Bộ Công an CSVN đề nghị bổ sung thêm nhiều quy định liên quan đến các hành vi bị xem là xâm phạm an ninh quốc gia, cùng một số điều khoản mới trong lãnh vực kinh tế và xã hội. Nếu được thông qua, những thay đổi này sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến việc áp dụng luật pháp trong thời gian tới và có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với đời sống pháp lý của người dân…
Ngày 21 tháng 7 năm 2026, Bộ Công an CSVN công bố dự thảo Bộ luật Hình sự Việt Nam sửa đổi với nhiều đề nghị mới liên quan đến việc bổ sung các hành vi vào những điều khoản hiện hành. Theo dự trù, dự thảo này sẽ được đưa ra Quốc hội CSVN thảo luận tại kỳ họp bất thường vào tháng 8 năm 2026, trước khi được xem xét thông qua tại kỳ họp tháng 10 cùng năm. Đây được xem là một trong những lần điều chỉnh quan trọng của Bộ luật Hình sự nhằm đáp ứng những yêu cầu mới trong việc bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xã hội và đối phó với các loại tội phạm trong thời đại kỹ thuật số phát triển mạnh mẽ.
Điều khoản đang gây nhiều chú ý nhất là đề nghị sửa đổi Điều 117 của Bộ luật này. Theo nội dung dự thảo, Bộ Công an đề nghị bổ sung rõ các hành vi “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Đảng Cộng sản Việt Nam” vào cấu thành tội phạm của điều luật này.
Hiện nay, Điều 117 quy định về hành vi làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cơ quan soạn thảo cho rằng việc đưa thêm nội dung liên quan đến Đảng là nhằm bảo đảm sự thống nhất với Hiến pháp năm 2013, trong đó xác định Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội, đồng thời bảo vệ uy tín, danh dự của tổ chức này trước những hành vi bị cho là chống đối.
Cùng lúc với việc đề nghị sửa Điều 117, Bộ Công an cũng đưa ra đề xuất sửa đổi Điều 351 liên quan đến hành vi xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy và Quốc ca, bằng cách bổ sung thêm hành vi xúc phạm Đảng kỳ. Theo phần giải thích của cơ quan soạn thảo, việc bổ sung này nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để xử lý những hành vi xâm phạm các biểu tượng chính trị trong bối cảnh các vụ việc trên không gian mạng ngày càng gia tăng.
Nếu được chấp thuận, Điều 351 sẽ mở rộng phạm vi bảo vệ không chỉ đối với các biểu tượng quốc gia hiện có mà còn bao gồm cả Đảng kỳ. Đây là một điểm mới đang nhận được sự quan tâm bởi nó mở rộng thêm phạm vi điều chỉnh của luật hình sự đối với những hành vi liên quan đến biểu tượng chính trị.
Ngoài Điều 117 và Điều 351, dự thảo lần này còn đề nghị điều chỉnh nhiều quy định khác liên quan đến an ninh quốc gia và tội phạm công nghệ cao. Đáng chú ý, Bộ Công an đề nghị bổ sung vào Điều 110 về tội gián điệp các hành vi xâm nhập mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc hệ thống thiết bị điện tử của cơ quan, tổ chức và cá nhân nhằm phá hoại, chiếm đoạt hoặc thu thập dữ liệu phục vụ hoạt động bị cho là chống Nhà nước Việt Nam.
Theo cơ quan soạn thảo, đề nghị này xuất phát từ thực tế các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, phức tạp, đòi hỏi phải có những quy định phù hợp hơn để bảo vệ an ninh mạng và đáp ứng yêu cầu quản lý trong thời đại công nghệ.
Bên cạnh nhóm điều khoản liên quan đến an ninh quốc gia, dự thảo cũng mở rộng thêm nhiều quy định trong các lãnh vực kinh tế và xã hội. Bộ Công an CSVN đề nghị bổ sung hành vi mua bán tiền giả vào Điều 207; mua bán công cụ chuyển nhượng giả và giấy tờ có giá giả vào Điều 208; bổ sung hành vi môi giới mang thai hộ vào Điều 187.
Ngoài ra, dự thảo còn đề nghị xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, mua bán khí N2O cùng các chất gây nghiện hoặc gây nguy hại cho sức khỏe con người nếu sử dụng vào những mục đích trái pháp luật theo Điều 190 và Điều 191. Đồng thời, hành vi chiếm đất và hủy hoại đất cũng được đề nghị bổ sung vào Điều 228 nhằm tăng cường cơ sở pháp lý trong việc quản lý tài nguyên đất đai và xử lý những vi phạm phát sinh trong thực tế.
Theo Bộ Công an, những đề nghị sửa đổi lần này được xây dựng dựa trên việc tổng kết quá trình áp dụng Bộ luật Hình sự trong thực tiễn, đồng thời nhằm thực hiện một số cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia. Cơ quan soạn thảo cho rằng nhiều hành vi nguy hiểm mới, nhất là trên môi trường mạng và trong nền kinh tế số, hiện chưa được quy định đầy đủ, gây khó khăn cho việc phòng ngừa và xử lý.
Tuy nhiên, việc sửa đổi Bộ luật Hình sự luôn là vấn đề được quan tâm đặc biệt bởi đây là đạo luật có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của công dân. Những đề nghị lần này không chỉ liên quan đến việc quản lý xã hội mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về sự cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia và việc bảo đảm những quyền căn bản của người dân.
Đặc biệt, đề nghị bổ sung các hành vi liên quan đến “chống Đảng” và “xúc phạm Đảng kỳ” vào Điều 117 và Điều 351 đang tạo ra nhiều cuộc thảo luận về mặt pháp lý. Việc xem xét những quy định này dưới góc nhìn của quyền tự do ngôn luận và các cam kết quốc tế là điều cần thiết nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa luật pháp trong nước và những chuẩn mực chung của thế giới.
Việt Nam hiện là thành viên của Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR). Theo Điều 19 của công ước này, quyền tự do ngôn luận có thể bị giới hạn trong một số trường hợp cần thiết nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng hoặc quyền lợi hợp pháp của người khác. Tuy nhiên, những giới hạn đó cần phải được quy định rõ ràng, minh bạch và có tính cần thiết trong một xã hội dân chủ.
Một trong những vấn đề được nhiều nhà quan sát pháp lý quan tâm là việc sử dụng những khái niệm có tính định tính cao như “chống Đảng” hoặc “xúc phạm”. Nếu không có những tiêu chuẩn cụ thể về hành vi cấu thành tội phạm, ranh giới giữa hành vi vi phạm pháp luật và quyền bày tỏ quan điểm cá nhân có thể trở nên khó xác định. Việc xây dựng luật pháp không chỉ cần hướng tới khả năng xử lý vi phạm, mà còn phải bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch và tránh tạo ra những cách hiểu quá rộng trong quá trình áp dụng.
NGƯỜI QUAN SÁT
