Tô Lâm lần đầu tiên lên tiếng trực diện về nguy cơ khủng hoảng kinh tế tại Việt Nam, đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% giữa bối cảnh quốc tế đầy bất ổn…
Sáng ngày 23 tháng 3 năm 2026, tại thủ đô Hà Nội (Việt Nam), Hội nghị Trung ương lần thứ hai khóa mới của Đảng CSVN khai mạc trong hoàn cảnh nền kinh tế quốc gia chịu nhiều sức ép từ bên ngoài lẫn nội tại. Trong bài phát biểu mở đầu, Tổng Bí Thư Tô Lâm nhấn mạnh một thông điệp cảnh báo chưa từng thấy: “Vấn đề cấp bách hiện nay là chống khủng hoảng kinh tế và chống chiến tranh xung đột.”
Tuyên bố này lập tức thu hút sự chú ý bởi tính thẳng thắn hiếm gặp. Trong nhiều năm qua, các báo cáo chính thức thường duy trì giọng điệu lạc quan, nhấn mạnh ổn định và tăng trưởng. Nhưng lần này, cụm từ “khủng hoảng kinh tế” được nhắc đến công khai ở cấp cao nhất, phản ánh phần nào mức độ lo ngại ngày càng gia tăng trong nội bộ hoạch định chính sách.
Theo nội dung được công bố tại hội nghị, lãnh đạo yêu cầu xây dựng các kế hoạch tài chính và đầu tư công cho giai đoạn 2026–2031 với “tư duy chiến lược mới”, nhắm đến mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong cả nhiệm kỳ. Đây là con số đầy tham vọng, thậm chí gây tranh luận, nhất là khi đặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị đến biến động chuỗi cung ứng.
ThủTtướng Phạm Minh Chính trong phiên thảo luận cùng ngày cũng nhấn mạnh việc “khơi thông mọi nguồn lực”, thúc đẩy đầu tư công và cải cách thể chế nhằm tạo động lực tăng trưởng. Chính Phủ được yêu cầu hành động quyết liệt hơn trong việc giải ngân vốn, phát triển hạ tầng và hỗ trợ doanh nghiệp.
Tuy nhiên, phía sau những mục tiêu đầy quyết tâm là một thực tế không dễ vượt qua đối với Việt Nam. Từ cuối năm 2025 đến đầu 2026, nền kinh tế bắt đầu chịu tác động rõ rệt từ môi trường quốc tế. Xuất khẩu chững lại, đơn hàng giảm ở nhiều ngành chủ lực như dệt may và điện tử. Thị trường bất động sản tiếp tục gặp khó khăn, kéo theo hệ lụy cho hệ thống tài chính và ngân hàng.
Ở chiều ngược lại, áp lực lạm phát và chi phí đầu vào gia tăng khiến không gian điều hành chính sách ngày càng thu hẹp. Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng trưởng trên 10% không chỉ là thử thách kinh tế, mà còn là một bài toán chính trị.
Một điểm đáng chú ý trong phát biểu của Tô Lâm là việc đặt song song hai yếu tố: khủng hoảng kinh tế và nguy cơ xung đột. Điều này cho thấy lãnh đạo nhìn nhận tình hình trong một bức tranh rộng lớn, nơi kinh tế và địa chính trị gắn chặt với nhau. Những diễn biến tại Trung Đông, căng thẳng giữa các cường quốc hay chiến sự kéo dài ở châu Âu đều có thể tác động trực tiếp đến một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thương mại.
Tuy nhiên, điều ít được nói công khai là những vấn đề nội tại. Trong nhiều năm, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào đầu tư, lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên. Khi các yếu tố này dần mất lợi thế, việc chuyển sang mô hình dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo trở nên cấp thiết nhưng cũng đầy thử thách.
Đầu tư công, dù được coi là “đầu kéo”, lại thường xuyên chậm giải ngân, thủ tục rườm rà và hiệu quả chưa cao. Không ít dự án lớn đội vốn, kéo dài thời gian, làm giảm niềm tin của doanh nghiệp và người dân. Nếu không cải thiện quản trị, việc tăng chi đầu tư công có thể không mang lại kết quả tương xứng.
Khu vực doanh nghiệp tư nhân, được kỳ vọng là động lực chính, vẫn gặp nhiều rào cản. Từ vốn, đất đai đến môi trường pháp lý, doanh nghiệp thường phải đối mặt bất định khiến khó mở rộng sản xuất. Trong khi đó, doanh nghiệp nhà nước, dù nắm nhiều nguồn lực, lại chưa thể hiện vai trò dẫn dắt tương xứng.
Đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong bối cảnh này có thể tạo áp lực lớn lên hệ thống. Khi chỉ tiêu trở thành mệnh lệnh, nguy cơ chạy theo thành tích, nới lỏng kiểm soát hoặc đẩy mạnh đầu tư kém hiệu quả là điều không thể bỏ qua. Lịch sử cho thấy những giai đoạn tăng trưởng nóng thường đi kèm rủi ro tích tụ, từ nợ xấu đến bong bóng tài sản.
Trong bối cảnh đó, phát biểu của Tô Lâm có thể được hiểu như lời cảnh báo sớm. Nhưng cảnh báo là một chuyện, cách ứng phó lại là chuyện khác. Cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định, tốc độ và chất lượng, sẽ là bài toán then chốt trong những năm tới.
Liệu hệ thống cầm quyền CSVN có đủ năng lực và quyết tâm thực hiện những thay đổi cần thiết, hay tiếp tục vận hành theo quán tính cũ. Trong một thế giới đầy biến động, nơi các cú sốc có thể đến bất cứ lúc nào, khả năng thích ứng và cải cách thực chất mới là yếu tố quyết định. Nếu những vấn đề “mặt khuất” không được nhìn thẳng và xử lý triệt để, mọi mục tiêu tăng trưởng, dù tham vọng đến đâu, cũng có nguy cơ chỉ dừng lại trên giấy./.
NGƯỜI QUAN SÁT
