Một số thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đang tìm cách kiềm chế kế hoạch của Tổng thống Trump đối với Venezuela trong bối cảnh lo ngại tổng thống có thể triển khai hàng nghìn binh sĩ Mỹ đến Nam Mỹ.
Cuộc bỏ phiếu tuần trước nhằm thông qua một biện pháp hạn chế quyền lực quân sự của Trump phản ánh sự bất ổn ngày càng tăng trong số các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa về việc họ biết chương trình nghị sự chính sách đối ngoại của tổng thống sẽ đi về đâu.
“Đó là những lời ám chỉ kiểu như, ‘Colombia, các người nên coi chừng đấy.’ ‘Mexico, các người nên coi chừng đấy.’ ‘Greenland, chúng tôi sẽ chiếm lấy các người,’” Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (Alaska), một trong năm thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu ủng hộ việc đưa dự luật ra thảo luận tại Thượng viện, cho biết.
“Thông thường, người ta sẽ chỉ nói đó là những lời hăm dọa suông,” bà nói, tóm tắt những lời đe dọa của Trump về việc lật đổ các chế độ khác hoặc giành quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ khác. “Nhưng khi bạn thấy ông ta không hề hăm dọa gì với Venezuela, điều đó khiến bạn phải lùi lại và tự hỏi, ‘Ông ta còn đang lên kế hoạch gì nữa?’”
“Khi chúng tôi cố gắng tìm câu trả lời, chúng tôi gặp phải rất nhiều sự phản đối,” bà nói.
Các nhà lập pháp thuộc đảng Cộng hòa cho biết họ chưa nhận được đủ thông tin chi tiết về kế hoạch của Trump và lưu ý rằng Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã đảm bảo với họ vào tháng trước rằng việc thay đổi chế độ ở Venezuela không nằm trong kế hoạch – chỉ vài tuần trước khi biệt kích Mỹ đột kích vào khu nhà của nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro tại căn cứ quân sự Fuerte Tiuna.
“Chúng ta đã chứng kiến mọi việc leo thang,” Murkowski nói. “Tôi đã tham dự các cuộc họp mật, nơi người ta nhấn mạnh với tôi rằng, ‘Không, chưa bao giờ có ý định làm bất cứ điều gì khác ngoài việc chặn bắt số ma túy này,’ bởi vì đó là nhiệm vụ chính. Và khi bạn hỏi những câu hỏi như, ‘Liệu đây có phải là về việc thay đổi chế độ?’, câu trả lời là ‘Không.’ ‘Liệu việc này có đưa các nguồn lực quân sự vào nước này không?’, câu trả lời là ‘Không.’ Vậy mà giờ đây chúng ta đang ở trong tình cảnh này.”
Bà Murkowski đang mô tả những lời đảm bảo từ ông Rubio và ông Hegseth hồi tháng trước rằng ông Trump không có ý định thay đổi chế độ ở Venezuela và sẽ không triển khai quân đội Mỹ đến nước này.
Động thái của năm thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa nhằm hạn chế quyền lực của ông Trump với tư cách là tổng tư lệnh là một trong những rạn nứt lớn nhất giữa nhóm nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Thượng viện và Nhà Trắng trong năm đầu tiên nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống.
Các phiếu bầu này đã khiến Trump tức giận, ông đã nổi cơn thịnh nộ với Thượng nghị sĩ Susan Collins (Maine), một trong năm thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa, trong một cuộc điện thoại “đầy những lời lẽ tục tĩu” sau khi bà ủng hộ dự luật, theo một nguồn tin.
Thượng viện sẽ bỏ phiếu trong tuần này về một kiến nghị để tiến hành nghị quyết về quyền lực chiến tranh và dành phần lớn thời gian trong tuần để tranh luận về nó. Nghị quyết này có thể được sửa đổi, có nghĩa là các Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ có thể tìm cách sửa đổi nó bằng cách mở rộng các hạn chế đối với quyền lực của Trump để bao gồm việc triển khai quân đội đến Greenland, Cuba hoặc Colombia.
Một số thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa cho biết họ lo ngại rằng Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (bang Nam Carolina) dường như đang gây ảnh hưởng rất lớn đến quan điểm chính sách đối ngoại của Trump.
Thượng nghị sĩ Rand Paul (bang Kentucky), người bảo trợ cho nghị quyết của đảng Cộng hòa nhằm ngăn chặn các hành động quân sự tiếp theo chống lại Venezuela, cho rằng Graham là động lực chính đằng sau quyết định của Trump trong việc bắt giữ Maduro bằng quân đội.
“Đây là Lindsey Graham. Lindsey Graham đã tác động đến tổng thống,” Paul nói với các phóng viên tuần trước, lưu ý rằng quan điểm của Trump về việc triển khai sức mạnh quân sự của Mỹ trên khắp Tây bán cầu đã thay đổi đáng kể kể từ khi ông tranh cử lần đầu vào năm 2016.
Một thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa giấu tên cho biết ảnh hưởng của Graham đối với tổng thống là điều đáng lo ngại, xét đến lịch sử lâu dài của ông với những lập trường diều hâu và những lời kêu gọi đối đầu với chế độ cộng sản Cuba của Miguel Díaz-Canel.
“Điều đó thật đáng sợ,” vị nghị sĩ nói về tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Graham đối với Trump trong chính sách đối ngoại.
Tuần trước, Graham nói với các phóng viên rằng ông sẽ ủng hộ một chiến dịch quân sự chống lại chế độ Cuba và ông tin rằng lựa chọn đó hoàn toàn khả thi.
Khi được hỏi liệu ông có ủng hộ một chiến dịch tấn công Cuba tương tự như cuộc tấn công vào Venezuela hay không, Graham đã trả lời tờ The Hill một cách dứt khoát: “Có”.
Khi được hỏi liệu vấn đề đó có “đang được xem xét” hay không, ông ấy trả lời: “Có.”
Ông Trump đang gây sức ép mạnh mẽ lên năm thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa để họ từ bỏ sự ủng hộ đối với dự luật của ông Paul, dự luật này sẽ cấm sử dụng lực lượng quân sự chống lại Venezuela mà không có sự cho phép của Quốc hội.
Ông đã sử dụng mạng xã hội để kêu gọi đánh bại năm thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu bác bỏ nghị quyết tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, trong đó nêu tên Murkowski, Paul, Collins (người đang đối mặt với cuộc bầu cử lại khó khăn), Thượng nghị sĩ Josh Hawley (Missouri) và Thượng nghị sĩ Todd Young (Indiana).
Những lời công kích nhằm vào các thành viên trong chính đảng của ông đang làm gia tăng căng thẳng nội bộ đảng vào thời điểm một số thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa cho rằng tỷ lệ ủng hộ giảm sút của ông Trump có thể khiến họ mất ghế tại Thượng viện và quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Tình hình không lý tưởng. Tôi cho rằng chúng ta cần tập trung vào việc giành lại Quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát,” Thượng nghị sĩ Thom Tillis (đảng Cộng hòa, bang Bắc Carolina) nói, đồng thời cảnh báo rằng việc đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện sẽ gây nguy hiểm cho những thành tựu lập pháp và điều tiết mà ông Trump đã đạt được trong năm 2025 và 2026.
“Bất cứ ai đã khuyên ông ấy nói điều đó, họ nên nhìn lại tháng Mười Một,” ông nói.
Các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa hoan nghênh cuộc đột kích ban đêm thành công của Trump nhằm bắt giữ Maduro, nhưng họ lo ngại về việc tổng thống sẵn sàng đưa quân “trên bộ” ở Venezuela và tuyên bố rằng Hoa Kỳ có thể điều hành đất nước này trong nhiều năm.
“Chỉ có thời gian mới trả lời được,” ông Trump nói với tờ The New York Times trong một cuộc phỏng vấn khi được hỏi về thời gian Mỹ trực tiếp giám sát Venezuela sẽ kéo dài bao lâu.
Collins cho biết bà ủng hộ việc bắt giữ Maduro và quyết định dẫn độ ông ta về nước để xét xử về tội khủng bố ma túy, tham nhũng và buôn bán ma túy.
Nhưng bà cho rằng kế hoạch mà Rubio trình bày với các thượng nghị sĩ hôm thứ Tư về việc lấy từ 30 triệu đến 50 triệu thùng dầu của Venezuela, bán trên thị trường mở và sử dụng số tiền thu được để điều hành đất nước, là một đề xuất hoàn toàn khác.
“Khi tổng thống nêu vấn đề sử dụng lực lượng quân sự, như ông ấy đã làm không chỉ với Venezuela mà còn với Greenland, thì điều đó liên quan đến Đạo luật Quyền lực Chiến tranh và vai trò hiến pháp của Quốc hội,” Collins nói.
“Tôi không thấy bất kỳ lý do chính đáng nào để Hoa Kỳ cố gắng giành quyền kiểm soát Greenland bằng vũ lực hay bằng cách mua bán. Ở đây chúng ta đang nói về việc hợp tác với Đan Mạch, một đồng minh của NATO. Và chúng ta đã có một hiệp ước rộng rãi cho phép Mỹ đặt căn cứ tại Greenland và chúng ta có thể mở rộng sự hiện diện của Mỹ tại căn cứ đó”, bà nói.
Rubio đảm bảo với các nhà lập pháp rằng việc Hải quân phong tỏa xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela sẽ giúp Trump có đòn bẩy đối với chính phủ mới ở Caracas, nhưng một số đảng viên Cộng hòa đang đặt câu hỏi liệu mọi việc có diễn ra suôn sẻ như các quan chức cấp cao trong chính quyền mong đợi hay không.
“Điều đó phụ thuộc vào cách Venezuela lựa chọn phản ứng. Nếu họ nhận ra rằng họ thực sự đang ở trong thế bí và không còn lựa chọn nào khác, họ sẽ tìm cách hợp tác,” Murkowski nói. “Liệu họ có làm điều khôn ngoan không? Họ không có thành tích tốt về khoản đó.”
Nếu Thượng viện thông qua nghị quyết về quyền lực chiến tranh để ngăn chặn các hành động quân sự tiếp theo chống lại Venezuela, đó sẽ là một cử chỉ mang tính biểu tượng.
Các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa cho biết họ không kỳ vọng dự luật này sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại Hạ viện, nơi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson (đảng Cộng hòa, bang Louisiana), một đồng minh thân cận của Trump, nắm quyền kiểm soát chương trình nghị sự.
“Nó cũng cần phải được Hạ viện thông qua, và có vẻ như Hạ viện sẽ không đưa nó ra thảo luận,” Paul nói. “Nó đòi hỏi Chủ tịch Hạ viện phải cho phép, vì vậy có lẽ nó sẽ không được đưa ra thảo luận tại Hạ viện.”
“Đây vẫn là một cuộc tranh luận đáng giá,” ông nói thêm.
Ny (Theo The Hill)
