Những đợt tấn công liên tiếp của Ukraine nhắm vào các cơ sở lọc dầu đang tạo ra sức ép ngày càng lớn đối với ngành năng lượng Nga. Việc Moscow phải tìm kiếm thêm nguồn xăng từ Ấn Độ được xem là một diễn biến hiếm thấy, cho thấy cuộc chiến Nga – Ukraine không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn đang tác động mạnh mẽ đến hệ thống năng lượng và thương mại toàn cầu…
Ngày 15/7/2026, hãng tin Reuters dẫn lời hai nguồn tin am hiểu tình hình cho biết một số tập đoàn năng lượng lớn của Nga đã chủ động liên hệ với các nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ để tìm mua thêm xăng, sau khi nhiều cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và hỏa tiễn của Ukraine gây thiệt hại đáng kể cho năng lực lọc dầu trong nước.
Đây được xem là một diễn biến bất thường trong quan hệ năng lượng giữa hai quốc gia. Nga vốn là một trong những nước xuất khẩu dầu thô và nhiên liệu lớn nhất thế giới, trong khi Ấn Độ trong nhiều năm qua lại nổi lên như một khách hàng quan trọng mua dầu thô của Moscow với mức giá thuận lợi.
Theo các nguồn tin được Reuters dẫn lại, ít nhất một chuyến hàng xăng từ Ấn Độ đã được chuyển đến Nga và có khả năng sẽ còn thêm những chuyến hàng khác trong thời gian tới. Điều đáng chú ý là thông tin này xuất hiện trong lúc khoảng 40% công suất lọc dầu của Nga được cho là khó có thể khôi phục trong vòng ít nhất hai tháng, ngay cả trong trường hợp không xảy ra thêm các cuộc tấn công mới.
Diễn biến này phản ánh một thay đổi quan trọng trong chiến lược của Ukraine. Thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu quân sự ở tiền tuyến, Kiev ngày càng mở rộng các cuộc tấn công vào những cơ sở kinh tế và hậu cần nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và hệ thống năng lượng.
Trong thời gian qua, Ukraine đã nhiều lần sử dụng phi cơ không người lái tầm xa để nhắm vào những mục tiêu này. Mục tiêu của các cuộc tấn công không chỉ nhằm gây thiệt hại về vật chất mà còn tạo áp lực lên khả năng cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga, hoạt động vận tải và nền kinh tế nói chung.
Các nguồn tin cho biết ba nhà máy lọc dầu thuộc sở hữu nhà nước của Ấn Độ đã nhận được đề nghị từ phía các doanh nghiệp Nga về khả năng cung cấp thêm xăng. Tuy nhiên, các công ty Ấn Độ cho biết họ không có nhiều sản lượng dư thừa để xuất khẩu vì phải ưu tiên nhu cầu tiêu thụ trong nước.
Điều này cho thấy dù Nga có nhu cầu tìm kiếm nguồn cung thay thế, việc nhanh chóng bù đắp lượng nhiên liệu thiếu hụt không phải là chuyện đơn giản. Thị trường năng lượng quốc tế vốn có nhiều giới hạn về sản lượng, vận chuyển và khả năng đáp ứng trong từng thời điểm.
Trước đó, Bộ trưởng Dầu mỏ và Khí đốt Tự nhiên Ấn Độ Hardeep Singh Puri từng tuyên bố các doanh nghiệp Ấn Độ không trực tiếp bán nhiên liệu cho Nga. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng không thể loại trừ khả năng các sản phẩm có nguồn gốc từ Ấn Độ được những thương nhân quốc tế mua lại rồi chuyển sang Nga qua các kênh trung gian.
Điều này phản ánh sự phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu, nơi một sản phẩm có thể đi qua nhiều khâu mua bán khác nhau trước khi đến tay người tiêu thụ cuối cùng.
Nếu những thông tin của Reuters tiếp tục được xác nhận bằng các chuyến hàng mới, đây sẽ là một nghịch lý đáng chú ý trong thương mại dầu khí thế giới. Trong nhiều năm qua, Nga bán dầu thô cho Ấn Độ, đặc biệt sau khi các quốc gia phương Tây áp đặt những biện pháp hạn chế thương mại đối với Moscow. Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ sau đó chế biến lượng dầu này thành xăng, dầu diesel và nhiều sản phẩm khác để cung cấp cho thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Nay, khi chính các nhà máy lọc dầu của Nga gặp khó khăn vì những cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, Moscow lại phải tìm mua những sản phẩm nhiên liệu đã qua chế biến từ một quốc gia từng chủ yếu mua dầu thô của mình.
Sự việc cho thấy cuộc chiến hiện nay không còn giới hạn trong phạm vi xe tăng, đại bác hay hỏa tiễn ngoài chiến trường. Năng lượng đã trở thành một mặt trận quan trọng. Một nhà máy lọc dầu bị tê liệt không chỉ ảnh hưởng đến nguồn nhiên liệu dân sự mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động quân sự, giao thông vận tải và chuỗi cung ứng công nghiệp.
Xét trên phương diện địa chính trị, Ấn Độ tiếp tục thể hiện chính sách cân bằng giữa các cường quốc. New Delhi vẫn duy trì quan hệ hợp tác lâu đời với Nga trong lĩnh vực năng lượng và quốc phòng, đồng thời phát triển quan hệ với Hoa Kỳ, Âu Châu và các đối tác trong nhóm Bộ Tứ.
Chính sách ngoại giao linh hoạt này giúp Ấn Độ vừa bảo vệ lợi ích kinh tế của mình, vừa giữ được vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng thế giới. Việc các doanh nghiệp Nga tìm đến thị trường Ấn Độ để tìm nguồn nhiên liệu cũng phần nào cho thấy vị thế đang lên của New Delhi trong nền kinh tế toàn cầu.
Đối với Nga, bài toán hiện nay không chỉ là sửa chữa những cơ sở lọc dầu bị hư hại mà còn phải duy trì nguồn cung nhiên liệu ổn định cho thị trường nội địa và các hoạt động quân sự. Nếu các cuộc tấn công của Ukraine tiếp tục kéo dài với cường độ tương tự, Moscow có thể phải điều chỉnh cách phân phối nhiên liệu, tăng nhập khẩu từ các đối tác hoặc ưu tiên nguồn cung cho những lĩnh vực quan trọng.
Về phía Ukraine, các cơ sở năng lượng nhiều khả năng vẫn sẽ là những mục tiêu được ưu tiên nhằm gây sức ép lên khả năng vận hành của nền kinh tế Nga. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài của chiến lược này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khả năng sửa chữa hạ tầng, năng lực phòng không của Nga và mức độ hỗ trợ quân sự mà Ukraine nhận được từ các đồng minh.
Nhìn rộng hơn, cuộc xung đột Nga – Ukraine đang tạo ra những thay đổi sâu rộng vượt xa phạm vi chiến trường. Các dòng chảy thương mại năng lượng, chuỗi cung ứng nhiên liệu và quan hệ kinh tế giữa các quốc gia đều đang chịu ảnh hưởng.
Việc một cường quốc xuất khẩu năng lượng như Nga phải tìm kiếm thêm nguồn xăng từ một quốc gia vốn lâu nay là khách hàng mua dầu của mình là dấu hiệu cho thấy chiến tranh có thể làm đảo lộn những mô hình thương mại từng được xem là ổn định.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
