Campuchia tiếp tục trục xuất hàng trăm công dân Việt Nam vì lao động bất hợp pháp và dính líu tới các đường dây lừa đảo qua mạng. Đằng sau những chuyến xe hồi hương là một thực trạng khá đau lòng: ngày càng nhiều người rời bỏ quê nhà để tìm kế sinh nhai nơi đất khách, nhưng lại phải đối diện vô số rủi ro khó lường…
Ngày 28/5/2026, các lực lượng hữu trách bên Campuchia đã bàn giao 137 công dân Việt Nam cho phía Việt Nam sau khi xác định những người này nhập cảnh và làm việc không hợp lệ trên lãnh thổ Campuchia. Sự việc tiếp tục gây ra nhiều bàn luận xoay quanh làn sóng người Việt sang xứ bạn mưu sinh bằng con đường không chính thức, làm thuê “chui”, thậm chí bị cuốn vào các mạng lưới tội phạm xuyên biên giới trong bối cảnh kinh tế trong nước còn nhiều khó khăn kéo dài.
Theo tường trình của Tổng cục Di trú Campuchia, nhóm 137 người Việt này bị phát hiện tại nhiều địa điểm khác nhau, chủ yếu liên quan các cơ sở hoạt động không có giấy phép và các khu vực kinh doanh trực tuyến. Giới chức Campuchia cho biết họ đã nhập cảnh qua nhiều cửa khẩu vào các thời điểm khác nhau, sau đó ở lại làm việc bất hợp pháp, vi phạm quy định về xuất nhập cảnh và lao động tại sở tại.
Sau khi hoàn tất thủ tục xử lý, phía Campuchia đã bàn giao toàn bộ số công dân nói trên cho lực lượng hữu trách Việt Nam tại khu vực biên giới Tây Nam. Đáng chú ý, trong quá trình kiểm tra nhân thân, phía Việt Nam phát hiện có một trường hợp đang bị truy nã là Ngô Văn Đại, sinh năm 1995, quê Thanh Hóa. Người này trước đó bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa truy nã về các tội “bắt giữ người trái pháp luật” và “gây rối trật tự công cộng”.
Thông tin này ngay lập tức thu hút sự quan tâm của dư luận trên mạng xã hội, vì phản ánh một thực trạng ngày càng rõ nét: Campuchia đang trở thành nơi tụ tập của không ít người Việt rời quê đi tìm việc trong các sòng bạc, công ty trực tuyến hoặc các khu kinh tế đặc biệt sát biên giới. Từ lao động phổ thông cho đến các đường dây lừa đảo công nghệ cao, dấu vết người Việt xuất hiện ngày càng nhiều trong các đợt truy quét quy mô lớn tại xứ bạn trong thời gian gần đây.
Chỉ riêng trong tháng 5/2026, đây đã là đợt trục xuất lớn thứ ba liên quan công dân Việt Nam. Trước đó, ngày 18/5, Campuchia từng trục xuất 437 người gồm công dân Trung Quốc và Việt Nam bị nghi liên quan các đường dây lừa đảo qua mạng xuyên quốc gia, trong đó có 127 người Việt. Trước đó nữa là ngày 15/5, thêm 18 lao động Việt Nam khác cũng bị đưa trở về vì cư trú và hành nghề bất hợp pháp.
Điều đáng nói là trong khi các chiến dịch truy quét tại Campuchia ngày càng mạnh tay, phía Việt Nam lại ít khi công khai đầy đủ nguyên do sâu xa dẫn tới làn sóng người dân tìm đường sang xứ người làm việc bất hợp pháp. Thực tế cho thấy, nếu tình hình kinh tế trong nước đủ ổn định, thu nhập đủ sinh sống và cơ hội việc làm minh bạch hơn, sẽ rất ít người chấp nhận đánh đổi bằng việc vượt biên hoặc làm việc trong những môi trường đầy hiểm nguy tại các khu sòng bạc và trung tâm lừa đảo ở Campuchia.
Nhiều trường hợp ban đầu chỉ với ý định “qua kiếm tiền nhanh”, nhưng sau cùng lại bị cuốn vào các hệ thống tội phạm công nghệ cao, cá độ, cờ bạc hoặc lừa đảo qua mạng. Có trường hợp còn trở thành nạn nhân bị cưỡng bức lao động, bị giữ giấy tờ, hành hung hoặc không được trả lương đầy đủ. Những câu chuyện như vậy đã xuất hiện dày đặc trên báo chí khu vực suốt hai năm qua.
Thế nhưng, thay vì nhìn thẳng vào các nguyên nhân kinh tế – xã hội, phản ứng quen thuộc thường chỉ dừng lại ở việc thông báo bắt giữ, trục xuất và cảnh báo pháp luật. Trong khi đó, điều khiến dư luận băn khoăn là vì sao ngày càng nhiều thanh niên Việt Nam chấp nhận rời quê hương để lao vào những vùng xám đầy nguy hiểm tại Campuchia, Miên hay Lào?
Một nghịch lý khá chua chát đang hiện ra: Việt Nam liên tục quảng bá hình ảnh tăng trưởng kinh tế và ổn định, nhưng song song đó lại xuất hiện những đoàn người bị nước ngoài trục xuất về vì lao động bất hợp pháp hoặc liên quan các đường dây lừa đảo. Điều này cho thấy một khoảng cách khá lớn giữa các khẩu hiệu phát triển và thực tế đời sống của không ít người lao động bình dân.
Giới quan sát cũng nhận định Campuchia hiện đang chịu áp lực quốc tế đáng kể liên quan đến vấn nạn lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng xuyên quốc gia. Vì vậy, Phnom Penh buộc phải mạnh tay mở các chiến dịch truy quét nhằm giảm bớt chỉ trích từ cộng đồng quốc tế. Và trong các đợt truy quét ấy, công dân Việt Nam ngày càng xuất hiện với con số đáng kể.
Câu chuyện 137 người Việt bị trục xuất lần này, do vậy, không chỉ là một vụ vi phạm xuất nhập cảnh thông thường. Nó phản ánh một bức tranh rộng lớn hơn nhiều: áp lực sinh kế, bế tắc việc làm, làn sóng lao động không chính thức xuyên biên giới và cả mặt tối của những “giấc mơ đổi đời” nơi xứ người. Khi người dân phải tìm cơ hội sinh tồn ở những vùng đất đầy rủi ro bên kia biên giới, đó cũng là lúc cần nhìn lại một cách nghiêm túc những vấn đề còn tồn đọng ngay trong lòng xã hội trong nước.
NGƯỜI QUAN SÁT
