WASHINGTON (Calitoday News) — Một lãnh đạo hàng đầu của Đảng Dân chủ tại Hạ viện cáo buộc Bộ Quốc phòng Mỹ (Pentagon) đang tìm cách tiếp cận và chuyển hướng hàng tỷ USD đã được Quốc hội cấp cho Viện Y tế Quốc gia (NIH) sang các mục đích liên quan đến quốc phòng.
Dân biểu Rosa DeLauro, thành viên Dân chủ hàng đầu của Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện, cho biết Bộ Quốc phòng và NIH đã ký một thỏa thuận liên cơ quan có thể cho phép Pentagon tiếp cận khoản tiền mà Quốc hội đã dành cho hoạt động nghiên cứu bệnh truyền nhiễm của NIH.
Thông tin này làm dấy lên tranh cãi mới tại Quốc hội về quyền kiểm soát ngân sách của cơ quan lập pháp và việc chính quyền Trump sử dụng những khoản tiền mà Quốc hội đã phân bổ cho các mục đích cụ thể.
Pentagon có thể tiếp cận tiền dành cho nghiên cứu y tế
Theo DeLauro, thỏa thuận giữa Bộ Quốc phòng và NIH có khả năng mở đường để hàng tỷ USD từ nguồn ngân sách nghiên cứu bệnh truyền nhiễm của NIH được sử dụng cho các mục tiêu của Pentagon.
Bà cho rằng đây là vấn đề nghiêm trọng vì Quốc hội đã quyết định phân bổ số tiền này cho các hoạt động nghiên cứu y tế, chứ không phải cho các chương trình quốc phòng.
Thông tin được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách tăng mạnh ngân sách quốc phòng.
Theo các nghị sĩ Dân chủ, ngân sách quốc phòng được đề xuất cho năm tài khóa 2027 có thể vượt 1.000 tỷ USD, trong khi nhiều chương trình trong nước, bao gồm nghiên cứu y tế, đang chịu áp lực cắt giảm.
Tranh chấp về quyền quyết định tiền thuế
Trọng tâm của cuộc tranh luận không chỉ nằm ở số tiền mà còn liên quan đến quyền lực của Quốc hội đối với ngân sách liên bang.
Theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội có quyền phân bổ ngân sách cho các cơ quan và chương trình liên bang.
DeLauro cho rằng chính quyền không thể tùy ý thay đổi mục đích sử dụng tiền mà Quốc hội đã chỉ định.
Bà cảnh báo rằng nếu một cơ quan hành pháp có thể lấy tiền đã được Quốc hội dành cho nghiên cứu y tế rồi chuyển sang quốc phòng, điều này có thể tạo ra một tiền lệ lớn về quyền kiểm soát ngân sách.
NIH đang đứng trước áp lực ngân sách
NIH là cơ quan liên bang chủ chốt của Mỹ về nghiên cứu y sinh và sức khỏe cộng đồng.
Cơ quan này tài trợ cho các nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm, ung thư, bệnh tim, thần kinh và nhiều lĩnh vực y khoa khác.
Trong những đề xuất ngân sách gần đây của chính quyền Trump, NIH nằm trong số các cơ quan phải đối mặt với việc cắt giảm đáng kể.
Đề xuất ngân sách năm 2027 của chính quyền Trump từng bao gồm kế hoạch giảm mạnh chi tiêu ngoài quốc phòng, trong đó có khoản cắt giảm hàng tỷ USD đối với NIH.
Trong khi đó, ngân sách Pentagon được đề xuất tăng lên mức kỷ lục.
Pentagon đang cần thêm tiền cho quốc phòng
Tranh cãi mới diễn ra trong lúc nhu cầu ngân sách quốc phòng của chính quyền Trump tăng mạnh.
Theo các tài liệu ngân sách được công bố trong năm nay, chính quyền đã đề xuất khoảng 1,5 nghìn tỷ USD cho quốc phòng trong năm tài khóa 2027, bao gồm các khoản đầu tư lớn cho vũ khí, đóng tàu, hệ thống phòng thủ hỏa tiễn, trí tuệ nhân tạo và việc bổ sung kho vũ khí.
Ngoài ra, cuộc xung đột với Iran cũng làm gia tăng nhu cầu tài chính của quân đội.
Các nghị sĩ Dân chủ trước đó đã chỉ trích yêu cầu bổ sung hàng chục tỷ USD cho hoạt động quân sự và cảnh báo rằng chi phí chiến tranh có thể tiếp tục tăng.
Dân chủ cáo buộc chính quyền “lấy tiền” từ các chương trình trong nước
DeLauro và các nghị sĩ Dân chủ cho rằng vấn đề NIH là một phần của xu hướng rộng hơn: tăng mạnh chi tiêu quốc phòng trong khi cắt giảm các chương trình dân sự.
Theo Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện của phe Dân chủ, dự luật quốc phòng năm 2027 do Cộng hòa thúc đẩy có tổng ngân sách Pentagon hơn 1.000 tỷ USD, tăng khoảng 234 tỷ USD so với năm trước.
Trong khi đó, phe Cộng hòa đề xuất cắt gần 13 tỷ USD từ một số chương trình trong nước.
Dân chủ cho rằng cách tiếp cận này có thể khiến các chương trình nghiên cứu, y tế và hỗ trợ người dân phải hy sinh để dành thêm tiền cho quốc phòng.
Nhưng mục tiêu của chính quyền là tăng khả năng sẵn sàng quân sự
Phía ủng hộ tăng ngân sách quốc phòng lập luận rằng Mỹ đang phải đối mặt với nhiều thách thức an ninh cùng lúc.
Ngoài cuộc chiến với Iran, Washington còn phải đối phó với cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc, Nga và những mối đe dọa mới về công nghệ.
Chính quyền Trump cho rằng việc tăng ngân sách quốc phòng là cần thiết để hiện đại hóa quân đội, bổ sung kho vũ khí và tăng khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Vì vậy, tranh luận về NIH và Pentagon không chỉ là câu chuyện về một khoản tiền cụ thể mà còn phản ánh cuộc đấu tranh lớn hơn về ưu tiên ngân sách của chính phủ liên bang.
Quốc hội có thể tiếp tục điều tra
Với tư cách thành viên hàng đầu của Ủy ban Phân bổ Ngân sách, DeLauro có thể sử dụng quyền giám sát của Quốc hội để yêu cầu thêm thông tin về thỏa thuận giữa Pentagon và NIH.
Các nghị sĩ có thể yêu cầu chính quyền giải thích:
- Khoản tiền nào của NIH có thể được Pentagon tiếp cận?
- Quốc hội ban đầu đã phân bổ số tiền đó cho mục đích gì?
- Pentagon dự định sử dụng tiền vào chương trình nào?
- Việc chuyển hoặc sử dụng tiền có phù hợp với luật ngân sách hay không?
- NIH có thực sự mất quyền kiểm soát số tiền này hay chỉ cho phép Pentagon phối hợp sử dụng?
Những câu hỏi này sẽ quyết định liệu đây chỉ là một thỏa thuận hợp tác giữa hai cơ quan hay thực sự là một nỗ lực chuyển hướng ngân sách mà Quốc hội không cho phép.
Bối cảnh tranh cãi về ngân sách thời Trump
Đây không phải lần đầu chính quyền Trump đối mặt với sự phản đối của Dân chủ về cách sử dụng ngân sách liên bang.
Trong năm 2026, phe Dân chủ nhiều lần chỉ trích kế hoạch tăng mạnh ngân sách quốc phòng trong khi giảm chi tiêu cho các chương trình dân sự.
Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện của phe Dân chủ cho biết ngân sách Pentagon được đề xuất cho năm 2027 sẽ là mức cao nhất trong lịch sử, trong khi các chương trình trong nước phải đối mặt với cắt giảm.
Cuộc tranh luận mới về NIH vì thế có thể trở thành một mặt trận khác trong cuộc chiến giữa Quốc hội và chính quyền về câu hỏi: Ai có quyền quyết định tiền thuế của người dân Mỹ được sử dụng vào đâu?
Chưa có kết luận Pentagon vi phạm luật
Điều cần lưu ý là thông tin hiện nay chủ yếu dựa trên tuyên bố của Dân biểu Rosa DeLauro và các nguồn tin về thỏa thuận liên cơ quan.
Chưa có thông tin cho thấy tòa án đã kết luận Pentagon vi phạm pháp luật.
Cũng chưa có bằng chứng cho thấy toàn bộ số tiền của NIH đã thực sự được chuyển sang ngân sách quốc phòng.
Do đó, vấn đề quan trọng trong thời gian tới sẽ là nội dung chính xác của thỏa thuận giữa Pentagon và NIH, cũng như liệu thỏa thuận này có cho phép Bộ Quốc phòng sử dụng tiền theo một mục đích khác với mục đích mà Quốc hội đã phê chuẩn hay không.
Nếu cáo buộc của Dân chủ được xác nhận, vụ việc có thể mở ra một cuộc tranh luận lớn về quyền kiểm soát ngân sách của Quốc hội, quyền hành pháp và tương lai của ngân sách nghiên cứu y tế tại Mỹ.
Calitoday tổng hợp
