CaliToday News – Vào ngày 3 tháng 11, cử tri California sẽ quyết định việc có nên duy trì vĩnh viễn mức thuế thu nhập cao hơn đối với 2% người có thu nhập hàng đầu hay không. Biện pháp này nhằm bảo toàn nguồn thu hàng tỷ mỹ kim vốn được xem là thiết yếu đối với hệ thống trường học và chăm sóc sức khỏe của tiểu bang, đặc biệt trong bối cảnh nguy cơ cắt giảm ngân sách liên bang đang cận kề.
Các mức thuế hiện tại được cử tri thông qua năm 2012 và gia hạn năm 2016, dự kiến hết hạn vào cuối năm 2030. Dự luật Proposition 3 đề xuất áp dụng vĩnh viễn các mức này mà không tăng thêm. Tính theo mức năm 2025, thuế suất bắt đầu từ 10.3% cho thu nhập trên khoảng 371,000 mỹ kim đối với người độc thân (742,000 mỹ kim cho người khai chung) và cao nhất là 12.3% cho thu nhập trên 743,000 mỹ kim đối với người độc thân (1.49 triệu mỹ kim cho người khai chung).
Văn phòng Phân tích Lập pháp ước tính khoản thuế này mang lại từ 5 đến 15 tỷ mỹ kim mỗi năm tùy thuộc thị trường chứng khoán, đạt khoảng 10 tỷ mỹ kim/năm trong những năm gần đây. Khoảng 40% doanh thu sẽ tài trợ cho các trường từ mẫu giáo đến lớp 12 (K-12) và đại học cộng đồng thông qua bảo đảm của Proposition 98. Phần còn lại chuyển vào quỹ chung để xây dựng quỹ dự phòng và chi trả cho các chương trình chăm sóc trẻ em cùng Medi-Cal.
Bà Karen Getman, luật sư tham gia soạn thảo Proposition 3, nhấn mạnh khoản thu này hiện đã gắn chặt vào ngân sách tiểu bang: “Chúng tôi không thay đổi, không tăng thuế, mà chỉ không cắt giảm nó.” Bà cho biết trước khi có thuế này, California từng sa thải khoảng 30,000 giáo viên trong cuộc Đại suy thoái và quy mô lớp học lên tới 42 học sinh. Nguồn tiền này đã giúp tiểu bang phổ cập mẫu giáo chuyển tiếp miễn phí từ 4 tuổi và tăng ngân sách giáo dục đặc biệt. Quỹ được giám sát bởi cơ quan kiểm soát tiểu bang, gửi trực tiếp đến các học khu và không được dùng cho chi phí quản trị. Bà Getman cũng bác bỏ nhận định người giàu sẽ rời bỏ tiểu bang vì sắc thuế đã áp dụng suốt 14 năm qua.
Bà Eva Ruiz, thành viên hội đồng Hiệp hội Giáo viên California (CTA), khẳng định khoản ngân sách giúp chi trả bữa ăn miễn phí, dịch vụ giữ trẻ trước và sau giờ học. Nếu cắt giảm ngân sách, tình trạng thiếu hụt giáo viên sẽ thêm trầm trọng, trong khi hơn một phần ba giáo viên mới năm học 2024-2025 phải dạy bằng giấy phép khẩn cấp thay vì chứng chỉ đầy đủ. Nghiên cứu thực nghiệm STAR tại Tennessee cho thấy học sinh ở các lớp nhỏ (trung bình 15 em) đạt thành tích vượt trước ba tháng học tập so với lớp thông thường (22 em).
Ở lĩnh vực y tế học đường, bà Sheri Coburn, Giám đốc điều hành Hiệp hội Y tá Trường học California, cho biết 40% trong số 5.8 triệu trẻ em độ tuổi đi học mắc bệnh mãn tính và 20% gặp vấn đề sức khỏe tâm thần. California có tỷ lệ 1 y tá trên 2,410 học sinh, nhiều quận hạt hoàn toàn không có y tá trường học. Nếu không có Proposition 3, các học khu buộc phải cắt giảm y tá hoặc chuyên viên tư vấn.
Bà Jodi Hicks, Chủ tịch kiêm CEO của Planned Parenthood Affiliates of California, cảnh báo việc cắt giảm từ liên bang thông qua Đạo luật H.R. 1 có thể khiến 3.4 triệu trong tổng số 13.7 triệu người California mất quyền lợi Medi-Cal. Đạo luật này từng cấm Planned Parenthood nhận hoàn trả từ Medicaid trong một năm kể từ tháng 7 năm 2025, tạo ra khoảng trống 438 triệu mỹ kim khiến 5 trung tâm y tế phải đóng cửa và nhiều dịch vụ chăm sóc ngưng trệ. Thống đốc Gavin Newsom sau đó đã công bố hơn 140 triệu mỹ kim từ quỹ tiểu bang và ký khoản tài trợ khẩn cấp 90 triệu mỹ kim để hỗ trợ. Bà Hicks nhấn mạnh nguồn tiền từ Proposition 3 là ổn định và lâu dài, giúp California không phải đối mặt với một “lỗ hổng 10 tỷ mỹ kim”.
Ban biên tập CaliToday
