Dự kiến trong vòng ba ngày, tại kỳ họp đầu tiên của Quốc Hội CSVN khóa XVI, bộ máy lãnh đạo Việt Nam sẽ được sắp xếp lại cho xong xuôi. Bề ngoài nhìn vô thì gọn gàng, đúng thủ tục, nhưng phía sau đó là cả một tiến trình dàn xếp quyền lực đã được tính toán từ trước, không phải đợi tới lúc họp mới bàn…
Ngày 2 tháng 4 năm 2026, trong một phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội CSVN ông Trần Thanh Mẫn công bố kế hoạch cho kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI. Theo chương trình, kỳ họp sẽ khai mạc ngày 6 tháng 4 năm 2026, kéo dài 11 ngày, chia làm hai đợt. Trong đó, phần then chốt nhất là ba ngày dành để hoàn tất việc chọn lựa nhân sự cấp cao.
Theo dự trù, Quốc Hội sẽ tiến hành bầu và chuẩn thuận các chức vụ đầu não trong guồng máy điều hành Việt Nam, từ Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, cho tới Thủ tướng, các Phó Thủ tướng và toàn bộ thành phần nội các. Trên giấy tờ, đây là một tiến trình hợp hiến, hợp luật, được thực hiện sau mỗi kỳ bầu cử để bảo đảm bộ máy không bị gián đoạn.
Nhưng trong thực tế sinh hoạt chính trị tại Việt Nam, những quyết định quan trọng như vậy thường đã được sắp đặt từ trước trong nội bộ đảng cầm quyền, thông qua các cuộc họp của Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương. Quốc hội, với danh nghĩa là cơ quan quyền lực cao nhất, chủ yếu làm phần việc biểu quyết để hợp thức hóa những gì đã được quyết định sẵn. Bởi vậy, các phiên họp về nhân sự tuy nghe quan trọng, nhưng thường diễn ra rất nhanh, ít khi có chuyện bất ngờ.
Kỳ họp lần này diễn ra ngay sau khi Đại hội toàn quốc lần thứ XIV đã hoàn tất việc phân chia thế lực cho nhiệm kỳ mới. Từ trung ương xuống tới địa phương, các vị trí chủ chốt đã được sắp xếp theo những toan tính chiến lược giữa các phe nhóm khác nhau. Vì vậy, việc Quốc hội tiến hành bầu bán chỉ là bước chót về mặt pháp lý cho một quá trình đã chuẩn bị kỹ từ lâu.
Theo nhận định của nhiều người theo dõi tình hình, đằng sau chuyện kiện toàn này là cả một mạng lưới quyền lợi chằng chịt. Việc chia ghế, giữ ghế không chỉ đơn giản là phân công chức vụ, mà còn phản ánh sự cân bằng giữa các phe, các vùng ảnh hưởng và những nhóm quyền lợi khác nhau. Trong nhiệm kỳ mới, yếu tố ổn định được đặt lên hàng đầu, cho nên các quyết định nhân sự được dàn xếp theo hướng tránh tối đa va chạm nội bộ.
Trong ba ngày dành riêng cho phần nhân sự, Quốc hội sẽ đi qua các bước theo luật định như đề cử, thảo luận rồi biểu quyết từng chức danh. Nhịp làm việc thường rất nhanh, các đại biểu bấm nút gần như đồng loạt. Điều này cho thấy tính kỷ luật và sự đồng thuận cao trong hệ thống, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên câu hỏi về mức độ thực chất của việc giám sát và quyết định nhân sự tại cơ quan lập pháp.
Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI không chỉ là chuyện sắp xếp con người, mà còn mở màn cho một chu kỳ chính sách kéo dài năm năm. Những gương mặt được đưa lên trong giai đoạn này sẽ trực tiếp định hướng các vấn đề kinh tế, xã hội và bang giao trong thời gian tới.
Sau khi phần nhân sự hoàn tất, chương trình nghị sự sẽ chuyển qua các vấn đề kinh tế, ngân sách và kế hoạch phát triển quốc gia. Tuy vậy, trong mắt nhiều người quan sát, ba ngày “sắp ghế” vẫn là phần đáng chú ý nhất, vì đó là lúc những quyết định then chốt về quyền lực được chính thức hóa.
Kỳ họp đầu tiên của Quốc Hội CSVN khóa XVI, là kỳ họp phản ánh khá rõ cách vận hành của hệ thống chính trị tại Việt Nam: đảng cầm quyền giữ vai trò quyết định đường hướng và nhân sự, còn Quốc hội đảm nhiệm phần hợp thức hóa về mặt luật pháp. Tiến trình này diễn ra đều đặn qua mỗi nhiệm kỳ, và lần nào cũng thu hút sự chú ý của dư luận, nhất là trong giai đoạn các phe nhóm đang hoàn tất việc củng cố vị thế của mình trong bộ máy lãnh đạo./.
NGƯỜI QUAN SÁT
