Theo một quan chức Mỹ am hiểu vụ việc, Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đang cho phép một tàu chở đầy dầu thô của Nga tiến về Cuba. Đây là nguồn cung năng lượng thiết yếu sau nhiều tháng đảo quốc này bị chính quyền Trump phong tỏa dầu mỏ trên thực tế.
Dữ liệu từ đơn vị theo dõi hàng hải MarineTraffic cho thấy, tính đến tối Chủ nhật, con tàu thuộc sở hữu của Chính phủ Nga mang theo khoảng 730.000 thùng dầu đã tiến sát hải phận Cuba chỉ vài dặm. Với vận tốc 12 hải lý/giờ, tàu dự kiến sẽ cập cảng Matanzas, Cuba vào đêm thứ Hai.
Các chuyên gia phân tích nhận định sự hiện diện của tàu Nga sẽ xoay chuyển cục diện cuộc khủng hoảng đang leo thang tại Cuba, giúp đảo quốc này có thêm ít nhất vài tuần trước khi các kho dự trữ nhiên liệu cạn kiệt. Bước đi này cũng giải tỏa áp lực cho Chính phủ Cuba trước nguy cơ sụp đổ kinh tế và những răn đe từ Washington, đồng thời minh chứng rằng Cuba vẫn có thể dựa vào đồng minh lâu đời là Nga.
Sự im lặng khó hiểu từ Tòa Bạch Ốc
Kể từ tháng 1, chính quyền Trump đã thực thi một chiến dịch phong tỏa dầu mỏ quanh Cuba bằng cách đe dọa các quốc gia gửi nhiên liệu cho nước này, thậm chí từng áp giải một tàu dầu đang hướng về phía hòn đảo ra khỏi khu vực.
Dù Lực lượng Tuần duyên có hai tàu tuần tra trong vùng có khả năng chặn bắt tàu Nga, nhưng theo nguồn tin giấu tên, chính quyền Trump đã không đưa ra mệnh lệnh can thiệp. Tính đến chiều Chủ nhật, kế hoạch của Tuần duyên vẫn là để con tàu cập bến. Hiện vẫn chưa rõ lý do tại sao Tòa Bạch Ốc không ngăn chặn chuyến hàng này hay liệu đây có phải là tiền lệ cho các đợt vận chuyển tiếp theo hay không. Tuy nhiên, quyết định này giúp tránh được một cuộc đối đầu trực diện đầy rủi ro với Nga ngay sát bờ biển Florida.
Phía Tòa Bạch Ốc và các quan chức Cuba hiện chưa đưa ra bình luận. Trong khi đó, Đại sứ quán Nga tại Mexico tuyên bố: “Liên bang Nga bày tỏ sự đoàn kết hoàn toàn với Cuba, coi mọi lệnh hạn chế là bất hợp pháp và sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ cần thiết, bao gồm cả vật chất.”
Khủng hoảng nhân đạo và bóng ma quân sự
Chính sách phong tỏa dầu mỏ của Mỹ đã khiến Cuba rơi vào tình trạng tê liệt: cắt điện hàng ngày, khan hiếm xăng dầu trầm trọng và hệ thống y tế xuống cấp. Liên Hợp Quốc và dư luận quốc tế đã lên tiếng chỉ trích Mỹ gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo.
Dù vậy, các quan chức Mỹ vẫn không ngừng gây sức ép. Tổng thống Trump hồi đầu tháng này từng tuyên bố ông có thể nhắm mục tiêu vào Cuba bằng lực lượng quân sự sau cuộc chiến tại Iran. “Tôi đã xây dựng một quân đội hùng mạnh… Đôi khi bạn phải sử dụng đến nó. Và nhân tiện, Cuba là mục tiêu tiếp theo,” ông phát biểu tại một hội nghị đầu tư hôm thứ Sáu.
Ngoại trưởng Marco Rubio cũng khẳng định Washington muốn có một sự thay đổi lãnh đạo tại La Habana: “Nền kinh tế Cuba không thể thay đổi trừ khi hệ thống chính quyền thay đổi.”
Đáp lại, Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Carlos Fernández de Cossío tuyên bố trên đài NBC: “Quân đội chúng tôi luôn sẵn sàng cho kịch bản bị xâm lược. Chúng tôi thực sự hy vọng điều đó không xảy ra, nhưng sẽ thật ngây thơ nếu không chuẩn bị trước những gì đang diễn ra trên thế giới.”
“Mua thêm thời gian”
Dầu thô từ Nga sẽ giúp ổn định lưới điện, cải thiện giao thông và hỗ trợ sản xuất nông nghiệp. Ông Jorge Piñón, chuyên gia năng lượng tại Đại học Texas, nhận định: “Chuyến hàng này mua thêm thời gian cho họ, nhưng nó không phải là ‘chiếc đũa thần’ giải quyết mọi vấn đề ngay lập tức.”
Ông Piñón ước tính lượng dầu này có thể được tiêu thụ hết trong chưa đầy một tháng. Tuy nhiên, Chính phủ Cuba có khả năng sẽ ưu tiên dự trữ một phần cho các lực lượng an ninh và quân đội.
Con tàu mang tên Anatoly Kolodkin đã rời cảng Primorsk (Nga) từ ngày 9/3. Trước đó, Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt lên tàu này và chủ sở hữu của nó là tập đoàn vận tải nhà nước Nga Sovcomflot vào năm 2024. Đáng chú ý, ban đầu con tàu phát tín hiệu điểm đến là “Atlantis, USA” (một cách ẩn ý đầy châm biếm), trước khi chính thức xác nhận hướng về Matanzas, Cuba vào Chủ nhật vừa qua.
Cựu nhà ngoại giao Cuba Carlos Alzugaray tại La Habana nhận xét rằng chính quyền Trump đang muốn bóp nghẹt để buộc Chính phủ Cuba đầu hàng, nhưng “Chính phủ Cuba tin tin rằng họ có thể sống sót.”
Nguồn nytimes
