Gần 20 năm theo đuổi kiện tụng, 6 bản án và 2 quyết định giám đốc thẩm đều xác nhận quyền sở hữu, một Việt kiều Mỹ vẫn không thể nhận lại căn nhà của mình. Chỉ một kháng nghị ban hành sát ngày cưỡng chế đã đảo lộn toàn bộ cục diện…
Theo tin tức của truyền thông CSVN, vụ án tranh chấp căn biệt thự hơn 466 m2 tại số 10A đường Cửu Long, quận Tân Sơn Hòa (Sài Gòn cũ) giữa Việt kiều Mỹ, 74 tuổi, ông Huỳnh Larry Hưng (còn gọi là Huỳnh Hưng Lợi) và gia đình người đứng tên giúp ông suốt 17 năm qua vừa xuất hiện bước ngoặt bất ngờ vào “phút 89”. Khi cơ quan thi hành án chuẩn bị cưỡng chế để bàn giao tài sản cho ông Hưng theo các bản án đã có hiệu lực pháp luật, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao ban hành quyết định kháng nghị, khiến việc thi hành án bị tạm hoãn và vụ việc quay trở lại vòng tố tụng mới.
Từ nhiều nguồn thông tin khác nhau, Cali Today tìm hiều thì được biệt, nguồn gốc vụ tranh chấp bắt đầu từ năm 1993, khi ông Hưng bỏ tiền mua căn nhà với mục đích để mẹ và gia đình sinh sống. Do thời điểm đó pháp luật Việt Nam chưa cho phép người nước ngoài đứng tên sở hữu nhà ở, ông Hưng đã nhờ một người bạn thân là ông Trần Ngọc Quế đứng tên hộ. Sau khi gia đình ông Quế định cư tại Mỹ, quyền đứng tên tiếp tục được chuyển giao cho vợ chồng ông Huỳnh Quang Trung và bà Lê Thị Vựng.
Đến giai đoạn 2006–2007, ông Trung và bà Vựng lập giấy xác nhận cùng bản tường trình và cam kết tại văn phòng luật sư, thừa nhận toàn bộ căn nhà và khuôn viên là tài sản của ông Hưng. Các văn bản này ghi rõ việc đứng tên chỉ mang tính hình thức và cam kết sẽ sang tên lại cho ông Hưng khi có yêu cầu. Trong thời gian đứng tên giúp, ông Trung còn quản lý và giữ hơn 137.000 USD tiền cho thuê căn biệt thự từ một doanh nghiệp thuê lại.
Sau khi ông Trung qua đời năm 2008, bà Vựng không thực hiện cam kết giao trả nhà đất, dù các văn bản thỏa thuận mang chữ ký của bà đã được giám định là hợp lệ. Tháng 5 năm 2009, ông Hưng khởi kiện yêu cầu tòa án buộc bà Vựng và các con giao lại căn nhà, đồng thời hủy các hợp đồng tặng cho mà bà Vựng đã ký, chuyển một phần tài sản cho ba người con. Phía bị đơn cho rằng họ mua nhà hợp pháp từ gia đình ông Quế, không biết về việc đứng tên giúp, và bác bỏ toàn bộ yêu cầu khởi kiện. Tuy nhiên, kết quả giám định chữ ký đã xác nhận bà Vựng chính là người ký các văn bản cam kết thừa nhận tài sản thuộc về ông Hưng.
Qua nhiều cấp xét xử, từ tòa án quận Tân Bình (cũ), đến tòa phúc thẩm thành phố, các bản án đều chấp nhận yêu cầu của ông Hưng, xác định ông là chủ sở hữu hợp pháp căn biệt thự và buộc gia đình bà Vựng giao trả tài sản. Trong suốt quá trình này, ông Hưng đã có trong tay sáu bản án sơ thẩm và phúc thẩm cùng hai quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật, đều khẳng định quyền sở hữu của ông đối với căn nhà.
Sau gần hai thập kỷ theo đuổi kiện tụng, đến cuối năm 2025 – đầu năm 2026, cơ quan thi hành án dân sự Sài Gòn (mới) lên kế hoạch cưỡng chế, bàn giao căn biệt thự cho ông Hưng. Người đàn ông Việt kiều cao tuổi tưởng như sắp được nhận lại ngôi nhà mình mua từ đầu thập niên 1990 sau 17 năm mòn mỏi chờ đợi. Tuy nhiên, ngay trước thời điểm cưỡng chế, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao chấp nhận đơn đề nghị của bà Huỳnh Thị Minh Thư, người có quyền lợi liên quan trong vụ án, và ban hành quyết định kháng nghị toàn bộ bản án phúc thẩm. Kháng nghị yêu cầu Hội đồng Thẩm phán Tòa án Tối cao hủy các bản án sơ thẩm và phúc thẩm, chuyển hồ sơ về cho một tòa án khác xét xử lại từ đầu, khiến toàn bộ quá trình thi hành án bị đình lại.
Theo quyết định kháng nghị, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao không phủ nhận quyền sở hữu của ông Hưng, mà cho rằng quá trình giải quyết vụ án trước đây tồn tại nhiều vi phạm tố tụng và thiếu sót nghiêm trọng. Cụ thể, diện tích tranh chấp hơn 466 m2 nhưng thực tế chỉ có 117,4 m2 được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu, song tòa án chưa làm rõ đầy đủ. Viện Kiểm sát cũng cho rằng tòa án các cấp đã không đưa Ủy ban nhân dân có thẩm quyền tham gia tố tụng, chưa xem xét yêu cầu của bị đơn về công sức gìn giữ tài sản, chưa đánh giá thấu đáo vấn đề lối đi theo quy định của Bộ luật Dân sự, cũng như chưa xác định rõ hiện trạng tài sản qua các thời kỳ, dẫn đến bản án khó thi hành trên thực tế.
Phản hồi lại kháng nghị, ông Hưng cho rằng các vấn đề về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ mang tính thủ tục hành chính và không làm thay đổi bản chất quyền sở hữu đã được xác lập bằng các cam kết dân sự rõ ràng từ năm 2006–2007. Ông cũng khẳng định phía gia đình bà Vựng chưa từng yêu cầu xem xét công sức gìn giữ tài sản trong suốt quá trình xét xử trước đó. Ngoài ra, ông cho biết đã mua thêm các lô đất liền kề, nâng tổng diện tích khu đất lên hơn 716 m2, và theo cam kết năm 2007, toàn bộ phần đất này đều thuộc quyền sở hữu của ông dù chưa được hợp thức hóa đầy đủ về mặt pháp lý.
Hiện vụ án đang bước sang giai đoạn pháp lý mới khi Hội đồng Thẩm phán Tòa án Tối cao xem xét kháng nghị để quyết định giữ nguyên hay hủy các bản án đã có hiệu lực. Quyết định kháng nghị ban hành vào thời điểm sát giờ cưỡng chế khiến dư luận không khỏi bất ngờ, bởi nó có thể kéo dài thêm nhiều năm nữa hành trình đi tìm công lý của ông Hưng, người đã gần như kiệt sức sau gần hai thập kỷ theo đuổi việc đòi lại căn nhà mình đã mua cho gia đình từ những năm đầu đổi mới.
Vụ án không chỉ là một vụ kiện dân sự kéo dài, mà đã trở thành biểu tượng gai góc cho hành trình đi tìm công lý đầy trắc trở của một Việt kiều cao tuổi giữa mê cung tố tụng. Khi sáu bản án và hai quyết định giám đốc thẩm đã có hiệu lực pháp luật, khi đồng hồ thi hành án chỉ còn tính bằng ngày, thì một quyết định kháng nghị xuất hiện ở “phút 89” đã đảo ngược tất cả. Khoảnh khắc ấy không chỉ khiến số phận một căn nhà rẽ sang hướng khác, mà còn đặt ra câu hỏi nhức nhối về sự ổn định của phán quyết tư pháp và niềm tin của người dân vào công lý./.
NGƯỜI QUAN SÁT
