CaliToday News – Trong phần lớn thời gian chiến tranh, Iran sở hữu một “tấm đệm” tài chính vô giá: hàng chục tàu chở dầu chứa hàng triệu thùng dầu thô nằm an toàn tại các vùng biển Á châu. Tehran đều đặn bán nguồn dầu này sang Trung Quốc, thu về hàng tỷ Mỹ kim tiền mặt cấp thiết.
Giờ đây, kho dự trữ nổi đó đã biến mất hoàn toàn. Đến giữa tháng 10, nguồn dự trữ này đã cạn kiệt, theo các nhà phân tích tại hãng dữ liệu Kpler, khi lệnh phong tỏa hải quân của Hoa Kỳ ngăn chặn Iran bổ sung dầu thô mà nước này thường bán cho các nhà máy lọc dầu Trung Quốc.
Homayoun Falakshahi, trưởng bộ phận phân tích dầu thô tại Kpler, nhận định: “Không còn giọt dầu nào để xuất sang Trung Quốc nữa”.
Sự sụt giảm doanh thu dầu mỏ giáng thêm đòn nặng nề vào nền kinh tế đang chao đảo vì lạm phát phi mã và tình trạng khan hiếm hàng hóa diện rộng tại Iran. Bộ Tư Lệnh Trung Tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) hôm thứ Bảy cho biết chiến dịch phong tỏa đã tước đi của Tehran ít nhất 25 tỷ Mỹ kim tiền bán dầu, làm suy yếu năng lực tái thiết vũ khí và các nhà máy bị tàn phá. Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu CENTCOM, khẳng định các hành động của Mỹ đã “gây tổn thất tàn khốc cho bộ máy an ninh của Iran”.
Kho dự trữ nổi vốn là một phần trong hệ thống tinh vi mà Iran thiết lập nhiều năm qua. Thay vì gửi trực tiếp tới các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, các tàu liên quan đến Iran chở dầu thô đến vùng biển ngoài khơi Malaysia và Singapore, sau đó sang mạn cho các tàu khác để đưa đến Trung Quốc nhằm che giấu dòng chảy và né tránh lệnh trừng phạt.
Abedin Taherkenareh/EPA/Shutterstock
Theo Kpler, vào đầu cuộc chiến hồi tháng 2, Iran sở hữu khoảng 135 triệu thùng dầu lưu trữ ở hải ngoại, trị giá khoảng 10 tỷ Mỹ kim hoặc hơn khi giá dầu tăng vọt. Khi Hoa Kỳ phong tỏa dòng dầu mỏ Iran vào tháng 4, Tehran liên tục rút bán từ nguồn này khiến dự trữ sụt giảm nhanh chóng. Tháng 6, khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa trong các cuộc đàm phán hòa bình, Iran vội vã đưa thêm dầu ra nước ngoài, tái thiết lập dự trữ lên mức đỉnh điểm gần 90 triệu thùng. Tuy nhiên, sau khi Mỹ tái áp đặt phong tỏa vào giữa tháng 7, kho dự trữ nổi giảm xuống dưới 1 triệu thùng vào ngày 5 tháng 10 và hiện đã hoàn toàn cạn kiệt.
Emma Li, chuyên gia phân tích tại hãng theo dõi năng lượng Vortexa, cũng ghi nhận sự sụt giảm mạnh và ước tính chỉ còn khoảng 6 triệu thùng dầu Iran ngoài khơi Singapore tính đến ngày 9 tháng 10, đồng thời cho biết các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đang quay sang các nhà cung cấp khác như Brazil và Tây Phi. Tổ chức United Against Nuclear Iran (UANI) ước tính lượng dầu xuất cảng của Iran trong tháng 8 và tháng 9 đã giảm gần về mức 0, với dự trữ nổi ở Đông Nam Á còn khoảng 10 triệu thùng hoặc ít hơn vào đầu tháng 10.
Chuyên gia Falakshahi cho biết bán dầu chiếm khoảng 30% đến 40% doanh thu chính phủ Iran và là nguồn thu ngoại tệ lớn nhất. Đồng nội tệ của Iran đã mất giá 1/3 so với đồng Mỹ kim kể từ đầu tháng 7, đẩy lạm phát tăng chóng mặt. Dù Iran cố gắng chở dầu bằng xe tải sang các nước láng giềng, giới phân tích nhận định các tuyến đường bộ này không thể thay thế cho vận tải đường biển.
Dù vậy, chính phủ Iran khẳng định vẫn có thể chống chịu sức ép. Tại cuộc họp của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế ở Bangkok tuần trước, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati tuyên bố: “Kinh tế Iran đã thể hiện khả năng phục hồi rất tốt, và tuyên bố rằng nền kinh tế Iran đang sụp đổ chẳng qua chỉ là ảo tưởng”.
Ban tập viên CaliToday
