Biển Đông tiếp tục dậy sóng khi Trung Quốc và Philippines xảy ra thêm một vụ va chạm tại khu vực Bãi Cỏ Mây. Trước diễn biến làm dấy lên mối lo tình hình có thể leo thang, phía Việt Nam đã chính thức lên tiếng, kêu gọi các bên giữ bình tĩnh, tôn trọng công pháp quốc tế và giải quyết mọi bất đồng bằng biện pháp hòa bình…
Ngày 23/7/2026, trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao CSVN tại Hà Nội, người phát ngôn của cơ quan này bà Phạm Thu Hằng đã lên tiếng về vụ va chạm mới giữa lực lượng Trung Quốc và Philippines tại Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) trên Biển Đông. Đây là một trong những điểm nóng kéo dài suốt nhiều năm qua, nơi thường xuyên xảy ra các vụ đối đầu giữa tàu hải cảnh Trung Quốc với tàu công vụ và các chuyến tiếp tế của Philippines.
Trả lời báo giới, bà Phạm Thu Hằng cho biết Việt Nam đề nghị các bên liên quan giữ kiềm chế, hành xử phù hợp với công pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của các quốc gia ven biển theo đúng quy định của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Đồng thời, phía Việt Nam cũng kêu gọi các bên thực hiện nghiêm túc Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), tạo điều kiện thuận lợi để sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), bảo đảm an toàn hàng hải, hàng không và giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực.
Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài ngày sau vụ va chạm giữa tàu Trung Quốc và Philippines trong lúc Manila tiến hành tiếp tế cho lực lượng đồn trú trên chiếc tàu BRP Sierra Madre mắc cạn tại Bãi Cỏ Mây. Sau vụ việc, hai bên tiếp tục đưa ra những lập luận hoàn toàn trái ngược. Bắc Kinh cho rằng tàu Philippines xâm nhập trái phép vào khu vực mà họ tuyên bố chủ quyền, trong khi Manila khẳng định toàn bộ hoạt động của mình diễn ra trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines theo quy định của UNCLOS 1982.
Trong nhiều năm qua, Bãi Cỏ Mây luôn là một trong những điểm căng thẳng nhất trên Biển Đông. Trung Quốc liên tục điều động lực lượng hải cảnh cùng dân quân biển nhằm ngăn chặn các chuyến tiếp tế của Philippines, trong khi Manila vẫn kiên quyết duy trì sự hiện diện tại khu vực. Những vụ va chạm, phun vòi rồng hay áp sát ở khoảng cách nguy hiểm đã nhiều lần khiến dư luận quốc tế lo ngại nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng ngoài ý muốn.
Lập trường được Bộ Ngoại giao CSVN công bố lần này không phải là điều mới, nhưng phản ánh sự nhất quán trong chính sách đối ngoại của Hà Nội đối với các tranh chấp trên Biển Đông. Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh ba nguyên tắc xuyên suốt là tôn trọng công pháp quốc tế, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và duy trì môi trường ổn định nhằm bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải trong khu vực.
Tuy nhiên, thực tế vẫn cho thấy một khoảng cách khá lớn giữa các tuyên bố ngoại giao và những gì đang diễn ra ngoài thực địa. Trong khi các bên liên tục kêu gọi giữ kiềm chế thì hoạt động điều động tàu công vụ, tuần tra và tăng cường hiện diện trên biển vẫn không hề giảm bớt. Điều đó khiến nguy cơ va chạm luôn thường trực và chỉ cần một tính toán sai lầm cũng có thể đẩy tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.
Một điểm đáng chú ý là Việt Nam không đứng hẳn về phía bên nào trong vụ việc giữa Trung Quốc và Philippines mà lựa chọn cách tiếp cận dựa trên các nguyên tắc của công pháp quốc tế. Đây là cách duy trì thế cân bằng trong quan hệ đối ngoại, đồng thời tái khẳng định lập trường nhất quán rằng mọi tranh chấp cần được giải quyết thông qua đối thoại và các cơ chế pháp lý quốc tế thay vì sử dụng sức mạnh.
Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định rằng những lời kêu gọi kiềm chế chỉ thực sự có ý nghĩa khi các bên sẵn sàng tuân thủ đầy đủ UNCLOS 1982 và thúc đẩy sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) với các điều khoản có tính ràng buộc rõ ràng. Nếu tiến trình đàm phán tiếp tục kéo dài trong lúc các hoạt động trên thực địa ngày càng gia tăng thì Biển Đông vẫn sẽ là một trong những khu vực tiềm ẩn nhiều rủi ro và bất ổn.
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng quyết liệt, mọi diễn biến trên Biển Đông không còn đơn thuần là câu chuyện giữa các quốc gia có yêu sách, mà đã trở thành vấn đề có ảnh hưởng đến an ninh và trật tự của cả khu vực.
NGƯỜI QUAN SÁT
