Chính quyền Trump sẽ đóng cửa thư viện nghiên cứu lớn nhất của NASA vào thứ Sáu tuần này, một cơ sở lưu trữ hàng chục nghìn đầu sách, tài liệu và tạp chí khoa học – trong đó nhiều ấn phẩm chưa được số hóa và không thể tìm thấy ở nơi nào khác.
Người phát ngôn NASA Jacob Richmond cho biết trong vòng 60 ngày tới, cơ quan này sẽ rà soát toàn bộ tài liệu của thư viện; một phần sẽ được chuyển vào kho lưu trữ của chính phủ, phần còn lại sẽ bị loại bỏ.
“Quy trình này là phương thức tiêu chuẩn mà các cơ quan liên bang sử dụng để xử lý tài sản thuộc sở hữu liên bang,” ông Richmond nói.
Việc đóng cửa thư viện tại Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA ở Greenbelt, bang Maryland, là một phần trong đợt tái cơ cấu quy mô lớn dưới thời chính quyền Trump, bao gồm việc đóng 13 tòa nhà và hơn 100 phòng thí nghiệm khoa học – kỹ thuật trên khuôn viên rộng 1.270 mẫu Anh từ nay đến tháng 3 năm 2026.
“Đây là một cuộc tái cấu trúc, không phải xóa sổ,” nữ phát ngôn viên NASA Bethany Stevens khẳng định. Bà nói, các thay đổi này nằm trong kế hoạch tái tổ chức đã được chuẩn bị từ trước khi chính quyền Trump nhậm chức. Theo bà, việc đóng cửa các cơ sở này sẽ giúp tiết kiệm 10 triệu USD mỗi năm và tránh thêm 63,8 triệu USD chi phí bảo trì bị dồn lại.
Goddard là tổ hợp hàng đầu của Hoa Kỳ về hàng không vũ trụ. Trang web của cơ quan này mô tả đây là “tổ chức quy tụ đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư và chuyên gia công nghệ đông đảo nhất, chuyên chế tạo tàu vũ trụ, thiết bị và công nghệ mới để nghiên cứu Trái Đất, Mặt Trời, Hệ Mặt Trời và vũ trụ.”
Các đợt cắt giảm ngân sách, mua đứt hợp đồng và khuyến khích nghỉ hưu sớm – nằm trong nỗ lực cắt giảm chi tiêu liên bang mang tên DOGE của chính quyền Trump hồi đầu năm – đã khiến số lượng nhân viên liên bang và nhà thầu tư nhân tại Goddard giảm từ hơn 10.000 xuống còn 6.600 người.
Việc đóng cửa thư viện lần này nối tiếp một loạt động thái chấm dứt hoạt động bảy thư viện khác của NASA trên khắp nước Mỹ kể từ năm 2022, trong đó có ba thư viện bị đóng trong năm nay. Tính từ tuần tới, chỉ còn ba thư viện – tại Trung tâm Nghiên cứu Glenn ở Cleveland, Trung tâm Nghiên cứu Ames ở Mountain View (California) và Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) ở Pasadena, California – tiếp tục mở cửa.
Kế hoạch tổng thể năm 2022 kêu gọi sáp nhập và phá dỡ một số cơ sở tại Goddard, đồng thời xây dựng một số tòa nhà mới. Bà Stevens cho biết các tòa nhà bị đóng vì đã xuống cấp, lạc hậu hoặc không còn đảm bảo an toàn.
Nhân viên Goddard, công đoàn và các nghị sĩ Dân chủ của bang Maryland cho rằng chính quyền Trump đã thúc ép các đợt đóng cửa diễn ra vội vã, thiếu kế hoạch trong thời gian chính phủ liên bang vừa trải qua một đợt “shutdown”, khi rất ít người có mặt tại khuôn viên ở Maryland, và rằng hiện chưa có kế hoạch xây dựng cơ sở mới.
Theo một thông báo đăng trên trang web của Hiệp hội Kỹ sư, Nhà khoa học và Kỹ thuật viên Goddard – công đoàn đại diện cho người lao động tại đây – nhiều thiết bị chuyên dụng và hệ thống điện tử được thiết kế để thử nghiệm tàu vũ trụ đã bị tháo dỡ và vứt bỏ.
“Trong suốt năm qua, chính quyền Trump liên tục tấn công NASA Goddard và lực lượng lao động ở đây, đe dọa nỗ lực chinh phục không gian, làm sâu sắc hiểu biết của chúng ta về Trái Đất và thúc đẩy các tiến bộ công nghệ giúp nền kinh tế vững mạnh hơn, đất nước an toàn hơn,” Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen, Dân chủ bang Maryland, lên tiếng. “Những thông tin về việc đóng cửa các cơ sở tại Goddard thực sự đáng lo ngại – tôi sẽ tiếp tục đấu tranh chống lại mọi động thái làm xói mòn sứ mệnh cốt lõi của Goddard.”
Sau ngày thứ Sáu, những nhân viên cần hỗ trợ tra cứu có thể sử dụng dịch vụ số “Hỏi Thủ thư” (Ask a Librarian) hoặc mượn sách qua dịch vụ liên thư viện từ các thư viện thuộc cơ quan liên bang khác, ông Richmond cho biết.
Dave Williams, một nhà khoa học hành tinh đã rời Goddard trong chương trình nghỉ hưu sớm năm nay, nói rằng thư viện là nguồn tài nguyên không thể thiếu cho các kỹ sư khi lên kế hoạch những chuyến thám hiểm Mặt Trăng và xa hơn nữa. Các nhà nghiên cứu bên ngoài không làm việc cho Goddard cũng có thể sử dụng thư viện và tiếp cận kho tư liệu này.
Trong số đó có nhiều cuốn sách của các nhà khoa học tên lửa Liên Xô mô tả các sứ mệnh trong thập niên 1960 và 1970, cùng thông tin về các thí nghiệm trên những chuyến bay của NASA trong giai đoạn hoàng kim của thám hiểm không gian có người lái.
Trong hơn ba thập niên, ông Williams đã tuyển chọn và hệ thống hóa những thông tin chỉ có thể tìm thấy tại thư viện, rồi đưa lên kho dữ liệu trực tuyến. Bằng cách dành hàng giờ đọc lại các bài báo cũ trên tạp chí Journal of Spacecraft and Rockets, chẳng hạn, ông có thể giải mã những dữ liệu thô từ các thí nghiệm trên các sứ mệnh Apollo.
“Không thể đơn giản là lên mạng là có được những thứ này,” ông Williams – nguyên Giám đốc Kho Lưu trữ Điều phối Dữ liệu Khoa học Không gian của NASA – nói. Ông cho biết nhiều tư liệu cũ chưa từng được số hóa, trong khi những tạp chí và giáo trình khoa học – kỹ thuật mới hơn lại nằm sau các bức tường thu phí bản quyền số, khiến việc truy cập từ bên ngoài thư viện trở nên khó khăn hơn nhiều.
Một trong những người sử dụng thư viện thường xuyên là Santiago Gassó, nhà khoa học khí quyển. Khi muốn tìm hiểu về lý thuyết hỗn loạn (chaos theory), ông đến thư viện Goddard, lấy những giáo trình cũ từ kệ và ngồi xuống đọc. Ông nói mình rất thích không gian yên tĩnh và những ô cửa kính từ sàn tới trần ở đây.
“Tôi trở nên cực kỳ sáng tạo mỗi khi tới đó,” ông nói. “Không gì giống cảm giác bước tới một kệ sách, chọn một cuốn, rồi nhìn thấy cuốn ở ngay cạnh nó. Bạn cứ thế mà lần mò, khám phá.”
Kho Lưu trữ Điều phối Dữ liệu Khoa học Không gian đã ngoại tuyến trong vài tháng qua. Với việc không thể truy cập kho dữ liệu này và thư viện sắp đóng cửa, NASA đang đánh mất cả lịch sử lẫn nguồn thông tin sống còn cho các sứ mệnh không gian tương lai, theo ông Williams và nhiều nhà khoa học khác.
“Không phải là chúng ta bây giờ thông minh hơn ngày xưa,” ông Williams nói. “Vẫn là con người đó, và họ vẫn có thể mắc những sai lầm như cũ. Nếu đánh mất lịch sử, chúng ta sẽ lặp lại những sai lầm ấy.”
Công đoàn đại diện nhân viên Goddard cho biết các nhà nghiên cứu thời gian qua đã không thể truy cập các tạp chí khoa học điện tử mà họ cần cho công việc.
Tòa nhà 21 trong khuôn viên Greenbelt – nơi đặt thư viện, căng tin và nhiều văn phòng – sẽ bị đóng vĩnh viễn vào thứ Sáu. Điều đó có nghĩa là cùng với nguồn tư liệu nghiên cứu, các nhân viên NASA cũng mất đi một không gian gặp gỡ, nơi các kỹ sư, nhà khoa học và kỹ thuật viên thường tụ tập trao đổi, cộng tác ngoài phạm vi phòng thí nghiệm.
Trung tâm Bay Không gian Goddard, thành lập năm 1959, có một lịch sử lừng lẫy. Kính viễn vọng không gian Hubble và James Webb được thiết kế, chế tạo trong những “phòng sạch” khổng lồ tại khuôn viên Greenbelt. Cũng tại đây, NASA đã xây dựng Kính viễn vọng Không gian Nancy Grace Roman thế hệ mới trị giá 4 tỉ USD, dự kiến phóng lên quỹ đạo vào năm 2027 – dù ngân sách đề xuất của chính quyền Trump đang đòi cắt toàn bộ kinh phí cho dự án này.
Các nhà khoa học và kỹ sư tại Goddard đã thiết kế, chế tạo những tàu thăm dò Mặt Trời, tiểu hành tinh và bầu khí quyển sao Hỏa. Họ cũng xây dựng một hệ thống vệ tinh theo dõi những biến đổi trong khí quyển, lớp băng, đại dương và bề mặt đất liền của Trái Đất – nguồn dữ liệu thiết yếu cho nghiên cứu khoa học và ứng phó thiên tai. Những sứ mệnh tương lai đang được ấp ủ tại Goddard bao gồm tàu thăm dò sao Kim, mặt trăng Titan của sao Thổ và một kính viễn vọng mới để tìm kiếm các hành tinh có khả năng tồn tại sự sống trong vũ trụ sâu xa.
Trong bản đề nghị ngân sách gửi Quốc hội hồi tháng 6, chính quyền Trump đề xuất cắt gần 25% ngân sách NASA, làm dậy sóng làn sóng phản đối công khai bằng một bức thư ngỏ có chữ ký của hàng trăm nhân viên cơ quan này. Khối khoa học của NASA – bao gồm các chương trình khí hậu và khoa học Trái Đất, các sứ mệnh trong Hệ Mặt Trời và thiên văn học – sẽ phải chịu mức cắt giảm tới 47%, từ 7,3 tỉ USD xuống còn 3,9 tỉ USD.
Theo kế hoạch, 19 sứ mệnh khoa học đang hoạt động – trong đó có Đài quan sát tia X Chandra, tàu Juno tại sao Mộc và hai vệ tinh Orbiting Carbon Observatory chuyên đo nồng độ khí CO₂ gây ấm lên toàn cầu – sẽ bị “tắt máy”.
Ông Williams cảnh báo: “Nếu chúng ta tiếp tục phá bỏ hạ tầng khoa học và chôn vùi ký ức của chính mình như thế này, cái giá phải trả trong tương lai sẽ không chỉ là vài tòa nhà hay vài giá sách – mà là cả năng lực khám phá của nước Mỹ.”
Nguồn nytimes
