Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư tuyên bố ông sẽ tạm thời từ bỏ kế hoạch điều động lực lượng Vệ binh Quốc gia tới Chicago, Los Angeles và Portland, Oregon.
Quyết định được đưa ra sau phán quyết của Tối cao Pháp viện tuần trước, trong đó tòa khẳng định ông Trump không thể triển khai lực lượng đến khu vực Chicago nếu chính quyền bang Illinois phản đối. Trong thông báo, tổng thống không nhắc đến phán quyết nhưng để ngỏ khả năng sẽ tiếp tục triển khai quân trong tương lai.
“Chúng tôi sẽ quay lại, có thể với một hình thức khác mạnh mẽ hơn, khi tội phạm lại bùng lên — chỉ là vấn đề thời gian,” ông viết trên Truth Social.
Tác động thực tế có thể khá hạn chế, bởi tại Portland và Chicago, lực lượng Vệ binh gần như chưa bao giờ có mặt trên đường phố do các vụ kiện liên miên. Tuy nhiên, về mặt chính trị, đây là một bước lùi đáng kể — ít nhất trong thời điểm hiện tại — trong một trong những nỗ lực táo bạo nhất của ông Trump nhằm kiểm nghiệm phạm vi quyền lực của mình.
Lực lượng Vệ binh vẫn được triển khai tại Washington, D.C., New Orleans và Memphis. Nhưng bước rút lui lần này đồng nghĩa Nhà Trắng sẽ không còn cố gắng gửi quân đến những bang có thống đốc phản đối — điều chưa từng xảy ra kể từ thời kỳ phong trào dân quyền.
Ông Trump lần đầu điều động Vệ binh tới Los Angeles hồi tháng Sáu, để đáp trả các cuộc biểu tình phản đối chiến dịch trấn áp nhập cư của chính quyền. Ông cho rằng động thái này — bất chấp phản đối từ Thống đốc Gavin Newsom, đảng Dân chủ — là “cần thiết để lập lại trật tự.” Sau đó, ông triển khai quân tại Washington với lý do tình trạng tội phạm ngoài tầm kiểm soát.
Động thái điều binh của ông Trump đã kéo theo hàng loạt vụ kiện, trong đó lãnh đạo các bang cáo buộc chính quyền liên bang “vượt quyền” và can thiệp vào thẩm quyền truyền thống của các bang trong lĩnh vực trị an. Thông thường, lực lượng Vệ binh chỉ được điều động theo yêu cầu của thống đốc để ứng phó thiên tai hoặc khẩn cấp.
Thị trưởng Chicago Brandon Johnson nói nỗ lực của Nhà Trắng là “không cần thiết và vi hiến,” đồng thời bác bỏ tuyên bố rằng sự hiện diện của quân đội đã giúp giảm tội phạm.
“Chicago đạt mức giảm số vụ giết người thấp nhất trong nhiều thập kỷ nhờ phối hợp giữa cảnh sát, các nhóm can thiệp bạo lực và tổ chức cộng đồng,” ông Johnson khẳng định.
Chicago dự kiến kết thúc năm với mức giảm mạnh trên mọi loại hình tội phạm bạo lực, bao gồm số vụ xả súng giảm 35% và số vụ giết người giảm 30%. Khoảng 300 binh sĩ Vệ binh Illinois đã được kích hoạt nhưng họ chưa từng tham gia tuần tra hay thực thi nhiệm vụ liên quan đến bảo vệ liên bang.
Tại Oregon, 100 thành viên Vệ binh bang vẫn đang ở trong trạng thái “liên bang hóa.” Thống đốc Tina Kotek, Dân chủ, nói văn phòng bà chưa nhận thông báo chính thức rằng số quân này có thể trở về.
“Họ chưa từng được triển khai hợp pháp đến Portland, và chúng tôi cũng không hề cần sự hiện diện của họ,” bà nói. “Nếu Tổng thống Trump cuối cùng đã chọn tuân thủ lệnh tòa và cho quân rút về, thì đó là một chiến thắng lớn đối với Oregon và pháp quyền.”
Tại California, chính quyền Trump đã có dấu hiệu rút lui kể từ sau phán quyết của Tối cao Pháp viện. Và ngay sau tuyên bố của tổng thống, Tòa phúc thẩm Khu vực 9 ra phán quyết buộc Nhà Trắng trả lại quyền kiểm soát hàng trăm binh sĩ Vệ binh California cho Thống đốc Newsom.
“Chúng tôi đã thắng,” phát ngôn viên Izzy Gardon của ông Newsom nói. “Những lời nói của Trump lúc này chẳng khác gì kiểu ‘các người không sa thải được tôi, vì tôi tự nghỉ.’”
Ông Trump không rút quân khỏi những thành phố thuộc bang do đảng Cộng hòa lãnh đạo hoặc khỏi Washington, nơi các vụ kiện chưa ngăn cản quyền triển khai của tổng thống. Thống đốc Louisiana và Tennessee, đều thuộc đảng Cộng hòa, đã hoan nghênh nỗ lực “trấn áp tội phạm” của ông Trump, dù lãnh đạo các thành phố trong hai bang nói số liệu tội phạm thực tế đã giảm từ trước.
Tại New Orleans, Thống đốc Jeff Landry nói khoảng 350 binh sĩ Vệ binh sẽ đến trước thềm năm mới và ở lại ít nhất đến tháng Hai — giai đoạn thành phố đón hàng nghìn du khách mừng Carnival và Mardi Gras. Thời điểm này cũng trùng với một năm sau vụ tấn công khủng bố đêm Giao thừa ở Bourbon Street, khi một người lái xe lao vào đám đông khiến 14 người thiệt mạng.
Tại Memphis, Vệ binh đang hỗ trợ một lực lượng đặc nhiệm liên bang bao gồm hơn chục cơ quan, lực lượng này đã tiến hành hàng trăm vụ bắt giữ. Tuy nhiên, tòa án bang vẫn đang xem xét việc thống đốc Bill Lee gửi quân mà không tham khảo ý kiến lãnh đạo địa phương.
Tại Washington, một tòa phúc thẩm liên bang đã phán quyết lực lượng Vệ binh có thể ở lại thủ đô trong thời gian tòa xem xét tính hợp pháp của việc triển khai. Hội đồng ba thẩm phán viết trong phán quyết dài 30 trang rằng chính quyền nhiều khả năng sẽ thắng vì vị thế pháp lý “đặc thù” của thủ đô.
“Vì Quận Columbia là một đặc khu liên bang do Quốc hội tạo lập, chứ không phải một chủ thể có chủ quyền theo Hiến pháp như 50 bang,” phán quyết nêu, “tổng thống có quyền đặc biệt trong việc huy động Vệ binh tại nơi là trung tâm quyền lực liên bang.”
Tháng 11 vừa qua, ông Trump cho biết sẽ gửi thêm 500 binh sĩ đến Washington, nâng tổng số lên 2.200 người — động thái đáp trả vụ tấn công nhắm vào hai binh sĩ Vệ binh, khiến một người thiệt mạng và một người trọng thương.
Nguồn nytimes
