Luật lệ tại California đã quy định từ lâu việc đếm phiếu rất kỹ lưỡng
*. Số cử tri quá lớn tại tiểu bang đông dân nhất trên toàn quốc
*. Đa số cử tri bỏ phiếu bằng thư nghiêng về phe Dân Chủ nên dễ dẫn đến những thuyết âm mưu
Đề tài gian lận bầu cử từ trước tới nay chưa hề được xem là một chuyện thời sự quan trọng đáng tranh cãi bởi lẽ đơn giản là nó chưa bao giờ, cũng như không thể nào thay đổi kết quả từ cả trăm năm qua kể từ khi những cuộc bầu cử phổ thông được thực hiện. Cơ chế kiểm soát rất kỹ lưỡng, nghiêm ngặt và rất công bằng (với những ủy ban và phòng kiểm phiếu bao giờ cũng có sự có mặt của đại diện 2 chính đảng lớn cùng với nhân viên phụ trách) để phát hiện kịp thời mọi sự bất thường, cộng với lối xử phạt rất nặng nề cho những ai dám vi phạm luật bầu cử nên đã khiến cho mọi người dân cũng như các ứng cử viên đều tôn trọng tuyệt đối kết quả sau cùng.
Nhưng kể từ khi Donald Trump xuất hiện trên chính trường trong cuộc bầu cử năm 2016 thì những cáo giác bầu cử gian lận mới được tung ra và bắt đầu được nhiều người chú ý đến, không phải vì tầm mức nghiêm trọng của vấn đề mà chính là vì sự phi lý đến gần như nực cười của nó. Tuy Trump đã thắng cử trên bà Hillary Clinton về số phiếu cử-tri-đoàn, nhưng lại thua đối thủ khoảng gần 3 triệu phiếu phổ thông, khiến đương sự không có cái hào quang là người được đa số cử tri ủng hộ.
Thay vì cảm tạ cử tri và vui mừng với chiến thắng lớn đến khá bất ngờ, Trump lại còn giở giọng khoe khoang xạo láo rằng ông ta đáng lẽ ra phải thắng trên cả phiếu cử tri phổ thông nếu như không có gian lận bầu cử từ phía đối thủ. Vì thế nên sau khi nhậm chức, Trump đã ký sắc lệnh vào tháng 5/2017 lập ra một ủy ban điều tra bầu cử gian lận mà nhiều chuyên gia đã cảnh báo rằng đó chỉ là một âm mưu nhằm áp đặt nhiều biện pháp mới để giới hạn quyền đi bầu của nhiều cử tri không thuận lợi cho phe Cộng Hòa. Ủy Ban Điều Tra này dĩ nhiên chẳng tìm ra được mảy may bằng chứng cụ thể nào nên chỉ vài tháng sau đó, đến tháng 1/2018, Trump phải ký sắc lệnh giải thể ủy ban này trước khi nó đưa ra được bản báo cáo đúc kết.
Chiêu trò tung tin dối trá cáo buộc gian lận bầu cử này được Trump cổ võ mạnh mẽ hơn nữa vào năm 2020 khi chuẩn bị cho cuộc tái tranh cử vào cuối năm khi cơn đại dịch COVID-19 đang hoành hành và nhiều tiểu bang (Dân Chủ cũng như Cộng Hòa) đều phải nghĩ đến những phương cách thay đổi thể thức bỏ phiếu sao cho thích hợp với tình hình an ninh mới về mặt y tế nghiêm trọng. Và nó càng được đẩy mạnh lên cao điểm sau khi Trump bị thảm bại dưới tay của ông Joe Biden cho dù Trump và đồng bọn thi nhau tìm đủ cách để mong đảo ngược kết quả bầu cử.
Những mưu toan thúc ép các viên chức tiểu bang tìm ra 12,000 lá phiếu ma, hoặc lập ra các danh sách cử-tri-đoàn mới tại những tiểu bang Trump thua cuộc, những cáo giác và thưa kiện tại tòa án từ địa phương tới tiểu bang và liên bang (với 62 trong số 63 đơn kiện đều thất bại) và những áp lực lên các phụ tá thân cận như PTT Mike Pence và Tổng Trưởng Tư Pháp William Barr để không công nhận sự thắng cử của đối thủ Joe Biden đều thất bại, kể cả cuộc kích động đám đông đổ về thủ đô gây biến loạn khi tấn công vào tòa nhà Quốc hội liên bang đều không thay đổi sự thật và sự công nhận của mọi người rằng cuộc bầu cử năm 2020 chẳng có gì là gian lận cả.
Thậm chí, những cá nhân hay cơ quan truyền thông góp phần trong những chiến dịch tuyên truyền dối trá này cũng đều phải trả giá rất đắt cho uy tín và sự nghiệp chuyên môn của mình. Đài Fox News đã phải chịu bồi thường cho công ty đếm phiếu Dominion đến gần 790 triệu Mỹ kim, tay cựu thị trưởng New York nổi tiếng một thời là Rudolph Giuliani đã phải bị tòa kết án bồi thường gần 150 triệu Mỹ kim cho 2 phụ nữ da đen là nhân viên thùng phiếu, tay khoa trưởng Đại học Luật khoa Chapman ở California là John Eastman cũng bị trừng phạt và bị tước bằng hành nghề luật sư chỉ vì tội chuyên tung tin dối trá về bầu cử gian lận.
Thế nhưng, đúng như câu tục ngữ của người mình là “Giang san dễ đổi, bản tính khó dời”, cái thói quen ăn tục nói phét và chuyên tung tin xạo láo thường xuyên của Trump không thể nào bỏ được cho dù đang nắm rất nhiều uy quyền từ hơn một năm qua kể từ khi khống chế được gần như toàn bộ các dân biểu và nghị sĩ của phe Cộng Hòa, cũng như là được thêm sự tiếp tay hỗ trợ đáng kể (nhưng rất đáng phỉ nhổ) từ phía 6 tay thẩm phán phe Cộng Hòa tại Tối Cao Pháp Viện liên bang hiện nay.
Vì thế nên trong ngày thứ Năm vừa qua, Trump cũng tung tin xạo láo khi cáo giác chuyện gian lận bầu cử tại California khi trả lời các phóng viên và ký giả có mặt trong Phòng Bầu Dục ở Tòa Bạch Ốc: “Các bạn đang thấy điều đó đang diễn ra tại California, bọn họ đang gian lận chuyện bầu cử.”
Lần này, Trump còn “nổ bạo” hơn nữa để lấy điểm với đám dân cuồng Trump khi hăm he rằng ông sẽ ra lệnh cho Bộ Tư Pháp mở cuộc điều tra về việc vì sao California lại chậm trễ trong việc đếm phiếu như vậy. Trump cũng bắn tiếng thổi phồng những tin đồn kiểu thuyết âm mưu để cho rằng California kéo dài cuộc đếm phiếu vì tìm cách gian lận để cho hai ứng viên Cộng Hòa mà ông ủng hộ là Steve Hilton (cho ghế thống đốc California) và Spencer Spratt (cho ghế Thị trưởng Los Angeles) không được về đầu để tiến vào vòng chung kết vào tháng 11 sắp tới.
Dĩ nhiên, nhiều kẻ “cầm chuông”, trong số đó cũng có nhiều người gốc Việt từ lâu luôn tin tưởng vào giáo chủ, đã lập tức nhao nhao lên trong các lời góp ý và tranh luận trên nhiều diễn đàn khác nhau để thi nhau phụ họa vào những lời cáo giác rất hàm hồ và mang tính chụp mũ này. Thậm chí ngay cả một số người làm trong ngành truyền thông cũng không chịu tìm hiểu kỹ lưỡng để ‘fact-check’ (kiểm tra sự thật) để vạch ra những sai trái này và giúp cho độc giả và khán thính giả khắp nơi được hiểu cho đầy đủ. Đó là trường hợp của ông Hoàng Trọng Thụy, một nhân vật không bị mang tiếng là cuồng Trump, nhưng trong 1 talkshow mới đây, đã lên tiếng phụ họa “ồ, à, vậy hả, thế cơ à, tại sao các phiếu đếm trễ lại là từ phe Dân Chủ, hết sức vô lý như vậy v.v.”
Thực chất của vấn đề rất đơn giản: chỉ vì Trump kém hiểu biết hoặc thiếu kiến thức (nói nôm na là dốt), không hiểu rõ luật lệ hiện hành nên mới vu cáo không bằng không chứng như vậy, vì ngay cả các chuyên gia kiểm soát và đếm phiếu bầu cử của phe Cộng Hòa cũng không hề lên tiếng than phiền gì về chuyện đếm phiếu kéo dài khá lâu này (chứ không hề có tình trạng đếm phiếu chậm trễ).
Người ta thường bảo là những con số không hề biết nói dối. Đây là những con số cụ thể và những sự kiện xác thực để giúp mọi người hiểu rõ hơn:
1.- Tính đến chiều thứ Năm khi Trump chụp mũ chuyện gian lận, kết qua cho biết S. Hilton về đầu với khoảng 1,455,000 phiếu (27.4%), X. Becerra về nhì với 1,365,000 phiếu (25.7%) và T. Steyer về hạng ba với 1,058,000 phiếu (19.9%). Từ người thứ tư trở xuống thì khá thấp không đáng kể. Nhưng con số quan trọng nhất mà nhiều người không để ý đến là nó chỉ phản ảnh khoảng 58% số phiếu đã được đếm, tức là còn khoảng 3,925,000 phiếu chưa được đếm.
Đây chính là lý do vì sao mà hãng AP, cơ quan thông tấn lâu đời nổi tiếng nhất trên thế giới nhưng đồng thời cũng là cơ quan bán chính thức xác nhận kết quả bầu cử rất đứng đắn tại Hoa Kỳ từ trước tới nay, cho biết là họ vẫn chưa thể tuyên bố thẩm định kết quả chung cuộc.
Mà thật ra điều này cũng đã xảy ra từ lâu rồi tại tiểu bang này, chứ không phải đợi đến hôm nay mới có chuyện đếm phiếu kéo dài trễ đến như vậy. Tuy California được tiếng là 1 tiểu bang thuộc phe Dân Chủ với số cử tri lớn gấp đôi số cử tri theo phe Cộng Hòa, nhưng trong cùng tiểu bang cũng có nhiều đơn vị bầu cử cho các chức vụ dân biểu liên bang và tiểu bang cũng rất khít khao ngang ngửa chỉ hơn nhau có vài chục hay vài trăm lá phiếu, nên việc xác định người thắng cử sau cùng nhiều khi phải kéo dài cho đến khi cuộc đếm phiếu kết thúc. Trong năm 2024, cuộc tranh cử giữa Derek Trần (Dân Chủ) và dân biểu đương nhiệm Michelle Steel (Cộng Hòa) rơi vào trường hợp này với kết quả sau cùng phải qua một tháng sau mới đếm hết cho thấy Derek Trần, lúc ban đầu thua đối thủ gần 10,000 phiếu, nhưng leo dần mỗi ngày để rồi sau cùng vượt hơn đối thủ khoảng 600 phiếu.
2.- Luật lệ hiện hành tại California đã có từ lâu và gần như quy định rằng cuộc đếm phiếu sẽ phải mất nhiều thời gian, bởi vì nó nhằm mục đích tôn trọng kết quả chính xác, cho dù có thể dễ dẫn đến những cáo giác dối trá về gian lận bầu cử.
Thứ nhất, nó quy định mọi cử tri trên toàn tiểu bang (có tổng cộng 23 triệu cử tri) đều được tự động gửi tới nhà lá phiếu (trong khi tại nhiều tiểu bang khác, cử tri phải xin xỏ, làm thủ tục rắc rối mới mong được lá phiếu gửi về nhà).
Và việc cử tri gửi phiếu bầu trở lại văn phòng bầu cử tại California cũng khá dễ dàng hơn cho cử tri so với các tiểu bang khác. Tất cả phiếu gửi bằng thư đều được xem là hợp lệ để đếm nếu như nó có đóng dấu của Bưu Điện trong ngày bầu cử, và sau đó được đưa đến phòng đếm phiếu trong vòng 7 ngày sau đó.
Trong đêm bầu cử, việc đếm phiếu sẽ diễn ra theo trình tự đầu tiên là các phiếu do cử tri đi bầu sớm trong nhiều ngày trước đó (bởi vì đã được kiểm tra lý lịch kỹ lưỡng rồi), sau đó là số phiếu của những người đi bầu trong ngày thứ Ba bầu cử. (Do đó, trong đêm bầu cử số tổng kết này được biết khá sớm, nhưng cũng chỉ là một phần mà thôi). Và sau cùng là số phiếu bầu qua thư và những lá phiếu đến chậm trong những ngày sau đó dù đã có đóng dấu hợp lệ của Bưu Điện. Nếu như cuộc bầu cử rất khít khao ngang ngửa, và số phiếu gửi đến chậm lên khá cao, đương nhiên thủ tục đếm phiếu sẽ phải mất thời gian hơn.
3.- Thủ tục đếm phiếu gửi đến chậm khá nhiêu khê để bảo đảm tính chính xác
Đầu tiên là phải kiểm tra những phiếu đến chậm này có hợp lệ hay không trước khi đếm nó vào tổng số cho mỗi ứng cử viên. Nếu như chữ ký bên ngoài bì thư gửi về không giống với chữ ký của cử tri đã có sẵn trong hồ sơ, các nhân viên phòng phiếu không được tự động vất bỏ nó mà phải cho các cử tri đó có cơ hội được trở lại phòng phiếu để xác nhận lý lịch của họ một lần nữa trước khi lá phiếu được xem là hợp lệ. Thủ tục này đương nhiên là phải mất thời gian dài, nhất là khi số lượng phiếu đó lên đến cả ngàn hay chục ngàn, hoặc trăm ngàn như tại tiểu bang đông dân California.
Một viên chức bầu cử tại Maricopa County của Arizona là Stephen Richer thuộc đảng Cộng Hòa đã chia sẻ rằng “Chúng ta có thể không thích kiểu California có luật đếm phiếu như vậy (và tôi cũng không thích nó), nhưng điều đó không có nghĩa là nó dẫn đến gian lận.”
Vào năm ngoái, Thống đốc Newsom đã ký một đạo luật quy định việc đếm phiếu phải hoàn tất trong vòng 13 ngày sau ngày Bầu Cử thay vì như trước đây là trong vòng 30 ngày. Muốn kéo dài thêm, những tỉnh hạt (counties) nào cần đến thì phải thông báo cho Bộ Hành Chánh của tiểu bang với lý do chính đáng.
Dân biểu tiểu bang Marc Berman thuộc phe Dân Chủ là người bảo trợ cho đạo luật đẩy nhanh việc đếm phiếu tại California nói rằng “những lời cáo giác của Trump chỉ là những lời dối trá nhằm lung lạc lòng tin của cử tri vào thể chế dân chủ, để rồi sau đó sẽ thúc đẩy phe Cộng Hòa tìm cách thông qua các dự luật như Voter ID mà thực chất là khiến cho việc đi bầu của đại đa số dân chúng trở nên khó khăn hơn, trong khi ưu tiên hàng đầu của chúng tôi (phe Dân Chủ) là nhằm bảo đảm cho mọi lá phiếu hợp lệ của cử tri phải được đếm vào.”
4.- Cuộc bầu cử năm nay thêm phần đặc biệt vì nhiều cử tri phe Dân Chủ quyết định chờ đến giờ chót mới bỏ phiếu.
Theo nhận định của giáo sư Rick Hasen giảng dạy về luật tại Đại học UCLA, việc đếm phiếu năm nay tại California bị kéo dài hơn thường lệ là vì đa số cử tri phe Dân Chủ muốn chờ đến giờ chót xem ứng viên nào có tỉ lệ ủng hộ cao nhất thì họ sẽ đồng lòng dồn phiếu vào (dù không phải là ứng viên họ ưa thích hàng đầu) để bảo đảm rằng người đó sẽ có hy vọng về nhất, hay nhì ở vòng này và đương nhiên sẽ tiến vào vòng hai vào tháng 11 sắp tới. Nếu như hai người đó đều là phe Dân Chủ thì họ tha hồ lựa chọn theo ý riêng; còn nếu có 1 người thuộc phe Cộng Hòa thì đương nhiên họ sẽ dồn phiếu cho ứng viên phe Dân Chủ.
Theo luật định riêng của California, kỳ bầu cử sơ bộ không giống như đa số các tiểu bang khác, phân loại bầu sơ bộ cho mỗi đảng khác nhau, lựa ra người đứng đầu của mỗi đảng để cùng tranh cử trong tháng 11. Tại California, tất cả các ứng viên đều được trộn chung trong một danh sách để mọi người lựa chọn, và 2 người về đầu, bất kể là cùng đảng hay khác đảng, sẽ coi như tiến vào vòng chung kết.
Do bởi bên phe Cộng Hòa kỳ này chỉ có 2 nhân vật gạo cội là S. Hilton và Bianco trong khi phe Dân Chủ có đến khoảng gần một chục nhân vật tên tuổi cùng nhảy ra tranh hùng, và không ai chịu nhường ai, nên từ đó nhiều người đã lên tiếng lo ngại rằng có thể xảy ra tình trạng bất thường là vì đa số các ứng viên Dân Chủ sẽ chia phiếu lẫn nhau nên không ai được số lớn và có thể hai ứng viên Cộng Hòa cuối cùng sẽ lọt vào vì chỉ cần hơn các ứng viên Dân Chủ 1 lá phiếu thôi thì cũng như là thắng cuộc ở vòng đầu. Và như vậy sẽ có thể dẫn đến một thảm họa “cười đau khóc hận” là tiểu bang phe Dân Chủ lớn nhất là California lại có tân thống đốc là người phe Cộng Hòa.
Chính điều này đã khiến cho nhiều cử tri phe Dân Chủ không còn tích cực đi bầu sớm như mọi khi, mà ngồi chờ những cuộc thăm dò sau cùng (với đa số cho thấy ông X. Beccera từ từ ngoi lên vị trí hàng đầu sau thời gian dài lúc ban đầu ở vị thế số 5) và đã dồn phiếu cho ông ta để được kết quả về nhì trong đêm đầu tiên, và nhiều phần là có thể về nhất sau khi cuộc đếm phiếu sẽ kết thúc trong những ngày sắp tới.
Dĩ nhiên, tất cả những sự kiện khách quan kể trên cũng không ngăn cản được Donald Trump và đồng bọn phe Cộng Hòa tung ra những tin tức kiểu thuyết âm mưu để cho rằng việc đếm phiếu chậm trễ là do phe Dân Chủ dàn dựng để đưa những phiếu lậu, phiếu ma vào v.v. Đây là những luận điệu dối trá hết sức trơ trẽn bởi vì dù khiếu nại hay chụp mũ như vậy, nhưng ngay cả tại California trong cuộc bầu cử năm 2024, phe Cộng Hòa cũng giành được nhiều chiến thắng tại nhiều đơn vị ngang ngửa trong cùng tiểu bang.
Cũng giống như trong kỳ bầu cử năm 2020, Donald Trump đã tố cáo bầu cử gian lận khiến hắn bị thất cử và nhiều dân biểu, nghị sĩ phe Cộng Hòa cũng nhao nhao ủng hộ theo, nhưng trong thực tế, phe Cộng Hòa đã giành thêm được 14 ghế dân biểu từ phe Dân Chủ, để từ đó dễ dàng thắng lớn hơn vào năm 2022. Nếu như phe Dân Chủ đã cố tình gian lận để lấy phiếu của Trump chuyển sang cho Biden, thì tại sao họ không gian lận luôn để giành lấy thắng lợi lớn tại Quốc Hội cho tiện việc sổ sách?
Hỏi tức là đã có câu trả lời. Chẳng qua là vì Trump và đám chính khách Cộng Hòa đã quen ăn gian nói dối rồi nên không hề biết mắc cỡ để thấy sự phi lý trong những cáo buộc dối trá của mình.
Mai Loan
Houston, Texas, 05/06/2026
