cuộc thương lượng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và chính phủ Thủ tướng Canada Mark Carney không đạt được thỏa thuận.
Sau khi đàm phán thất bại, Mỹ áp mức thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada thuộc một số nhóm sản phẩm. Đây là mức thuế rất cao và áp dụng đối với những mặt hàng nằm trong phạm vi chính sách mới của chính quyền Trump.
Một số sản phẩm chịu tác động gồm đồ uống có cồn, sản phẩm sữa, đồ nội thất, một số loại quần áo và nhiều mặt hàng sản xuất khác. Các mặt hàng thép và nhôm đã chịu những mức thuế riêng trước đó nên không nằm hoàn toàn trong cùng gói thuế mới.
Washington lập luận rằng chính sách này nhằm đáp trả những gì chính quyền Trump cho là các rào cản thương mại của Canada đối với hàng hóa và nông dân Mỹ.
Canada trả đũa theo nguyên tắc “đô-la đổi đô-la”
Ottawa không chấp nhận đứng yên trước các biện pháp của Washington.
Chính phủ Canada tuyên bố sẽ áp dụng các mức thuế trả đũa đối với hàng hóa Mỹ bắt đầu ngày 8/9/2026, với mục tiêu về cơ bản đáp trả tương xứng với những thiệt hại do các mức thuế mới của Mỹ gây ra.
Các mặt hàng Mỹ bị Canada nhắm tới rất đa dạng. Theo những thông tin mới nhất, mức thuế có thể dao động từ 15%, 25% đến 50%, tùy từng sản phẩm.
Trong số đó có những mặt hàng quen thuộc như phô mai Mỹ, mật ong, giấy nhôm và nhiều sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm và hàng công nghiệp khác. Chẳng hạn, một số loại phô mai Mỹ chịu thuế 25%, trong khi mật ong và giấy nhôm có thể chịu mức 50%.
Điều này có nghĩa là người tiêu dùng Canada có thể phải trả nhiều tiền hơn cho những sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ.
Vì sao hai nước lại đối đầu?
Mỹ và Canada vốn là hai đối tác thương mại quan trọng của nhau. Hai nền kinh tế có chuỗi cung ứng liên kết rất sâu, đặc biệt trong các ngành xe hơi, năng lượng, nông nghiệp, thép, nhôm và sản xuất công nghiệp.
Chính vì vậy, cuộc chiến thương mại hiện nay không đơn thuần là chuyện tăng thuế một vài mặt hàng.
Các doanh nghiệp ở hai bên biên giới phải đối mặt với chi phí nhập khẩu cao hơn, chuỗi cung ứng bị xáo trộn và nguy cơ giảm nhu cầu tiêu dùng.
Theo Oxford Economics, vòng leo thang mới có thể khiến GDP Canada thấp hơn khoảng 0,3 điểm phần trăm so với dự báo trước đó vào năm 2027, đồng thời đẩy giá tiêu dùng tăng thêm khoảng 0,3 điểm phần trăm.
Ngành xe hơi và sản xuất đặc biệt đáng lo
Ngành công nghiệp xe hơi là một trong những lĩnh vực có nguy cơ chịu tác động mạnh nhất.
Các nhà máy ở Mỹ và Canada phụ thuộc vào linh kiện được vận chuyển qua lại biên giới nhiều lần trước khi một chiếc xe hoàn chỉnh được sản xuất. Khi mỗi lần qua biên giới phải chịu thêm thuế, chi phí cuối cùng có thể tăng đáng kể.
Ngoài xe hơi, các ngành nhôm, thép, gỗ, giấy và sản xuất cũng đang chịu sức ép.
Financial Times đưa tin căng thẳng thương mại đã góp phần khiến nhiều doanh nghiệp Canada phải cắt giảm hoạt động, trong khi số việc làm mất đi trong tháng 8 lên tới khoảng 42.000.
Người tiêu dùng Mỹ cũng không đứng ngoài cuộc
Mặc dù chính quyền Washington lập luận rằng thuế quan nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế của Mỹ, các nhà kinh tế cảnh báo thuế nhập khẩu cuối cùng thường được phản ánh một phần vào giá bán.
Điều đó có nghĩa là người Mỹ cũng có thể phải trả nhiều tiền hơn cho các sản phẩm nhập khẩu từ Canada.
Canada là nguồn cung quan trọng đối với nhiều mặt hàng mà người Mỹ sử dụng hàng ngày. Một số sản phẩm như giấy, thực phẩm, gỗ và nguyên liệu công nghiệp có chuỗi cung ứng xuyên biên giới rất sâu.
Nếu thuế quan tiếp tục tăng, doanh nghiệp Mỹ có thể phải tìm nguồn cung thay thế hoặc chuyển phần chi phí sang người tiêu dùng.
Đàm phán hiện gần như đình trệ
Một trong những vấn đề đáng chú ý nhất là hiện tại chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy Washington và Ottawa sắp đạt được một thỏa thuận mới.
Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer từng đánh giá rằng tác động của cuộc tranh chấp đối với Canada có thể nghiêm trọng hơn đối với Mỹ và cho rằng hiện chưa có cuộc đàm phán thương mại nào đang diễn ra.
Trong khi đó, Thủ tướng Mark Carney yêu cầu Washington phải nghiêm túc hơn trong đàm phán. Ông chỉ trích những phát biểu mang tính công kích từ phía Mỹ và cho rằng hai bên cần quay trở lại bàn thương lượng một cách thực chất.
Căng thẳng thương mại lan sang quan hệ chính trị
Đáng chú ý, tranh chấp giữa Mỹ và Canada không còn giới hạn trong lĩnh vực kinh tế.
Quan hệ giữa hai chính phủ ngày càng căng thẳng bởi những vấn đề mang tính biểu tượng và chính trị. Một ví dụ là quyết định của Tổng thống Trump yêu cầu đổi tên Lake Ontario thành “Lake America” trên các hệ thống bản đồ của chính phủ Mỹ.
Google Maps và Apple Maps đã có những thay đổi đối với người dùng tại Mỹ, trong khi Canada vẫn sử dụng tên Lake Ontario.
Washington cũng mới đây đe dọa hạn chế hoạt động của hãng sản xuất máy bay Canada Bombardier tại thị trường Mỹ, khiến căng thẳng tiếp tục gia tăng.
Một cuộc chiến mà cả hai bên đều có thể chịu thiệt
Điều khiến cuộc đối đầu Mỹ–Canada trở nên đáng chú ý là hai nền kinh tế phụ thuộc lẫn nhau rất sâu sắc.
Canada là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, trong khi Mỹ là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Canada. Vì vậy, việc áp thuế qua lại có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng ở cả hai quốc gia.
Một số doanh nghiệp Canada đang chuyển sang sử dụng nguyên liệu trong nước hoặc tìm thị trường mới để giảm phụ thuộc vào Mỹ. Tâm lý “mua hàng Canada” cũng đang gia tăng, khi nhiều cửa hàng và người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm nội địa.
Trong ngắn hạn, cuộc chiến thương mại có thể tiếp tục gây áp lực lên giá cả và việc làm. Về dài hạn, nếu tranh chấp kéo dài, nó có khả năng làm thay đổi các chuỗi cung ứng Bắc Mỹ vốn đã được xây dựng qua nhiều thập niên.
Điểm đáng chú ý nhất hiện nay: Canada đã bắt đầu triển khai các biện pháp trả đũa từ ngày 8/9, trong khi các cuộc thương lượng Mỹ–Canada vẫn chưa có bước đột phá. Điều này khiến nguy cơ một vòng xoáy “Mỹ tăng thuế – Canada trả đũa – Mỹ tiếp tục đáp trả” trở thành mối lo lớn đối với cả hai nền kinh tế.
Calitoday tổng hợp
