CaliToday News – Một quyết định bất chấp lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đẩy mối quan hệ giữa Tòa Thánh Vatican và Hiệp hội Thánh Piô X (Society of Saint Pius X – SSPX) bước vào một giai đoạn căng thẳng mới. Việc tấn phong bốn Giám mục mà không có sự chuẩn thuận của Đức Giáo Hoàng đang làm dấy lên những quan ngại về nguy cơ rạn nứt sâu sắc trong lòng Giáo hội Công giáo…
Chỉ ít tuần sau khi đảm nhận cương vị Chủ chăn tối cao của Giáo hội Công giáo hoàn vũ, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã phải đối diện với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đầu tiên trong triều đại giáo hoàng của ngài. Bất chấp bức thư khẩn thiết được gửi đi vào phút chót, Hiệp hội Thánh Piô X vẫn quyết định cử hành lễ tấn phong bốn vị Giám mục mới vào sáng ngày 1 tháng 7 tại Chủng viện Écône, Thụy Sĩ, mà không có sự chuẩn thuận của Tòa Thánh. Theo Giáo luật Công giáo, đây là một hành vi bị xem là ly giáo, đánh dấu cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất giữa Vatican và SSPX kể từ biến cố năm 1988.
Ngày 29 tháng 6 năm 2026, nhân lễ kính hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã gửi thư trực tiếp đến Linh mục Davide Pagliarani, Bề trên Tổng quyền của SSPX. Trong thư, ngài tha thiết kêu gọi tổ chức này từ bỏ kế hoạch tấn phong các Giám mục. Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh rằng việc tự ý truyền chức Giám mục mà không có sắc lệnh của ngài sẽ là một “hành động ly giáo”, có nguy cơ “xé rách tấm áo liền mạch của Chúa Kitô”, hình ảnh tượng trưng cho sự hiệp nhất của Giáo hội Công giáo trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, vào sáng ngày 1 tháng 7, tại thị trấn Écône thuộc bang Valais của Thụy Sĩ, trước sự hiện diện của hàng chục ngàn tín hữu đến từ nhiều quốc gia, SSPX vẫn tiến hành nghi thức tấn phong bốn vị Giám mục mới. Thánh lễ kéo dài hơn năm giờ đồng hồ và được truyền trực tiếp bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau. Bốn vị được tấn phong gồm Pascal Schreiber, Michael Goldade, Michel Poinsinet de Sivry và Marc Hanappier. Nghi thức do Đức Giám mục Alfonso de Galarreta chủ sự với sự tham dự của Đức Giám mục Bernard Fellay.
Ngay trong ngày 2 tháng 7, Bộ Giáo lý Đức tin của Tòa Thánh ban hành sắc lệnh xác định hành động nói trên là một hành vi ly giáo theo Giáo luật và tuyên bố những người trực tiếp tham gia việc tấn phong phải chịu vạ tuyệt thông tiền kết (latae sententiae), tức hình phạt phát sinh ngay từ chính hành vi vi phạm mà không cần phải có một bản án riêng. Vatican khẳng định việc làm của SSPX là sự đoạn tuyệt với mối hiệp thông của Giáo hội, đồng thời cảnh báo các tín hữu về những hậu quả theo Giáo luật nếu cố tình gắn bó với tổ chức này.
Cuộc đối đầu lần này không phải là một biến cố bất ngờ. Hiệp hội Thánh Piô X được cố Tổng Giám mục Marcel Lefebvre thành lập vào năm 1970 nhằm phản đối những cải tổ được đưa ra sau Công đồng Vatican II diễn ra trong giai đoạn từ năm 1962 đến năm 1965. Tổ chức này phản đối việc cử hành Thánh lễ bằng ngôn ngữ bản địa thay cho tiếng Latinh, phản đối các cuộc đối thoại liên tôn cũng như nhiều thay đổi khác mà Vatican cho là cần thiết để Giáo hội thích ứng với thế giới hiện đại. SSPX luôn chủ trương duy trì nghi thức phụng vụ truyền thống và cách giải thích nghiêm ngặt đối với giáo lý Công giáo.
Mâu thuẫn giữa hai bên từng bùng nổ vào năm 1988 khi Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre tự ý tấn phong bốn Giám mục mà không có phép của Đức Giáo Hoàng John Paul II. Khi ấy, Vatican tuyên bố hành động này là ly giáo và áp dụng hình phạt tuyệt thông đối với những người liên hệ. Về sau, Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã bãi bỏ hình phạt đối với các vị Giám mục với hy vọng hàn gắn mối quan hệ, trong khi Đức Giáo Hoàng Francis cũng có một số nhượng bộ về mục vụ, chẳng hạn cho phép các Linh mục SSPX ban Bí tích Hòa giải trong một số hoàn cảnh nhất định. Tuy nhiên, những bất đồng về thần học giữa hai bên chưa bao giờ được giải quyết dứt điểm.
Theo nhận định của nhiều học giả chuyên nghiên cứu về Giáo hội, quyết định của Đức Giáo Hoàng Leo XIV lần này cho thấy ngài đặt việc bảo vệ sự hiệp nhất của Giáo hội lên hàng đầu. Mặc dù nhiều lần bày tỏ thiện chí đối thoại, nhưng khi SSPX vẫn tiếp tục tiến hành việc truyền chức trái phép, Vatican đã lựa chọn áp dụng các biện pháp nghiêm khắc theo Giáo luật để khẳng định rằng quyền bổ nhiệm và chuẩn thuận các Giám mục thuộc về Đức Giáo Hoàng theo truyền thống lâu đời của Giáo hội Công giáo.
Về phần mình, SSPX khẳng định họ không tự xem mình là một tổ chức ly giáo và cho rằng việc truyền chức Giám mục là điều cần thiết để bảo đảm sự tiếp nối của hàng giáo phẩm theo quan điểm truyền thống. Ban lãnh đạo SSPX tuyên bố họ vẫn mong muốn đạt được sự hòa giải với Vatican, nhưng không chấp nhận những cải tổ mà họ cho rằng đã làm thay đổi căn tính của Giáo hội sau Công đồng Vatican II.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp
