Mỹ và Úc đang cấp tốc đẩy mạnh hợp tác quân sự, đồng thời đổ hàng trăm triệu Mỹ kim vào các quốc đảo ở Thái Bình Dương. Động thái này cho thấy Washington và Canberra đang ráo riết củng cố thế trận trước sức mạnh cùng ảnh hưởng ngày càng lan rộng của Bắc Kinh…
Ngày 2 và 3 tháng 9 năm 2026, Washington và Canberra đồng loạt đưa ra những tín hiệu mới về việc tăng cường hợp tác quốc phòng và hiện diện chiến lược tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Đằng sau những khoản viện trợ và các thỏa thuận quân sự là một thông điệp ngày càng rõ ràng: trước sự bành trướng ảnh hưởng của Trung Quốc, Mỹ cùng các đồng minh đang muốn dựng thêm một mạng lưới an ninh đủ mạnh để ngăn cán cân quyền lực trong khu vực tiếp tục nghiêng về phía Bắc Kinh.
Cụ thể theo Reuters ngày 3 tháng 9 năm 2026, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã gặp Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles tại Washington. Hai bên đồng ý thúc đẩy mạnh hơn những sáng kiến về bố trí lực lượng, hậu cần, huấn luyện và khả năng phối hợp tác chiến. Mỹ dự trù gia tăng sự hiện diện quân sự tại Úc, mặc dầu ông Marles chưa công bố cụ thể số quân Mỹ sẽ được tăng thêm bao nhiêu. Đây không phải là một động thái riêng rẽ, mà nằm trong khuôn khổ hợp tác quốc phòng lâu dài giữa hai đồng minh.
Đáng chú ý hơn, tại căn cứ hải quân HMAS Stirling ở miền Tây Úc, các tàu ngầm Mỹ lớp Virginia dự trù sẽ bắt đầu hiện diện luân phiên kể từ năm 2027. Đây là một phần quan trọng trong AUKUS – liên minh an ninh giữa Mỹ, Úc và Anh. Khi các tàu ngầm nguyên tử của Mỹ thường xuyên hiện diện tại Úc, khoảng cách chiến lược giữa lực lượng Mỹ với khu vực Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương sẽ được rút ngắn đáng kể.
Cùng thời điểm, Mỹ và Úc công bố tổng cộng khoảng 580 triệu Mỹ kim viện trợ cho các quốc đảo Thái Bình Dương. Trong đó, Mỹ đóng góp 150 triệu Mỹ kim, gồm khoảng 60 triệu Mỹ kim nhằm tăng cường an ninh năng lượng, kho dự trữ nhiên liệu và khả năng duy trì sự ổn định của hệ thống điện. Úc cam kết 600 triệu Úc kim, tương đương khoảng 430 triệu Mỹ kim, tập trung vào việc chống buôn lậu ma túy, tăng cường giám sát trên không, huấn luyện cảnh sát và lực lượng kiểm soát biên giới.
Thoạt nhìn, đây là những chương trình trợ giúp về kinh tế và an ninh. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, tiền viện trợ cũng đã trở thành một dụng cụ cạnh tranh địa chính trị. Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã từng bước mở rộng ảnh hưởng tại các quốc đảo Thái Bình Dương thông qua viện trợ, xây dựng cơ sở hạ tầng, những khoản tài trợ và hợp tác an ninh. Vì vậy, việc Mỹ và Úc trở lại mạnh mẽ hơn với khu vực này không chỉ nhằm giúp các quốc đảo giải quyết những vấn đề kinh tế – xã hội, mà còn là một cách để Washington và Canberra giành lại ảnh hưởng chiến lược.
Bức tranh này càng đáng chú ý khi Hội nghị Diễn đàn Các đảo Thái Bình Dương năm 2026 đang diễn ra tại Palau từ ngày 30 tháng 8 tới ngày 4 tháng 9. Palau là một trong số ít quốc đảo tại Thái Bình Dương vẫn duy trì quan hệ ngoại giao với Đài Loan, trong khi Bắc Kinh luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của Trung Quốc và chống lại mọi hình thức quốc tế hóa vấn đề này.
Ngày 3 tháng 9, Reuters đưa tin căng thẳng tại diễn đàn tiếp tục gia tăng sau khi Trung Quốc phóng một hỏa tiễn đạn đạo vào khu vực Thái Bình Dương. Tổng thống Palau Surangel Whipps Jr. chỉ trích Bắc Kinh và kêu gọi các quốc gia tham dự diễn đàn phải thể hiện một lập trường thống nhứt nhằm bảo vệ chủ quyền và đòi hỏi sự minh bạch. Bắc Kinh, trái lại, cáo buộc Palau đã “thổi phồng” sự việc.
Associated Press cũng cho biết các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương sau cùng chỉ bày tỏ “quan ngại” về vụ phóng hỏa tiễn của Trung Quốc, nhưng không đạt được sự đồng thuận để lên án Bắc Kinh. Sự chia rẽ này cho thấy Trung Quốc đã có một mức ảnh hưởng đáng kể tại khu vực, tới mức những quốc đảo nhỏ bé cũng phải cân nhắc hết sức kỹ lưỡng giữa quyền lợi kinh tế, quan hệ ngoại giao và vấn đề an ninh.
Đây chính là điều khiến Washington và Canberra ngày càng lo ngại. Nếu chỉ nhìn vào những hòn đảo nhỏ bé nằm rải rác giữa Thái Bình Dương, người ta có thể nghĩ rằng chúng chẳng có bao nhiêu ý nghĩa về mặt quân sự. Nhưng xét về địa chiến lược, những hòn đảo này nằm trên các tuyến hàng hải và không gian rộng lớn nối Đông Á với Úc và Mỹ. Quốc gia nào gây dựng được ảnh hưởng lâu dài tại đây sẽ có thêm lợi thế về hậu cần, tình báo, ngoại giao và khả năng điều động lực lượng.
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã sử dụng sức mạnh kinh tế để mở rộng ảnh hưởng ra bên ngoài. Những dự án cảng biển, đường sá, viễn thông, viện trợ và hợp tác an ninh giúp Bắc Kinh dựng nên một mạng lưới quan hệ ngày càng rộng lớn. Đối với Mỹ và các đồng minh, vấn đề giờ đây không còn đơn thuần là Trung Quốc phát triển kinh tế, mà là sức mạnh kinh tế ấy đang được chuyển hóa thành ảnh hưởng chiến lược và quân sự.
Từ Thái Bình Dương, câu chuyện còn nối sang Biển Đông, Đài Loan và chuỗi liên minh ngày càng chặt chẽ giữa Mỹ, Úc, Nhật Bản và Philippines. Việt Nam, mặc dầu không phải là thành viên của những liên minh quân sự này, cũng đang nằm ngay giữa khu vực cạnh tranh chiến lược ấy. Khi các cường quốc tiếp tục gia tăng sự hiện diện, Biển Đông chắc chắn sẽ vẫn là một trong những điểm nóng hết sức nhạy cảm.
Trung Quốc luôn khẳng định rằng các hoạt động của mình nhằm bảo vệ chủ quyền và quyền lợi quốc gia. Nhưng đối với nhiều quốc gia trong khu vực, đặc biệt là những nước đang có tranh chấp lãnh thổ và hàng hải với Bắc Kinh, sự gia tăng sức mạnh quân sự cùng phạm vi hoạt động ngày càng rộng của Trung Quốc lại tạo ra một cảm giác bất an. Chính khoảng cách giữa cách Bắc Kinh nhìn nhận những hành động của mình và cách các nước láng giềng cảm nhận về những hành động đó đang khiến môi trường an ninh tại châu Á ngày càng căng thẳng.
Vì vậy, những động thái mới của Mỹ và Úc có thể được xem như một lời đáp trả. Washington không muốn để khoảng trống quyền lực xuất hiện tại Thái Bình Dương, còn Canberra hiểu rằng nếu Trung Quốc tiếp tục mở rộng ảnh hưởng mà không gặp một sự quân bình tương xứng, môi trường an ninh ngay sát nước Úc sẽ thay đổi một cách căn bản.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
