LAS VEGAS (AP) — Hành khách đi máy bay đều biết rằng có thể chuyến bay sẽ bị hoãn khi dự báo thời tiết có giông bão, tuyết rơi dày hoặc gió mạnh. Những điềm báo này ít rõ ràng hơn vào một ngày hè nóng bức với bầu trời trong xanh.
Tuy nhiên, nhiệt độ cực cao cũng làm gián đoạn các chuyến bay và kế hoạch du lịch . Vào những ngày nóng nhất, không khí loãng hơn có thể khiến máy bay khó cất cánh an toàn. Các hãng hàng không có thể phải giảm tải bằng cách giảm số lượng hành khách hoặc hàng hóa, hoặc mang ít nhiên liệu hơn.
Vấn đề này khá phổ biến tại các sân bay ở vùng khí hậu sa mạc trên khắp thế giới, từ vùng Tây Nam Hoa Kỳ đến Trung Đông. Nhưng ngay cả những đợt nắng nóng không quá khắc nghiệt cũng có thể tạo ra những thách thức tương tự tại các sân bay ở độ cao lớn hơn hoặc đường băng ngắn hơn. Các nhà nghiên cứu cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra có thể khiến những sự cố như vậy trở nên phổ biến hơn.
Trong bối cảnh các đợt nắng nóng gay gắt hoành hành ở nhiều khu vực của Hoa Kỳ và châu Âu mùa hè này, Las Vegas đã minh họa rõ ràng tác động của nhiệt độ cực đoan đến việc đi lại bằng đường hàng không. Hãng hàng không American Airlines đã bồi thường cho những khách hàng tự nguyện nhường chỗ trên chuyến bay ngày 24 tháng 7 từ Sân bay Quốc tế Harry Reid sau khi nhiệt độ lên tới 114 độ Fahrenheit (47 độ Celsius).
Hãng hàng không này cho biết việc giảm trọng lượng máy bay là thông lệ tiêu chuẩn trong ngành tại các điểm đến có thời tiết nóng khi điều kiện yêu cầu để đảm bảo cất cánh an toàn. Lời giải thích nằm ở các nguyên lý vật lý.
Không khí nóng loãng hơn không khí lạnh, khiến cho cánh máy bay khó tạo ra lực nâng và động cơ phản lực khó tạo ra lực đẩy cần thiết để cất cánh, theo lời giải thích của Ross Aimer, một cựu cơ trưởng của United Airlines và Giám đốc điều hành của Aero Consulting Experts.
“Có cả cơ sở khoa học đằng sau tất cả những điều này,” Aimer nói. “Bạn không thể phủ nhận khoa học về chuyến bay và những điều kiện cần thiết để một chiếc máy bay hoạt động.”
Máy bay gặp khó khăn khi bay trong không khí nóng và loãng.
Aimer ví tác động của nhiệt độ cao lên hiệu suất máy bay giống như các vận động viên thi đấu ở độ cao lớn. Trong World Cup năm nay , các đội nước ngoài thi đấu tại Thành phố Mexico — nằm ở độ cao hơn 2.225 mét so với mực nước biển — phải đối mặt với không khí loãng hơn , khiến các cầu thủ nhanh mệt mỏi hơn.
“Cũng giống như con người, động cơ phản lực cần rất nhiều không khí mát và đậm đặc để hoạt động tốt,” Aimer nói.
Trước mỗi chuyến cất cánh, phi công và các hãng hàng không xác định xem máy bay có thể cất cánh an toàn hay không bằng cách tính toán một số yếu tố quan trọng, bao gồm trọng lượng máy bay, độ cao của sân bay và nhiệt độ bên ngoài, theo lời Alan Price, một cựu cơ trưởng của hãng Delta Air Lines.
Máy bay ở độ cao lớn hơn thường hoạt động trong không khí loãng hơn, vì vậy nhiệt độ không cần phải tăng cao đến mức ảnh hưởng đến hiệu suất cất cánh. Ví dụ, Denver nằm ở độ cao hơn 1.524 mét so với mực nước biển.
Chiều dài đường băng cũng rất quan trọng. Máy bay cần không gian để đạt đủ tốc độ cất cánh khi nhiệt độ tăng cao, và đường băng ngắn hơn sẽ làm giảm khoảng cách cần thiết, Price cho biết. Đó là một lý do tại sao các sân bay như LaGuardia của New York và Reagan National của Washington có nhiều khả năng phải đối mặt với các hạn chế cất cánh hoặc giới hạn trọng tải trong thời tiết rất nóng.
Nếu tính toán trước chuyến bay của phi công cho thấy máy bay không thể cất cánh an toàn theo kế hoạch, các hãng hàng không có thể lựa chọn giảm lượng hàng hóa, mang ít nhiên liệu hơn và dừng tiếp nhiên liệu muộn hơn, chờ nhiệt độ mát hơn hoặc yêu cầu hành khách tình nguyện chuyển sang chuyến bay khác.
Nhưng sẽ đến lúc việc giảm trọng lượng không còn đủ để đảm bảo cất cánh an toàn.
“Đến một lúc nào đó, những con số ấy không còn hợp lý nữa,” Aimer nói. “Bạn có thể lăn bánh trên đường băng dài bao nhiêu tùy thích, mà vẫn không thể cất cánh được.”
Tình trạng chậm trễ do thời tiết nắng nóng có thể trở nên phổ biến hơn.
Cục Hàng không Liên bang (FAA) không quy định nhiệt độ tối đa cụ thể nào cho việc cất cánh. Thay vào đó, FAA cho biết, giới hạn hoạt động thay đổi tùy thuộc vào loại và kiểu máy bay, trọng lượng của máy bay và độ cao của sân bay.
Một nghiên cứu năm 2017 của các nhà nghiên cứu từ Đại học Columbia, Viện Nghiên cứu Không gian Goddard của NASA và Viện Quản lý Hậu cần dự báo rằng một số sân bay có thể phải áp đặt hạn chế trọng tải đối với 10% đến 30% các chuyến bay khởi hành vào thời điểm nóng nhất trong ngày vào giữa thế kỷ này nếu lượng khí thải nhà kính tiếp tục tăng. Nghiên cứu đã xem xét 19 sân bay trên toàn thế giới và nhận thấy rằng các sân bay có đường băng ngắn, độ cao lớn và khí hậu nóng hơn sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất.
Một nghiên cứu gần đây hơn đã kết luận rằng các mô hình dự báo khí hậu hiện tại chỉ ra rằng máy bay cất cánh từ bốn sân bay châu Âu sẽ phải giảm trọng lượng tương đương với 10 hành khách mỗi chuyến bay vào năm 2065.
Mặc dù nhiệt độ trên 100 độ F (khoảng 38 độ C) là đặc điểm thường thấy ở vùng sa mạc, nhưng những ngày nắng nóng có thể ảnh hưởng đến các chuyến bay đang ngày càng phổ biến hơn ở cả Phoenix và Las Vegas.
Theo phân tích dữ liệu từ các trạm thời tiết của hãng tin AP, sân bay quốc tế Phoenix Sky Harbor trung bình có 43 ngày mỗi năm kể từ năm 2020 có nhiệt độ đạt ít nhất 110 độ F (43 độ C). Số ngày như vậy tăng dần trong vài thập kỷ trước khi tăng vọt vào những năm 2020, gấp hơn ba lần mức trung bình vào giữa thế kỷ trước.
Theo phân tích của AP, tại sân bay quốc tế Harry Reid ở Las Vegas, nhiệt độ đạt ngưỡng đó trung bình khoảng 18 ngày mỗi năm trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2025 — gấp hơn hai lần mức trung bình hàng năm trong những năm 1940 đến 1960.
Thập niên 2020 cũng chứng kiến thời tiết cực kỳ nóng tại Sân bay Quốc tế Palm Springs. Sân bay ở Nam California này đã ghi nhận mức trung bình hàng năm trong thập kỷ này là 55 ngày có nhiệt độ đạt 110 độ F (khoảng 43 độ C) — tăng 83% so với những năm 2000, khi trạm thời tiết tại đây bắt đầu ghi nhận dữ liệu.
An toàn là yếu tố quyết định khi nào các hãng hàng không giảm trọng lượng.
Các hãng hàng không đã phải đối phó với những vấn đề này trong nhiều năm. Trong đợt nắng nóng gay gắt hồi tháng 6 năm 2016, American Airlines đã hủy một số chuyến bay khứ hồi nội địa giữa Palm Springs, California và Phoenix. Năm sau đó , hãng hàng không này đã hủy hàng chục chuyến bay nội địa ở Arizona khi nhiệt độ ở Phoenix tăng lên gần 120 độ F (49 độ C).
Vào tháng 7 năm 2018, một số hãng hàng không đã chuyển hành khách tại Sân bay Quốc tế Denver sang các chuyến bay muộn hơn do nhiệt độ lên tới 98 độ F (37 độ C), theo báo cáo của KDVR-TV ở Denver .
Hãng hàng không Delta Air Lines cũng từng kêu gọi tình nguyện viên rời khỏi máy bay ở Las Vegas trong đợt cảnh báo nắng nóng gay gắt hồi tháng 7 năm 2023 do các hạn chế về trọng lượng liên quan đến nhiệt độ cực đoan. Chuyến bay đó cuối cùng đã bị hủy sau khi hành khách phải trải qua nhiều giờ trên máy bay dưới cái nóng.
Jennifer Brady, một nhà khoa học dữ liệu tại Climate Central, cho biết các sân bay đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, tức là hiện tượng các khu vực xây dựng trở nên nóng hơn so với môi trường xung quanh.
Với rất ít bóng mát hay không gian xanh, những mảng vỉa hè rộng lớn hấp thụ nhiệt và hoạt động liên tục từ máy bay, xe cộ trên mặt đất và hệ thống điều hòa không khí tạo ra nhiệt thải, “tất cả các yếu tố đều góp phần khiến nơi đây trở thành một trong những không gian nóng nhất trong thành phố”, Brady nói.
Theo AP
