Hệ thống điện toàn quốc sụp đổ lần thứ hai chỉ trong một tuần, Cuba rơi vào cảnh rối ren, trong khi những tiếng nổ bí ẩn tại Havana càng làm tình hình thêm phần nghẹt thở…
Những ngày cuối tháng 3 năm 2026, Cuba bất ngờ lâm vào một cơn khủng hoảng nặng nề hiếm thấy trong nhiều năm. Toàn bộ hệ thống điện bị tê liệt chỉ chưa đầy một tuần sau lần mất điện diện rộng trước đó, khiến hơn 10 triệu dân trên đảo lâm vào cảnh tối tăm, sinh hoạt đảo lộn, đời sống thường ngày gần như đứng lại. Cùng lúc đó, các tin tức dồn dập về bất ổn an ninh càng làm bầu không khí thêm căng như dây đàn.
Theo thông báo ngày 22 tháng 3 năm 2026 từ Bộ Năng lượng Cuba, hệ thống điện toàn quốc đã bị ngắt hoàn toàn, đánh dấu lần thứ hai trong tuần lưới điện sụp đổ trên diện rộng. Tin này được loan đi khẩn cấp trên các phương tiện truyền tin chính thức, trong lúc người dân tại nhiều tỉnh thành, kể cả thủ đô Havana, đã phải sống trong bóng tối suốt nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày trước đó.
Đại diện ngành điện lực Cuba cho biết, hệ thống đang bị quá tải trầm trọng do thiếu nhiên liệu và cơ sở vật chất xuống cấp kéo dài. Các nhà máy điện chính buộc phải ngưng hoạt động cùng lúc, khiến toàn bộ mạng lưới truyền tải sụp theo dây chuyền. Ngay sau đó, các toán kỹ thuật được tung ra để khôi phục điện từng phần, ưu tiên cho bệnh viện, hệ thống nước và những nơi thiết yếu.
Tuy nhiên, trong khi việc khôi phục còn đang chật vật, tình hình ngoài đường phố lại cho thấy một bức tranh rối ren hơn nhiều. Tại Havana, từ tối 22 tháng 3, nhiều khu vực chìm trong bóng tối hoàn toàn, đèn đường tắt ngúm, xe cộ đi lại hỗn loạn. Người dân đổ ra đường với tâm trạng hoang mang, lo sợ tình trạng mất kiểm soát có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Đáng chú ý, cũng trong khoảng thời gian này, một số người tại Havana cho biết họ nghe thấy những tiếng nổ lớn, được cho là giống tiếng đại bác hoặc vũ khí hạng nặng. Dù chưa có xác nhận chính thức từ phía nhà cầm quyền, tin tức này lan nhanh trên mạng, làm dấy lên lo ngại về khả năng bất ổn an ninh nghiêm trọng. Havana vốn đã căng thẳng vì mất điện, chỉ cần một tin đồn cũng đủ làm dấy lên làn sóng hoảng loạn.
Theo nhận định của nhiều nhà quan sát, sự cố sập lưới điện lần này không phải chuyện bất ngờ, mà là hậu quả tích tụ từ nhiều năm khó khăn kinh tế. Cuba lệ thuộc nặng vào nguồn nhiên liệu nhập cảng, trong khi nguồn cung từ các đối tác quen thuộc ngày càng bị gián đoạn. Thêm vào đó là các biện pháp cấm vận từ Hoa Kỳ, khiến nền kinh tế Cuba rơi vào tình trạng thiếu hụt kéo dài, kéo theo sự xuống cấp của hệ thống điện lực.
Trong hoàn cảnh đó, việc lưới điện sụp đổ không còn là điều lạ, mà là dấu hiệu cho thấy một hệ thống đã bị đẩy tới giới hạn cuối cùng. Khi điện bị cắt, mọi sinh hoạt từ sản xuất, y tế cho đến đời sống hằng ngày đều bị tê liệt. Các bệnh viện phải trông cậy vào máy phát điện dự phòng, trong khi người dân đối mặt với tình trạng thiếu nước vì hệ thống bơm không hoạt động.
Sự kết hợp giữa mất điện diện rộng và tin tức về các tiếng nổ tại thủ đô đã tạo nên một bầu không khí nặng nề khó thở. Ở một vài nơi, người ta ghi nhận có hiện tượng tụ tập đông người, phản ánh sự bất mãn đang dâng cao. Dù chưa có dấu hiệu của các cuộc biểu tình lớn, nhưng những bất ổn nhỏ lẻ bắt đầu xuất hiện, cho thấy sức chịu đựng của một bộ phận dân chúng đã bị đẩy tới mức giới hạn.
Trong khi đó, nhà cầm quyền Cuba vẫn tỏ ra dè dặt trong việc công bố tin tức. Các bản tin chính thức chủ yếu nói về nỗ lực khôi phục điện và kêu gọi người dân giữ bình tĩnh, tránh lan truyền tin chưa kiểm chứng. Tuy nhiên, trong thời buổi mạng xã hội lan nhanh như hiện nay, việc kiểm soát luồng tin trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Những hình ảnh và đoạn phim ghi lại cảnh thành phố chìm trong bóng tối, kèm theo âm thanh nghi là tiếng nổ, tiếp tục lan truyền, làm áp lực đối với chính quyền ngày càng tăng.
Giới quan sát quốc tế cho rằng Cuba đang đứng trước một thời điểm hết sức nhạy cảm. Khi khó khăn kinh tế, khủng hoảng năng lượng và tâm lý xã hội dồn lại cùng lúc, bất cứ biến cố nào cũng có thể trở thành mồi lửa cho một cơn khủng hoảng lớn hơn. Lịch sử cho thấy, những đợt mất điện diện rộng thường dễ dẫn tới bất ổn xã hội, nhất là tại những quốc gia đang gặp khó khăn kéo dài.
Tính đến ngày 23 tháng 3 năm 2026, việc khôi phục điện vẫn đang tiến hành từng phần, nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy hệ thống có thể trở lại bình thường trong thời gian ngắn. Trong khi đó, nhiều câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: nguyên nhân sâu xa của sự cố là gì, những tiếng nổ tại Havana thực chất ra sao, và quan trọng hơn, liệu đây chỉ là một tai nạn nhất thời hay là dấu hiệu cho một cơn khủng hoảng sâu rộng hơn đang hình thành.
Havana và nhiều thành phố khác của Cuba, không chỉ là ánh đèn bị tắt, mà còn là cảm giác bất an đang lan rộng. Điều gì có thể xảy ra kế tiếp./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp: Reuters, BBC,CNN… )
