Calitoday News – Một máy bay vận tải của Không quân Mỹ đang trên đường từ New Zealand tới Nam Cực đã phải quay đầu trở lại Christchurch sau khi nhà chức trách New Zealand phát cảnh báo về một hoạt động không gian được đánh giá là có thể gây nguy hiểm cho máy bay.
Sự việc xảy ra trong bối cảnh Nga thông báo với cơ quan hàng không New Zealand về một vụ phóng tên lửa được lên kế hoạch, khiến New Zealand thiết lập một khu vực nguy hiểm và phát thông báo hàng không cho các phi công.
Điều đáng chú ý là chiếc máy bay Mỹ không bị Nga bắn tên lửa hay bị tấn công. Nó quay đầu sau khi nhận được cảnh báo về nguy cơ liên quan đến vụ phóng.
Chiếc C-17 đang trên đường tới Nam Cực
Chiếc máy bay được xác định là C-17 Globemaster III, thuộc Không quân Mỹ và mang dấu hiệu chuyến bay ICE28.
Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay, C-17 rời sân bay Christchurch khoảng 9 giờ sáng giờ địa phương ngày 18/8, hướng thẳng về phía Nam, dự kiến tới khu vực Nam Cực.
Khoảng 2 tiếng rưỡi sau, máy bay quay đầu và hạ cánh trở lại Christchurch.
Chuyến bay này nằm trong chương trình Winter Fly-in (WINFLY) thường niên của Mỹ, thời điểm các chuyến bay tới Nam Cực được nối lại sau mùa đông để vận chuyển nhân viên, thiết bị và vật tư tới các cơ sở nghiên cứu của Mỹ và New Zealand trước mùa nghiên cứu Nam Cực.
Nga đã cảnh báo điều gì?
Theo Cơ quan Hàng không Dân dụng New Zealand (CAA), cơ quan này nhận được thông báo từ State Air Traffic Management Corporation của Nga về hoạt động không gian có khả năng gây nguy hiểm.
Sau đó, New Zealand phát hành một NOTAM (Notice to Airmen) nhằm cảnh báo các phi công về nguy cơ.
Trong thông báo cập nhật ngày 19/8, CAA cho biết phía Nga đã thông báo về một vụ phóng tên lửa được lên kế hoạch và nguy cơ liên quan đối với không phận quốc tế nằm trong vùng thông tin bay (FIR) trên đại dương của New Zealand.
Vùng FIR này trải rộng khoảng 30 triệu km², bao phủ một khu vực khổng lồ trên Thái Bình Dương và Nam Thái Bình Dương.
Đây có phải Nga đe dọa bắn máy bay Mỹ?
Không có bằng chứng hiện tại cho thấy Nga nhắm chiếc C-17 của Mỹ để tấn công.
Đây là điểm cần phân biệt rõ.
Một vụ phóng tên lửa hoặc hoạt động không gian có thể tạo ra vùng nguy hiểm đối với máy bay dân sự và quân sự nếu đường bay của máy bay đi qua khu vực có khả năng xuất hiện tên lửa, mảnh vỡ hoặc các vật thể liên quan.
CAA New Zealand nói họ thiết lập một khu vực nguy hiểm và phát NOTAM để cảnh báo các hãng hàng không và phi công.
Tuy nhiên, cơ quan này cũng nhấn mạnh rằng NOTAM không cấm máy bay bay qua khu vực. Các hãng hàng không và phi công tự quyết định có tiếp tục chuyến bay hay thay đổi đường bay dựa trên thông tin nguy hiểm được cung cấp.
Trong trường hợp này, chiếc C-17 của Mỹ đã lựa chọn quay đầu.
Tại sao một vụ phóng tên lửa lại ảnh hưởng tới chuyến bay Nam Cực?
Các chuyến bay tới Nam Cực có một đặc điểm rất khác so với các đường bay thông thường.
Khu vực phía Nam New Zealand và Nam Đại Dương có những vùng không phận rất rộng, trong đó có những khu vực nằm trên vùng biển quốc tế.
Nếu một vụ phóng tên lửa diễn ra trong hoặc gần đường bay, nhà chức trách phải cảnh báo phi công để họ có thể tránh khu vực nguy hiểm.
Đặc biệt, một chuyến bay tới Nam Cực thường không có nhiều lựa chọn về đường bay thay thế như các chuyến bay giữa những thành phố lớn.
Do đó, khi xuất hiện một cảnh báo về hoạt động tên lửa, việc quay đầu có thể là lựa chọn an toàn nhất.
C-17 đóng vai trò gì tại Nam Cực?
C-17 Globemaster III là một trong những máy bay vận tải quân sự chủ lực của Mỹ.
Tại Nam Cực, máy bay này được sử dụng để hỗ trợ Chương trình Nam Cực của Mỹ, vận chuyển người, thực phẩm, nhiên liệu, thiết bị nghiên cứu và các loại vật tư cần thiết tới các căn cứ nghiên cứu.
Một trong những điểm đến quan trọng là McMurdo Station, cơ sở nghiên cứu lớn nhất của Mỹ tại Nam Cực.
Chuyến bay từ Christchurch tới McMurdo là một mắt xích quan trọng trong hệ thống hậu cần phục vụ các hoạt động nghiên cứu khoa học tại Nam Cực.
Vì vậy, việc một chuyến C-17 phải quay đầu có thể gây chậm trễ cho hoạt động vận chuyển, dù hiện chưa có thông tin cho thấy sự cố đã gây gián đoạn nghiêm trọng chương trình Nam Cực của Mỹ.
New Zealand chỉ có quyền kiểm soát hạn chế
Một yếu tố khiến vụ việc trở nên phức tạp là phần lớn vùng FIR mà New Zealand quản lý nằm trên vùng biển quốc tế.
CAA cho biết họ chịu trách nhiệm quản lý máy bay trong khu vực ở một số độ cao nhất định, nhưng không có toàn quyền kiểm soát mọi hoạt động diễn ra trong không phận rộng lớn đó.
Điều này có nghĩa là New Zealand có thể cảnh báo các máy bay về một vụ phóng tên lửa hoặc nguy cơ không gian, nhưng không nhất thiết có quyền ngăn chặn hoạt động đó.
CAA cho biết họ đã cung cấp thông tin để các nhà khai thác máy bay tự đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định.
Bộ Ngoại giao New Zealand muốn Nga giải thích thêm
Vụ việc cũng khiến chính phủ New Zealand quan tâm.
Ngoại trưởng Winston Peters đã yêu cầu Nga cung cấp thêm thông tin về cảnh báo phóng tên lửa khiến chuyến bay của Không quân Mỹ phải quay đầu.
Điều này cho thấy Wellington muốn hiểu rõ hơn về bản chất của hoạt động tên lửa và mức độ nguy hiểm thực tế đối với hàng không trong khu vực.
Đây là vấn đề nhạy cảm bởi New Zealand nằm gần các tuyến đường tới Nam Cực và đóng vai trò là một trung tâm hậu cần quan trọng cho các chương trình nghiên cứu tại lục địa này.
Vì sao sự việc gây chú ý?
Điều khiến vụ việc thu hút sự chú ý không chỉ là việc một máy bay quân sự Mỹ phải quay đầu, mà còn là nguồn gốc của cảnh báo.
Thông tin về hoạt động tên lửa đến từ cơ quan quản lý không lưu của Nga.
Điều đó có nghĩa là Moscow đã thông báo trước về hoạt động có khả năng ảnh hưởng tới không phận quốc tế, và New Zealand sau đó chuyển thông tin thành cảnh báo cho các phi công.
Ở một khía cạnh khác, việc máy bay Mỹ lập tức quay đầu cũng cho thấy quân đội Mỹ đang rất thận trọng đối với những nguy cơ không xác định trên các tuyến bay xa xôi.
Không nên hiểu đây là một cuộc đối đầu quân sự Mỹ-Nga
Hiện chưa có thông tin cho thấy chiếc C-17 bị Nga khóa mục tiêu, truy đuổi hoặc phóng tên lửa nhằm vào.
Cũng chưa có bằng chứng cho thấy vụ việc là một hành động quân sự trực tiếp nhằm vào Mỹ.
Vấn đề hiện tại chủ yếu là an toàn hàng không liên quan đến một vụ phóng tên lửa được Nga thông báo trước.
Tuy nhiên, việc một máy bay quân sự Mỹ phải thay đổi hành trình vì hoạt động tên lửa của Nga chắc chắn sẽ được Washington và các đồng minh theo dõi sát, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ-Nga vẫn căng thẳng.
Một sự cố nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn
Về mặt thực tế, đây có thể chỉ là một chuyến bay bị trì hoãn.
Nhưng sự kiện cho thấy những hoạt động tên lửa và không gian ngày nay có thể ảnh hưởng đến hàng không dân sự, quân sự và các chương trình khoa học ở những khu vực cách xa nơi phóng hàng ngàn kilomet.
Đối với Mỹ, chuyến bay C-17 phải quay đầu đồng nghĩa với việc hoạt động hậu cần tới Nam Cực bị gián đoạn tạm thời.
Đối với New Zealand, sự việc đặt ra câu hỏi về cách xử lý những hoạt động quân sự hoặc không gian của các nước khác trong vùng FIR rộng lớn mà nước này chịu trách nhiệm quản lý.
Còn đối với Nga, việc thông báo trước về vụ phóng cho thấy Moscow hiểu rằng hoạt động này có thể tạo ra nguy cơ đối với hàng không quốc tế.
Điều cần nhớ
Chiếc C-17 của Không quân Mỹ không bị Nga tấn công.
Máy bay quay đầu sau khi New Zealand phát cảnh báo về một vụ phóng tên lửa được Nga thông báo trước, với nguy cơ tiềm tàng đối với không phận quốc tế.
Dù vậy, việc một máy bay quân sự Mỹ đang trên đường tới Nam Cực phải hủy hành trình vì cảnh báo liên quan đến tên lửa Nga là một sự kiện hiếm gặp và cho thấy hoạt động quân sự và không gian của các cường quốc đang có thể tác động trực tiếp đến những tuyến hàng không ở những khu vực xa xôi nhất thế giới.
Calitoday tổng hợp
