Trong lúc Việt Nam đang đặt ra mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn mới, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương lần thứ ba khóa XIV đang nhận được nhiều sự chú ý. Ông nhấn mạnh rằng phát triển kinh tế không thể chỉ nhìn vào những con số tăng trưởng, mà phải đi cùng với công bằng xã hội, nâng cao đời sống người dân và không để những thành phần yếu thế bị bỏ lại phía sau…
Sáng ngày 20 tháng 7 năm 2026, tại Hà Nội (Việt Nam), Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV chính thức khai mạc dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Trong bài phát biểu khai mạc, ông Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới tư duy phát triển, trong đó mục tiêu tăng trưởng kinh tế cần gắn liền với phát triển bền vững, bảo đảm công bằng xã hội và cải thiện phẩm chất đời sống của người dân.
Ông cho rằng tăng trưởng kinh tế không thể trở thành nguyên nhân làm khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn hoặc khiến một bộ phận người dân bị đứng bên ngoài quá trình phát triển. Theo ông, mọi chính sách phát triển cần hướng đến mục tiêu để người dân được hưởng lợi từ thành quả kinh tế và có thêm cơ hội vươn lên trong xã hội.
Theo chương trình làm việc, Hội nghị Trung ương lần này tập trung thảo luận 13 nội dung quan trọng, nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cải thiện hiệu quả quản trị quốc gia và bảo vệ lợi ích đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề ra bốn bước chuyển mang tính chiến lược. Thứ nhất là nâng cao năng lực lãnh đạo và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Thứ hai là chuyển từ cách quản lý phân tán sang phương thức quản trị thống nhất đối với không gian phát triển và nguồn lực quốc gia. Thứ ba là xây dựng mô hình phát triển dựa trên năng suất lao động, tri thức, khoa học kỹ thuật, công nghệ và yếu tố con người. Thứ tư là chủ động phòng ngừa rủi ro, nâng cao khả năng thích ứng và bảo đảm an ninh quốc gia trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.
Đề cập đến vấn đề tinh gọn bộ máy, ông Tô Lâm cho rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là phải làm sao nâng cao hiệu quả hoạt động, phục vụ người dân tốt hơn. Ông yêu cầu việc đánh giá cán bộ cần dựa trên phẩm chất, khả năng chuyên môn, kết quả công việc thực tế và sự tín nhiệm của xã hội.
Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh rằng việc phân cấp, phân quyền cần đi kèm với nguồn lực, dữ liệu và cơ chế kiểm soát quyền lực phù hợp, nhằm bảo đảm bộ máy điều hành hoạt động thông suốt, tránh tình trạng giao quyền nhưng thiếu điều kiện thực hiện hoặc thiếu trách nhiệm kiểm tra.
Trong lãnh vực kinh tế, Tô Lâm cho rằng Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình phát triển dựa chủ yếu vào việc mở rộng nguồn lực đầu vào sang mô hình lấy năng suất, khoa học kỹ thuật, đổi mới sáng tạo và chất lượng nhân lực làm động lực chính.
Ông lưu ý rằng phát triển kinh tế không thể tách rời với sự phát triển về văn hóa, đạo đức và con người. Một quốc gia không thể chỉ giàu hơn về vật chất mà lại suy giảm các giá trị xã hội căn bản. Theo ông, thước đo cuối cùng của sự phát triển không chỉ nằm ở tổng sản phẩm quốc nội (GDP), mà còn phải được nhìn qua phẩm chất cuộc sống, cơ hội phát triển và mức độ hạnh phúc của người dân.
Về vấn đề phát triển bền vững, ông Tô Lâm nhấn mạnh cần thay đổi tư duy từ việc chỉ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa những nguy cơ trong các lãnh vực như môi trường, biến đổi khí hậu, an ninh dữ liệu và các công trình hạ tầng quan trọng.
Ông yêu cầu các dự án phát triển phải tính toán đầy đủ những tác động về môi trường, lợi ích lâu dài và trách nhiệm đối với các thế hệ mai sau. Đồng thời, ông khẳng định mọi quyết định quan trọng cần đặt lợi ích quốc gia và quyền lợi chính đáng của người dân làm trọng tâm.
Theo kế hoạch, Hội nghị Trung ương lần thứ ba khóa XIV sẽ tiếp tục làm việc đến ngày 24 tháng 7 năm 2026, trước khi thông qua các nghị quyết và định hướng lớn cho chặng đường phát triển tiếp theo.
Chủ trương “không để tăng trưởng làm gia tăng bất bình đẳng” thể hiện một quan điểm quản trị hướng đến yếu tố con người. Tuy nhiên, nhìn từ thực tế kinh tế học, đây là một bài toán rất khó, bởi tăng trưởng kinh tế và sự phân hóa xã hội thường có mối quan hệ phức tạp, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên tri thức và công nghệ.
Trong những giai đoạn đầu của quá trình phát triển, tăng trưởng thường đi kèm với sự chênh lệch ngày càng lớn giữa những nhóm có khả năng tiếp cận cơ hội mới và những người còn hạn chế về kỹ năng, giáo dục hoặc nguồn lực. Công nghệ và tri thức vốn không tự động được phân bổ đồng đều trong xã hội.
Nếu chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi lấy con người làm trung tâm mà không có những chính sách cụ thể để hỗ trợ người yếu thế, thị trường có thể tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa những người có lợi thế và những người bị bỏ lại phía sau.
Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là quá trình phát triển đô thị và điều chỉnh địa giới hành chính. Việc hình thành những trung tâm kinh tế mới có thể tạo ra động lực phát triển, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ bất động sản, giá đất tăng quá nhanh và gây áp lực lên đời sống của người dân.
Những cam kết về việc bảo đảm chỗ ở tốt hơn, ổn định cuộc sống cho người dân khi thực hiện các dự án phát triển sẽ khó đạt được nếu thiếu cơ chế giám sát minh bạch và kiểm soát hiệu quả những lợi ích không chính đáng.
Điểm mấu chốt của bài toán không nằm ở khẩu hiệu, mà nằm ở những công cụ thực hiện. Muốn tăng trưởng kinh tế đi đôi với công bằng xã hội, cần có những chính sách phân phối hợp lý, hệ thống an sinh xã hội đủ mạnh và cơ chế bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương.
Nếu bộ máy chỉ chú trọng đến tốc độ tăng trưởng và những con số kinh tế, nhưng thiếu những cơ chế bảo đảm quyền lợi xã hội, thì mục tiêu phát triển bao trùm sẽ vẫn là một thử thách lớn.
Một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ cần tăng trưởng nhanh, mà còn phải bảo đảm rằng thành quả phát triển được chia sẻ rộng rãi, để người dân ở mọi tầng lớp đều có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ tiến trình thay đổi của đất nước.
NGƯỜI QUAN SÁT
