Bị Bắc Kinh áp đặt lệnh trừng phạt, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro lập tức đáp trả bằng những tuyên bố cứng rắn hiếm thấy. Khi cả Manila lẫn Bắc Kinh đều không có dấu hiệu nhượng bộ, Biển Đông tiếp tục trở thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất trên thế giới…
Ngày 12 tháng 6 năm 2026, đúng vào dịp Philippines kỷ niệm 128 năm Quốc khánh, căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh bất ngờ leo thang thêm một nấc mới khi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines, ông Gilberto Teodoro, tuyên bố sẽ tiếp tục bảo vệ đất nước trước những hành động mà ông gọi là “tà ác” của Trung Quốc, bất chấp việc Bắc Kinh vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt nhắm vào ông cùng những người liên hệ.
Lời tuyên bố cứng rắn của người đứng đầu Bộ Quốc phòng Philippines được đưa ra chỉ một ngày sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc loan báo quyết định trừng phạt ông Gilberto Teodoro, với cáo buộc rằng ông đã “liên tục phổ biến những phát biểu sai sự thật liên quan đến Trung Quốc”, gây phương hại đến quyền lợi của Bắc Kinh cũng như quan hệ giữa hai quốc gia.
“Đó chính là cách họ đối xử với những người phơi bày sự thật và vạch trần những lời dối trá của họ. Tôi sẽ tiếp tục làm bổn phận của mình và bảo vệ đất nước trước những điều tà ác mà họ đang gây ra tại đây cũng như trên vùng biển của chúng ta”, ông Gilberto Teodoro tuyên bố ngày 12 tháng 6.
Phản ứng quyết liệt của vị Bộ trưởng Quốc phòng Philippines ngay lập tức thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế, bởi đây là lần đầu tiên một Bộ trưởng Quốc phòng đương nhiệm của Philippines bị Trung Quốc áp dụng các biện pháp trừng phạt cá nhân.
Theo Reuters, lệnh trừng phạt của Bắc Kinh không chỉ áp dụng đối với ông Teodoro mà còn mở rộng sang những người thân cận với ông. Tuy nhiên, phía Trung Quốc không công bố chi tiết nội dung các biện pháp hạn chế được áp dụng. Nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ cho biết quyết định này được đưa ra nhằm đáp trả những phát biểu mà họ cho là “vô căn cứ” của giới chức Philippines liên quan đến vấn đề Biển Đông.
Đáp lại, Bộ Ngoại giao Philippines gọi động thái của Bắc Kinh là “một hành động thiếu thiện chí”, đồng thời cảnh báo rằng quyết định này chỉ làm cho mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa hai nước trở nên phức tạp hơn.
Cuộc đối đầu mới nhất phản ánh bầu không khí ngày càng ngột ngạt trong quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng. Kể từ khi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. lên cầm quyền vào năm 2022, Manila đã thay đổi đáng kể đường lối đối ngoại, từ chính sách mềm mỏng dưới thời cựu Tổng thống Rodrigo Duterte sang lập trường cứng rắn hơn trước các hoạt động của Trung Quốc trên Biển Đông.
Dưới thời ông Marcos Jr., Philippines đã mở rộng quyền sử dụng căn cứ quân sự cho Hoa Kỳ thông qua Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường, gọi tắt là EDCA, nâng tổng số địa điểm mà quân đội Hoa Kỳ được quyền tiếp cận lên chín căn cứ. Washington và Manila cũng liên tục tổ chức các cuộc thao dượt quân sự Balikatan với quy mô ngày càng lớn.
Riêng cuộc thao dượt Balikatan năm 2025 đã huy động hơn 16.000 quân nhân của Hoa Kỳ, Philippines, Úc và một số quốc gia đồng minh khác, trở thành cuộc tập trận lớn nhất trong lịch sử liên minh quân sự Mỹ – Philippines.
Trong khi đó, tranh chấp trên Biển Đông tiếp tục nóng lên. Theo lực lượng Tuần duyên Philippines, chỉ riêng trong năm 2025 đã xảy ra hàng chục vụ đụng độ, truy đuổi và đối đầu giữa tàu của hai nước tại khu vực Bãi Cỏ Mây, bãi cạn Scarborough cùng một số thực thể khác trên Biển Đông.
Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông thông qua cái gọi là “đường chín đoạn”, bất chấp phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực tại La Haye năm 2016, vốn bác bỏ cơ sở pháp lý của yêu sách này. Philippines luôn viện dẫn phán quyết năm 2016 như một căn cứ pháp lý quan trọng trong các tranh chấp với Bắc Kinh.
Việc Trung Quốc sử dụng biện pháp trừng phạt đối với giới chức ngoại quốc không phải là chuyện chưa từng xảy ra. Năm 2020, Bắc Kinh từng áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông Marco Rubio, khi đó là Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ và hiện là Ngoại trưởng, vì những chỉ trích liên quan đến vấn đề nhân quyền tại Tân Cương và Hồng Kông.
Tuy nhiên, điều nghịch lý là sau đó Bắc Kinh vẫn phải duy trì các kênh ngoại giao với Washington và thậm chí còn cho phép ông Rubio tham dự hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ – Trung Quốc diễn ra hồi tháng trước.
Tương tự, vào năm 2021, Trung Quốc cũng từng trừng phạt năm dân biểu của Liên hiệp Âu Châu liên quan đến những chỉ trích về Tân Cương. Nhưng đến năm 2025, Bắc Kinh lại hủy bỏ các biện pháp này nhằm cải thiện quan hệ với Âu Châu trong bối cảnh cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ ngày càng căng thẳng.
Chính vì vậy, nhiều chuyên gia nhận định rằng những lệnh trừng phạt mang tính biểu tượng như trường hợp của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines chủ yếu mang ý nghĩa chính trị hơn là tạo ra những tác động thực tế.
Điều khiến giới quan sát đặc biệt chú ý là Manila hoàn toàn không có dấu hiệu lùi bước. Trái lại, những tuyên bố cứng rắn của ông Gilberto Teodoro cho thấy chính quyền của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. ngày càng sẵn sàng đối đầu với sức ép từ Bắc Kinh.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc dường như cũng không muốn nhượng bộ trong vấn đề Biển Đông, nơi được xem là tuyến hàng hải chiến lược với khoảng 3.400 tỷ Mỹ kim hàng hóa lưu chuyển mỗi năm, theo số liệu của Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD).
Bởi vậy, cuộc khẩu chiến giữa Bắc Kinh và Manila không đơn thuần chỉ là cuộc đối đầu giữa hai viên chức hay giữa hai chính phủ. Đằng sau những lời tuyên bố đầy giận dữ ấy là cuộc cạnh tranh địa chính trị rộng lớn hơn giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, trong đó Philippines đang nổi lên như một mắt xích chiến lược quan trọng trong nỗ lực ngăn chặn ảnh hưởng của Bắc Kinh tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp: Reuters, AP,…
